Theo trang tin axios.com, Tổng thống Donald Trump đang tiến hành loại bỏ các đối thủ của Mỹ khỏi Tây bán cầu, tận dụng động lực từ cuộc phô trương sức mạnh ở Venezuela. Trong khi các đồng minh và đối thủ vẫn đang bàng hoàng trước việc Mỹ bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro, chính quyền Trump đang tìm cách củng cố trật tự thế giới mới thông qua việc thực thi nghiêm ngặt "Học thuyết Donroe".

Như tạp chí Wall Street Journal giải thích, Học thuyết Monroe, từng là nền tảng ngoại giao của Mỹ trong thế kỷ XIX, đang có sự trở lại mạnh mẽ dưới một hình thức mới. Hai thế kỷ sau khi Tổng thống James Monroe cảnh báo các thế lực ngoại quốc tránh xa châu Mỹ, học thuyết mang tên ông đã được Tổng thống Trump định hình lại thành một bản thiết kế cho sự thống trị của Mỹ trong khu vực, mà một số quan chức gọi là "Học thuyết Donroe".

Trong khi Học thuyết Monroe ban đầu tìm cách ngăn chặn các cường quốc châu Âu xâm nhập khu vực, thì "Học thuyết Donroe" coi "Tây bán cầu là một phần mở rộng của lãnh thổ Mỹ", nơi Washington sẵn sàng hành động đơn phương để loại bỏ các mối đe dọa tiềm ẩn. 

Quan điểm mới về Học thuyết Monroe

Trang tin axios.com cho rằng quan điểm hiện đại của phong trào MAGA (làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại) về Học thuyết Monroe cũng coi Tây bán cầu là khu vực ảnh hưởng của Mỹ, nơi sẽ không cho phép sự xâm nhập của các cường quốc đối thủ. Các đối thủ như Nga, Trung Quốc và Iran - và thậm chí cả đồng minh NATO là Đan Mạch liên quan đến việc kiểm soát Greenland - giờ đây đã chính thức được cảnh báo.

Vụ bắt giữ tàu chở dầu treo cờ Nga của Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ ở Bắc Đại Tây Dương đã cho thấy cái nhìn sơ lược về việc thực thi Học thuyết Donroe trong thực tế. Chính quyền Tổng thống Trump cáo buộc con tàu này vi phạm lệnh trừng phạt của Mỹ đối với dầu mỏ Venezuela. Moskva lên án vụ bắt giữ là "hành vi cướp biển".

Đáng chú ý, các khí tài hải quân Nga, bao gồm cả một tàu ngầm, đang hoạt động gần đó trong suốt quá trình ngăn chặn - biến đây trở thành một trong những cuộc đối đầu trực tiếp nhất giữa lực lượng Mỹ và Nga trong nhiều năm qua.

Vụ bắt giữ trên, nhấn mạnh việc can thiệp của chính quyền ông Trump vào Venezuela, đã đánh vào một trung tâm ảnh hưởng quốc tế được xây dựng bởi các đối thủ của Mỹ. Một đặc phái viên cấp cao của Trung Quốc đã gặp ông Maduro ở Caracas vào đêm trước cuộc đột kích của Mỹ, cho thấy Bắc Kinh đã liên kết chặt chẽ như thế nào với nhà lãnh đạo của Venezuela.

Chính quyền Tổng thống Trump hiện đang gây sức ép lên chính phủ lâm thời Venezuela để trục xuất các nhân viên tình báo từ Nga, Trung Quốc, Iran và Cuba, nhằm mục đích phá vỡ các mạng lưới an ninh nước ngoài đã giúp chính quyền Maduro. Bắc Kinh và Moskva đều phản đối cuộc đột kích nhằm vào ông Maduro và các động thái tiếp theo của Mỹ nhằm khẳng định ảnh hưởng ở Caracas, nhưng vẫn chưa có bất kỳ hành động công khai nào để đáp trả.

Rủi ro từ việc bình thường hóa phạm vi ảnh hưởng

Những người chỉ trích cách tiếp cận của chính quyền Mỹ cho rằng việc bình thường hóa các phạm vi ảnh hưởng sẽ định hình lại luật chơi cho tất cả mọi người. Nếu Mỹ khẳng định quyền tự do tuyệt đối trong khu vực lân cận của mình, nước này có thể mất uy tín trong việc phản đối các động thái của các đối thủ như Trung Quốc ở khu vực xung quanh và Nga ở Ukraine cũng như sườn phía đông của NATO.

Học thuyết Donroe không chỉ dừng lại ở các đối thủ, như cuộc khủng hoảng đang diễn ra ở Greenland cho thấy. Bằng cách đe dọa sử dụng vũ lực, chính quyền Trump đang công khai thảo luận về việc "mua lại" hay chuyển giao quyền kiểm soát sẽ như thế nào - một ý tưởng đã khiến Đan Mạch và NATO vô cùng lo ngại.

Nhà Trắng cho biết ông Trump coi Greenland là vùng đất then chốt trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc, viện dẫn sự quan tâm đầu tư ngày càng tăng của Trung Quốc và sự gia tăng ảnh hưởng của Nga trên khắp Bắc Cực.

Trong nỗ lực siết chặt khu vực lân cận của Mỹ, chính quyền Trump đang làm leo thang cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc lớn, một cuộc cạnh tranh sẽ không chỉ giới hạn trong phạm vi Tây bán cầu. Cách tiếp cận này không chỉ tác động đến quan hệ của Mỹ với các đối thủ như Nga, Trung Quốc và Iran, mà còn gây căng thẳng với các đồng minh truyền thống như Đan Mạch trong khối NATO.

Trang tin axios.com lưu ý, việc Tổng thống Trump áp dụng Học thuyết Donroe một cách quyết liệt đang tái định hình trật tự thế giới, nơi các phạm vi ảnh hưởng được khẳng định bằng sức mạnh thay vì luật pháp quốc tế. Điều này có thể tạo tiền lệ nguy hiểm, cho phép các cường quốc khác biện minh cho những hành động tương tự trong khu vực của họ, từ đó đẩy thế giới vào một kỷ nguyên mới của chính trị quyền lực và đối đầu giữa các cường quốc.