Tại Đà Nẵng, xu hướng này đang dần rõ nét thông qua nhiều hoạt động tư vấn, trải nghiệm nghề được tổ chức ngay trong trường học hoặc phối hợp với các cơ sở đào tạo nghề. Không còn dừng lại ở những buổi nói chuyện lý thuyết, học sinh được trực tiếp tham gia các hoạt động như pha chế, chế biến món ăn, dịch vụ khách sạn hay kỹ thuật cơ bản. Việc “chạm tay” vào nghề giúp các em hình dung rõ hơn về môi trường làm việc, yêu cầu kỹ năng, từ đó tránh lựa chọn theo cảm tính hay áp lực đám đông.

Một trong những mô hình đáng chú ý là Ngày hội tư vấn, trải nghiệm, định hướng nghề nghiệp dành cho học sinh lớp 9 tại khu vực Hòa Vang. Với hàng loạt gian hàng thực hành từ nấu ăn, làm bánh, chăm sóc sắc đẹp đến công nghệ ô tô, điện lạnh, chương trình không chỉ mang tính giới thiệu mà còn tạo điều kiện để học sinh trực tiếp tham gia các công đoạn nghề nghiệp dưới sự hướng dẫn của giảng viên. Cách tiếp cận này giúp các em có cái nhìn cụ thể hơn về từng ngành nghề, từ đó đối chiếu với khả năng và sở thích của bản thân.

Ông Cáp Phi Hà, Phó Chủ tịch Câu lạc bộ Hướng nghiệp Hòa Vang cho biết, nhiều năm qua đơn vị đã phối hợp với các trường nghề tổ chức hoạt động trải nghiệm thực tế cho học sinh tại 11 xã trên địa bàn. “Mục tiêu là giúp các em tiếp cận nghề sớm, từ đó lựa chọn hướng đi phù hợp với tương lai của mình”, ông Hà nói. Theo ông, hoạt động hướng nghiệp hiện nay đã đa dạng hơn khi liên kết với nhiều cơ sở đào tạo, giới thiệu các nghề xã hội đang cần như điện, công nghệ ô tô, dịch vụ nhà hàng hay chăm sóc sắc đẹp.

Đáng chú ý, nhận thức của phụ huynh và học sinh cũng đang thay đổi. Nếu trước đây, việc học nghề thường gắn với tâm lý e dè, thì nay nhiều gia đình đã chủ động tìm hiểu và lựa chọn dựa trên năng lực, sở thích của con em. “Việc đi học nghề bây giờ là lựa chọn tự nguyện, chứ không còn là giải pháp tình thế khi không thể tiếp tục học văn hóa”, ông Hà chia sẻ thêm.

Từ góc độ đào tạo, bà Lê Thị Khánh Chi, Phó Hiệu trưởng Trường Trung cấp Ý Việt cho rằng, các ngày hội trải nghiệm là cách hiệu quả để đưa thông tin ngành nghề đến gần hơn với học sinh. Bởi lẽ, định hướng nghề nghiệp sau lớp 9 không phải là con đường thấp hơn, mà là lựa chọn phù hợp hơn với những học sinh có thiên hướng thực hành, mong muốn sớm tham gia thị trường lao động. Khi được định hướng đúng, các em không chỉ có nghề mà còn có cơ hội phát triển lâu dài.

Ở góc nhìn của giáo viên phổ thông, cô Đặng Thị Thanh Hạnh, Trường Trung học cơ sở Trần Quốc Tuấn (thành phố Đà Nẵng) đánh giá, các hoạt động trải nghiệm nghề đang đi đúng xu thế khi gắn liền với nhu cầu thực tế. Việc để học sinh trực tiếp tham gia các hoạt động nghề nghiệp giúp các em hiểu rõ hơn về năng lực bản thân, từ đó lựa chọn hướng đi phù hợp. Khi có nghề sớm, các em sẽ có cơ hội rèn luyện kỹ năng, từng bước tự lập và chủ động hơn về kinh tế trong tương lai.

Thực tế thị trường lao động cho thấy, nhu cầu nhân lực kỹ thuật và dịch vụ tại Đà Nẵng đang ở mức cao nhưng lại thiếu hụt đáng kể. Ông Lê Tiến Hải (giảng viên Trường Trung cấp Ý Việt) cho biết, ở lĩnh vực bếp, tình trạng thiếu nhân sự diễn ra ở hầu hết các vị trí, từ thực tập sinh đến phụ bếp. Đây cũng là tình trạng chung ở nhiều ngành khác như công nghệ ô tô, điện lạnh hay làm đẹp..., những lĩnh vực đòi hỏi kỹ năng thực hành và có khả năng tạo việc làm nhanh.

Trong bối cảnh mỗi năm thành phố có hàng chục nghìn học sinh lớp 9, trong khi chỉ tiêu vào các trường Trung học phổ thông công lập có hạn, việc phân luồng sau Trung học cơ sở trở thành yêu cầu tất yếu. Bên cạnh hệ công lập, học sinh còn nhiều lựa chọn khác như trường tư thục, giáo dục thường xuyên hoặc theo học các chương trình nghề theo mô hình 9+. Việc tư vấn đúng hướng không chỉ giúp giảm áp lực thi cử mà còn hạn chế tình trạng lựa chọn quá sức, dễ dẫn đến hụt hẫng khi không đạt nguyện vọng.

Những hoạt động trải nghiệm nghề không còn là phong trào mà đang trở thành cầu nối thiết thực giữa nhà trường và thị trường lao động. Khi được định hướng đúng từ sớm, học sinh không chỉ bớt chông chênh trong lựa chọn mà còn có cơ hội bước vào đời sớm hơn, vững vàng hơn, phù hợp với nhu cầu phát triển của xã hội.