Xây dựng hệ thống dữ liệu, học liệu số

Trong Chỉ thị 07-CT/TW, ông Dương Trọng Phúc, Phó Hiệu trưởng Trường đoàn Lý Tự Trọng (Thành phố Hồ Chí Minh) đặc biệt quan tâm đến yêu cầu về ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong xây dựng hệ thống dữ liệu, học liệu số về học tập, thực hành theo Bác, bảo đảm ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, dễ kiểm tra, đánh giá, phù hợp với từng đối tượng, từng địa bàn, nhất là thanh thiếu niên, đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa và kiều bào.

Với vai trò cán bộ Đoàn và là chuyên gia giáo dục sáng tạo cao cấp của Microsoft, ông Dương Trọng Phúc chia sẻ: Nhìn từ thực tiễn của công tác thanh niên và công tác chuyển đổi số, chủ trương này là hoàn toàn hợp lý, bởi hiện nay việc tiếp nhận thông tin qua môi trường số đã trở thành xu hướng chủ yếu của đại đa số người dân.

Trong khi đó, phần lớn học liệu hiện có vẫn được thiết kế theo lối truyền thống như văn bản dài, văn phong hành chính, tài liệu nội bộ... Khoảng cách giữa hình thức truyền tải và thói quen tiếp nhận của người học (đặc biệt là những người trẻ) là một trong những nguyên nhân khiến việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh thời gian qua tại một số nơi còn mang tính hình thức. Vì vậy, yêu cầu xây dựng học liệu số “ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện” là điều kiện cần để nội dung thực sự đến được với mỗi người dân.

Theo ông Dương Trọng Phúc, yêu cầu đặt ra là làm sao thiết kế học liệu số về Chủ tịch Hồ Chí Minh vừa giữ được tính khoa học, vừa súc tích về nội dung, vừa đẹp mắt về mỹ thuật, vừa dễ dàng trong quá trình thao tác, để qua đó người học không chỉ biết về Bác mà còn Hiểu - Tin - Yêu - Thực hành theo Bác.

Để đẩy mạnh học tập, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp, phong cách Hồ Chí Minh trong giai đoạn phát triển mới, ông Dương Trọng Phúc cho rằng, cần chú trọng vào sự đồng bộ giữa chuyển tải chiều sâu nội dung và ứng dụng công nghệ một cách hợp lý. Các cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội các cấp cùng cán bộ, đảng viên cần xác định chuyển đổi số không dừng lại ở việc số hóa dữ liệu, mà phải kiến tạo hệ sinh thái tương tác thực chất, nơi tri thức được chuyển hóa thành động lực rèn luyện và hành động tự giác.

Gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ

So với Chỉ thị số 05-CT/TW năm 2016, Chỉ thị số 07-CT/TW bổ sung hai nội dung “thực hành” và “phương pháp”, thể hiện bước phát triển mới về yêu cầu và cách thức tổ chức thực hiện.

Bà Phùng Thị Diệu Hương, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Đảng ủy, Bí thư Ban Cán sự Đoàn Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Chỉ thị nhấn mạnh việc học tập và thực hành theo Bác phải gắn với chất lượng, hiệu quả thực thi nhiệm vụ, đạo đức công vụ và kết quả phục vụ nhân dân. Điều đó có nghĩa là việc học Bác không thể chỉ dừng ở nhận thức, đăng ký nội dung hay tổ chức các đợt sinh hoạt chuyên đề, mà phải được chuyển hóa thành công việc cụ thể, sản phẩm cụ thể và những thay đổi mà người dân có thể cảm nhận được. 

Đối với Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, tinh thần ấy được cụ thể hóa thông qua công tác đào tạo nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và phục vụ cộng đồng. Việc học và thực hành theo Bác vì vậy phải được thể hiện bằng chất lượng đào tạo, nghiên cứu và những đóng góp thiết thực cho xã hội.

Thực tế thời gian qua, một trong những giải pháp đã được Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh triển khai là xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh trong toàn hệ thống. Điểm đáng chú ý là không gian này không chỉ giới hạn ở việc trưng bày hình ảnh, sách và tư liệu, mà từng bước được mở rộng sang môi trường số và không gian thực tế ảo, tạo điều kiện để sinh viên tiếp cận di sản Hồ Chí Minh bằng hình thức gần gũi hơn với thế hệ trẻ.

Theo bà Phùng Thị Diệu Hương, giá trị lớn nhất của Không gian văn hóa Hồ Chí Minh không nằm ở quy mô trưng bày mà ở khả năng chuyển hóa thành môi trường giáo dục thường xuyên. Từ các tư liệu về Bác, mỗi đơn vị có thể xây dựng những nội dung thực hành phù hợp với đặc thù của mình. “Thực hành theo Bác vì vậy phải bước ra khỏi không gian trưng bày để đi vào giảng đường, phòng thí nghiệm, ký túc xá, hoạt động Đoàn - Hội và cách ứng xử hằng ngày. Một không gian văn hóa chỉ thực sự sống khi những giá trị được giới thiệu trong đó trở thành tiêu chuẩn hành động của cán bộ, giảng viên và sinh viên”, bà Hương chia sẻ.

Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn đặt con người ở vị trí trung tâm. Trong giáo dục đại học, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng các chính sách thiết thực nhằm bảo đảm cơ hội học tập cho người học, như cam kết không để sinh viên phải nghỉ học vì khó khăn kinh tế và miễn, giảm lệ phí kỳ thi đánh giá năng lực đối với thí sinh có hoàn cảnh khó khăn từ năm 2026. Những chính sách như vậy chính là cách đo lường việc học và thực hành theo Bác bằng kết quả. Theo bà Phùng Thị Diệu Hương, thay vì chỉ hỏi đã tổ chức bao nhiêu chuyên đề, cần đặt câu hỏi có bao nhiêu sinh viên được hỗ trợ đúng lúc, bao nhiêu thủ tục được đơn giản hóa, thời gian giải quyết hồ sơ được rút ngắn bao nhiêu và mức độ hài lòng của người học thay đổi như thế nào.

Một điểm mới quan trọng của Chỉ thị số 07-CT/TW được bà Phùng Thị Diệu Hương tâm đắc là đề cao bản lĩnh, tư duy đổi mới, tinh thần dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm. Tinh thần đổi mới ấy cũng được cụ thể hóa trong hoạt động nghiên cứu khoa học thông qua Chương trình VNU350 tại Đại học Quốc gia Thành phố, với mục tiêu thu hút, giữ chân và phát triển khoảng 350 nhà khoa học trẻ xuất sắc, nhà khoa học đầu ngành trong giai đoạn đến năm 2030. 

Tinh thần thực hành còn được thể hiện qua việc đưa kết quả nghiên cứu ra khỏi phòng thí nghiệm. Tháng 2/2025, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức triển lãm gần 200 sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Những sản phẩm này cho thấy nghiên cứu khoa học chỉ thật sự có ý nghĩa khi giải quyết được vấn đề thực tiễn hoặc mở ra khả năng chuyển giao. Đây cũng là cách cụ thể hóa phương pháp: Lý luận phải gắn với thực tiễn, nghiên cứu phải xuất phát từ yêu cầu của cuộc sống và kết quả cuối cùng phải phục vụ con người.

Thực hành theo Bác còn được thể hiện rõ qua tinh thần phụng sự xã hội của tuổi trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh. Chiến dịch tình nguyện hè năm 2026 huy động hơn 4.000 chiến sĩ, trong đó các đội hình chuyên tập trung vào chuyển đổi số cộng đồng, phổ cập kỹ năng số và hỗ trợ người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến. Điểm mới của hoạt động tình nguyện hiện nay là chuyển dần từ hỗ trợ ngắn hạn sang phát huy chuyên môn và tạo giá trị lâu dài.

“Với một cơ sở giáo dục đại học, thực hành tư tưởng, đạo đức, phương pháp và phong cách Hồ Chí Minh không nhất thiết bắt đầu từ những điều lớn lao. Đó có thể là một bài giảng được chuẩn bị nghiêm túc hơn, một thủ tục được giải quyết nhanh hơn, một sinh viên được hỗ trợ kịp thời, một đề tài nghiên cứu có thêm địa chỉ ứng dụng hoặc một cán bộ dám nhận trách nhiệm trước một nhiệm vụ khó”, bà Phùng Thị Diệu Hương chia sẻ.

Những điểm mới của Chỉ thị 07-CT/TW cho thấy việc học và thực hành theo Bác không còn được đo bằng số lượng phong trào, hội nghị hay chuyên đề..., mà bằng những chuyển biến cụ thể trong nhận thức, hành động, chất lượng công việc và hiệu quả phục vụ nhân dân.