Hoàn thiện thể chế, mở rộng chính sách ưu đãi

Kế hoạch tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027), ban hành ngày 16/4/2026, đang được các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai hướng tới dịp 27/7 năm nay.

Một trong những nội dung trọng tâm của Kế hoạch là hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng theo hướng toàn diện, thống nhất và đồng bộ.

Trọng tâm là rà soát, sửa đổi các quy định tại Pháp lệnh và các văn bản hướng dẫn thi hành (nghị định, thông tư…) nhằm bảo đảm chính sách đối với người có công được thực hiện đúng, đủ, kịp thời, nhân văn và sát thực tiễn.

Chia sẻ tại một tọa đàm mới đây, Phó Cục trưởng Cục Người có công (Bộ Nội vụ) Vũ Ngọc Thủy cho biết, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, công tác hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật về ưu đãi người có công với cách mạng đang được triển khai tích cực.

Theo bà Vũ Ngọc Thủy, hệ thống pháp luật về người có công với cách mạng của nước ta đã được quan tâm xây dựng từ rất sớm. Sự phát triển của các chính sách pháp luật về ưu đãi người có công luôn gắn liền với thực tiễn đời sống. Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020 cũng như các nghị định hướng dẫn thi hành thường xuyên được rà soát để sửa đổi, bổ sung cho phù hợp.

Bộ Nội vụ đang tập trung nguồn lực đẩy mạnh công tác tham mưu hoàn thiện thể chế, chính sách. Trọng tâm trong năm 2026 là hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm nâng cao hiệu quả chăm lo đời sống người có công, với những nội dung cụ thể sau:

Thứ nhất, tham mưu tổng kết Chỉ thị số 14-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng.

Thứ hai, xây dựng, trình Chính phủ để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội thông qua Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng.

Thứ ba, hoàn thiện và trình Chính phủ ban hành các nghị định quy định chi tiết, thay thế các nghị định hiện hành, như Nghị định số 131/2021/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng; Nghị định số 75/2021/NĐ-CP quy định mức hưởng trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi người có công với cách mạng; đồng thời ban hành cơ chế đặc thù trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ và đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính.

Bộ Nội vụ dự kiến đề xuất một số thay đổi quan trọng nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người có công với cách mạng trong thời gian tới.

Trước hết là mở rộng đối tượng. Bộ Nội vụ đề xuất điều chỉnh điều kiện công nhận liệt sĩ đối với lực lượng chức năng khi làm nhiệm vụ từ “đấu tranh chống tội phạm” sang “đấu tranh phòng, chống tội phạm”, nhằm bao quát đầy đủ hơn và phù hợp với thực tiễn.

Cùng với đó là nâng mức ưu đãi về chế độ điều dưỡng và trợ cấp người phục vụ. Cụ thể, chuyển chế độ điều dưỡng từ “2 năm/lần” sang “hằng năm” đối với thương binh, bệnh binh và người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học có tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 61% đến 80%.

Đồng thời, bổ sung chế độ trợ cấp người phục vụ đối với cán bộ lão thành cách mạng và cán bộ tiền khởi nghĩa. Đây là sự điều chỉnh cần thiết bởi nhóm đối tượng này hiện đều đã trên 90 tuổi, sức khỏe suy giảm và cần được chăm sóc thường xuyên, qua đó bảo đảm tính công bằng và nhân văn của chính sách.

Việc điều chỉnh, bổ sung các chính sách trên thể hiện sự tri ân sâu sắc và sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước đối với người có công trong giai đoạn mới. Đồng thời khẳng định quan điểm xuyên suốt là không ngừng nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người có công, bảo đảm chính sách luôn tiệm cận với trình độ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Chiến dịch 500 ngày đêm tạo cú huých tìm lại danh tính liệt sĩ

Phó Cục trưởng Cục Người có công Vũ Ngọc Thủy cũng nhấn mạnh, trong thời điểm hiện nay, khi Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai, việc xây dựng và hoàn thiện thể chế về người có công càng được Chính phủ quan tâm, chỉ đạo sát sao.

Là cơ quan tham mưu cho Bộ Nội vụ trong nghiên cứu, hoàn thiện chính sách, Cục Người có công đang được giao yêu cầu rất cao. Theo đó, việc sửa đổi Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng năm 2020; Nghị định số 131/2021/NĐ-CP; Nghị định số 75/2021/NĐ-CP, cùng với việc ban hành Nghị quyết số 26/2026/NQ-CP về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm tháo gỡ khó khăn trong tổ chức lấy mẫu, giám định và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin bằng phương pháp giám định ADN đã được triển khai trong thời gian rất ngắn.

Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra là tập trung nghiên cứu hai nhóm vấn đề. Thứ nhất là rà soát, mở rộng đối tượng hoặc nâng mức chế độ, chính sách đối với những người trực tiếp có công. Thứ hai là điều chỉnh các quy định để phù hợp hơn với thực tiễn.

Tuy nhiên, chính sách đối với người có công cũng phải gắn với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý hiện nay. Nhiều nội dung có thể triển khai nhưng còn phụ thuộc vào việc hoàn thiện cơ sở dữ liệu.

Một trong những thách thức lớn hiện nay là hệ thống hồ sơ, dữ liệu được hình thành trong thời gian dài, trải qua chiến tranh và thiên tai nên bị thất lạc, thiếu hụt. Các cơ sở dữ liệu đang được khẩn trương xây dựng, hoàn thiện để làm căn cứ tham mưu các chính sách phù hợp đối với người có công, thương binh, liệt sĩ và thân nhân.

Trong thời gian tới, một trong những ưu tiên hàng đầu là nghiên cứu cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực người có công. Trước đây, nhiều quy định về thủ tục còn gây khó khăn do đặc thù hồ sơ. Dưới sự chỉ đạo sát sao của Đảng và Nhà nước, với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, ngành Nội vụ đang nỗ lực hoàn thiện chính sách theo hướng bảo đảm người có công có mức sống bằng hoặc cao hơn mức sống trung bình của người dân tại địa phương.

“Trong quá trình tham gia Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, tôi đã chứng kiến những nỗ lực của các lực lượng tham gia chiến dịch, sự sẻ chia thông tin cũng như thực tiễn chiến tranh qua các hội thảo, các đợt tìm kiếm, quy tập và cả những buổi đón hài cốt liệt sĩ trở về”, bà Thủy chia sẻ.

Đại diện Cục Người có công bày tỏ kỳ vọng Chiến dịch 500 ngày đêm, dù diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định, sẽ trở thành bước ngoặt, tạo cú huých lớn cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ trên cả nước. Đây là hoạt động có ý nghĩa sâu sắc trong hành trình tri ân của Đảng, Nhà nước và nhân dân đối với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ vì độc lập, tự do của Tổ quốc.

Chiến dịch sẽ kế thừa và phát huy được cả lực lượng tham gia lẫn nguồn dữ liệu, thông tin đã thu thập, phục vụ cho những giai đoạn tiếp theo.

Việc triển khai Chiến dịch là sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng từ Trung ương đến địa phương; từ quốc phòng, công an, các ngành khoa học, các cơ quan giám định hàng đầu đến Ban Chỉ đạo tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ các cấp cùng UBND các địa phương. Chiến dịch được chỉ huy thống nhất, các lực lượng đều sẵn sàng phối hợp thực hiện.

Nguồn thông tin thu thập được sẽ không chỉ phục vụ Chiến dịch 500 ngày đêm mà còn là nền tảng quan trọng cho các giai đoạn tiếp theo. Mục tiêu cao nhất là tạo điều kiện thuận lợi hơn cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ trong thời gian tới.