Theo UBND tỉnh Tây Ninh, giai đoạn 2021-2026, các nền tảng trực tuyến, mạng xã hội và dịch vụ cung cấp nội dung xuyên biên giới phát triển nhanh. Cùng với khả năng mở rộng phạm vi tiếp cận công chúng và thương mại hóa tài sản trí tuệ, nguy cơ sao chép, sử dụng, phát tán trái phép tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng trên môi trường mạng cũng ngày càng phức tạp.

Trong lĩnh vực quyền tác giả, quyền liên quan, tỉnh chú trọng hướng dẫn các cơ sở văn hóa, du lịch, karaoke, lưu trú, truyền thanh, biểu diễn nghệ thuật, xuất bản, in và phát hành thực hiện đúng nghĩa vụ khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình. Tỉnh đồng thời tăng cường kiểm tra, phát hiện, xử lý vi phạm trong nhiếp ảnh, mỹ thuật, triển lãm, quảng cáo, biểu diễn nghệ thuật và dịch vụ văn hóa.

Tuy nhiên, thực tế tại Tây Ninh cho thấy việc chủ động xác lập và bảo vệ quyền tác giả vẫn còn hạn chế. Một bộ phận tác giả, chủ sở hữu chưa chủ động đăng ký quyền hoặc áp dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Trong khi đó, thẩm quyền đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan được thực hiện tập trung tại cơ quan trung ương.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa cho rằng những hành vi xâm phạm trên Internet và mạng viễn thông đang tạo áp lực lớn cho công tác phát hiện và xử lý, bởi cơ quan chức năng phải xác định nguồn vi phạm, chủ thể thực hiện hành vi, thu thập và bảo quản chứng cứ điện tử, xác định phạm vi quyền cũng như phối hợp với nhiều cơ quan và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian.

Khó khăn này càng rõ hơn khi công nghệ mới và các mô hình phân phối nội dung liên tục thay đổi. Sự phát triển của nền tảng số, dịch vụ xuyên biên giới, trí tuệ nhân tạo tạo sinh và hoạt động khai thác dữ liệu đang đặt ra những câu hỏi mới về chủ thể quyền, trách nhiệm đối với nội dung do AI hỗ trợ tạo ra, việc sử dụng tác phẩm có bản quyền để huấn luyện hệ thống AI, tiêu chuẩn chứng cứ điện tử và cơ chế thông báo, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm đối với các nền tảng ở ngoài lãnh thổ Việt Nam.

Ở cấp địa phương, nguồn lực thực thi hiện còn hạn chế. Tây Ninh chưa có nhân sự chuyên trách về quyền tác giả, quyền liên quan; phần lớn cán bộ thực hiện nhiệm vụ theo chế độ kiêm nhiệm. Kinh phí và công cụ kỹ thuật phục vụ theo dõi, phát hiện, thu thập chứng cứ và xử lý vi phạm bản quyền trên môi trường số còn hạn chế; cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các lực lượng thực thi chưa thực sự đồng bộ.

Bên cạnh đó, số liệu về quyền tác giả, quyền liên quan đang được quản lý phân tán tại nhiều cơ quan; việc bóc tách số liệu riêng về bản quyền khỏi số liệu sở hữu trí tuệ nói chung chưa đồng đều, gây khó khăn trong tổng hợp, đánh giá theo từng năm và từng biện pháp thực thi.

Từ thực tiễn thi hành, Tây Ninh kiến nghị tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan theo hướng đồng bộ, dễ áp dụng, phù hợp với yêu cầu phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế số; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa quyền của chủ thể với quyền tiếp cận thông tin, giáo dục, nghiên cứu và lợi ích công cộng.

Địa phương đặc biệt đề nghị làm rõ các quy định liên quan đến trí tuệ nhân tạo, khai thác dữ liệu, tác phẩm do công nghệ hỗ trợ tạo ra, việc sử dụng tác phẩm để huấn luyện hệ thống AI và trách nhiệm pháp lý đối với nội dung đầu ra có yếu tố xâm phạm quyền. Cùng với đó là hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền trên môi trường số, chứng cứ điện tử, trách nhiệm của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian và nền tảng xuyên biên giới, cũng như cơ chế yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm nhanh, minh bạch.

Tây Ninh cũng đề xuất tổ chức thường xuyên các lớp đào tạo, tập huấn chuyên sâu cho cán bộ quản lý, thanh tra, kiểm tra, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Tòa án và cán bộ văn hóa cơ sở; xây dựng mạng lưới đầu mối chuyên môn tại địa phương. Đồng thời, địa phương cần xây dựng cơ sở dữ liệu và cơ chế chia sẻ số liệu thống nhất, chuẩn hóa biểu mẫu thống kê riêng về quyền tác giả, quyền liên quan; đầu tư công cụ công nghệ, kinh phí và nhân lực để giám sát, phát hiện, thu thập chứng cứ, xác minh và xử lý vi phạm bản quyền trên Internet.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, bảo vệ quyền tác giả tại Tây Ninh không chỉ dừng ở xử lý hành vi vi phạm mà cần chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, nâng cao nhận thức và năng lực tự bảo vệ quyền của tác giả, chủ sở hữu; đồng thời khuyến khích tổ chức, doanh nghiệp sử dụng nội dung, phần mềm và tác phẩm có bản quyền hợp pháp.

Tỉnh Tây Ninh đề nghị Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục tăng cường hỗ trợ địa phương trong công tác thực thi quyền tác giả, quyền liên quan, nhất là cung cấp tài liệu nghiệp vụ, cơ sở dữ liệu phục vụ tra cứu và hướng dẫn xử lý các tình huống phát sinh trong thực tiễn. Đối với những vụ việc phức tạp, có yếu tố môi trường số hoặc xuyên biên giới, tỉnh kiến nghị có cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn chuyên môn để địa phương nâng cao hiệu quả xử lý.

Bên cạnh đó, Tây Ninh đề nghị nghiên cứu cơ chế hỗ trợ địa phương đánh giá, đo lường mức đóng góp của các ngành công nghiệp bản quyền; hỗ trợ định giá tài sản quyền tác giả, qua đó từng bước thúc đẩy thị trường giao dịch, chuyển giao và cấp phép quyền tác giả theo hướng minh bạch, hiệu quả.