Theo nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí chuyên ngành Journal of Fish Biology, các nhà nghiên cứu đã ghi nhận có 2 lần quan sát trực tiếp loài cá mập yêu tinh (Goblin shark) tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương, gần đảo Jarvis và sườn rãnh Tonga.

Loài cá mập này thường được mệnh danh là “hóa thạch sống” bởi đây là đại diện cuối cùng còn tồn tại của một dòng tiến hóa đã xuất hiện cách đây khoảng 125 triệu năm. Trước nay, giới khoa học chỉ ghi nhận loài này khi chúng vô tình mắc vào lưới hoặc câu của ngư dân nhưng rồi chúng đều chết sau khi được đưa lên mặt nước.

Phát hiện đáng chú ý nhất được thực hiện trong năm 2024 trong một chuyến khảo sát bằng tàu nghiên cứu Dagon. Sau hơn 50 ngày ghi hình liên tục dưới đáy biển sâu, các nhà khoa học đã ghi lại đoạn video dài hơn 20 giây về một cá thể cá mập yêu tinh ở độ sâu 1.997m, sâu hơn khoảng 700m so với các ghi nhận trước đây về loài vật này. 

Giáo sư Alan Jamieson - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Biển sâu Minderoo-UWA, đồng tác giả nghiên cứu trên - cho biết ông chưa từng nghĩ sẽ có ngày được chứng kiến cá mập yêu tinh còn sống trong môi trường tự nhiên.

Trước đó, trong dữ liệu ghi hình năm 2019, các nhà nghiên cứu cũng quan sát được cá mập yêu tinh ở độ sâu 1.237m, gần một núi ngầm chưa được đặt tên ở phía Tây Bắc đảo Jarvis. Hình ảnh được thu thập bằng thiết bị lặn điều khiển từ xa trong một chương trình nghiên cứu biển sâu. 

Các nhà khoa học cho rằng những phát hiện mới không chỉ mở rộng đáng kể phạm vi phân bố đã biết của cá mập yêu tinh sang khu vực trung tâm Thái Bình Dương, mà còn cho thấy hiểu biết của con người về các hệ sinh thái biển sâu vẫn còn rất hạn chế. Giới nghiên cứu nhận định đại dương sâu thẳm vẫn là một trong những khu vực ít được khám phá nhất trên Trái Đất.

Việc ghi nhận được cá mập yêu tinh trong điều kiện sống tự nhiên được xem là dấu mốc quan trọng, mở ra cơ hội nghiên cứu trực tiếp về tập tính, môi trường sống và quá trình tiến hóa của một trong những loài cá bí ẩn nhất hành tinh.