Không chỉ tập trung xử lý vi phạm, ngành chức năng còn hướng đến hình thành thói quen sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng thực phẩm an toàn để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tăng cường giám sát nguy cơ mất an toàn thực phẩm

Thời gian qua, các ngành chức năng tỉnh Vĩnh Long tăng cường kiểm tra, giám sát tại bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố, nhất là những nơi phục vụ học sinh, công nhân và người lao động. Ngoài phát hiện, xử lý vi phạm, lực lượng chức năng còn kết hợp tuyên truyền, hướng dẫn nhằm nâng cao ý thức chấp hành quy định về an toàn thực phẩm cho các cơ sở kinh doanh.

Tại nhiều xã, phường, các đoàn kiểm tra liên ngành tổ chức kiểm tra đột xuất bếp ăn trường học, cơ sở kinh doanh ăn uống với trọng tâm là điều kiện vệ sinh, nguồn gốc thực phẩm, quy trình chế biến, bảo quản và hồ sơ pháp lý liên quan. Qua kiểm tra, đa số cơ sở cơ bản đáp ứng quy định. Tuy nhiên vẫn còn một số tồn tại, như: thực hiện kiểm thực ba bước chưa đầy đủ, khu vực chế biến chưa bảo đảm vệ sinh, nguy cơ nhiễm chéo trong sơ chế thực phẩm.

Tại Trường Mầm non tư thục Thanh An (phường Long Châu), mỗi ngày bếp ăn phục vụ gần 540 suất ăn cho trẻ. Qua kiểm tra, đoàn công tác ghi nhận cơ sở bảo đảm điều kiện về cơ sở hạ tầng, trang thiết bị chế biến, thực hiện đầy đủ quy định về khám sức khỏe định kỳ, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho nhân viên và ký kết hợp đồng với nhà cung cấp nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng. Bếp ăn duy trì nghiêm quy trình kiểm thực ba bước và lưu mẫu thức ăn theo quy định.

Cô Đặng Thị Ly, Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị thường xuyên tham gia các lớp tập huấn về an toàn thực phẩm nên nắm khá rõ các quy định chuyên môn. Nhà trường chú trọng đầu tư cơ sở vật chất, kiểm soát chặt nguyên liệu đầu vào và quy trình chế biến nhằm bảo đảm an toàn cho các bữa ăn của trẻ.

Bên cạnh các bếp ăn tập thể, thức ăn đường phố vẫn là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn thực phẩm do khó kiểm soát đồng bộ điều kiện chế biến, bảo quản và nguồn gốc nguyên liệu. Tại khu vực quanh Khu công nghiệp Hòa Phú (xã Phú Quới), nhiều hàng quán bán bánh mì, xôi, hủ tiếu, cơm, nước giải khát… hoạt động nhộn nhịp, nhất là vào sáng sớm và giờ tan ca để phục vụ công nhân lao động. Tuy nhiên, không ít cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ còn hạn chế về điều kiện che chắn, vệ sinh và bảo quản thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu không được kiểm tra, giám sát thường xuyên.

Chị Đặng Thị Mến bán hủ tiếu gõ gần Khu công nghiệp Hòa Phú cho biết, mỗi buổi sáng quán bán hơn 100 tô hủ tiếu, bún riêu, cháo lòng phục vụ công nhân và sinh viên với giá từ 20.000-25.000 đồng/tô. Do quy mô nhỏ nên việc che chắn còn đơn giản, chủ yếu chú trọng giữ vệ sinh trong quá trình chế biến. Sau khi được nhắc nhở về việc che chắn bảo đảm vệ sinh khu vực bán hàng, chị đã chủ động khắc phục để bảo đảm an toàn cho khách.

Bà Trần Thị Tám (xã Phú Quới) cho biết, nhận thấy nhu cầu ăn sáng của công nhân ngày càng tăng nên bà làm bánh bò, xôi ngọt và nước giải khát để bán. Theo bà Tám, việc chế biến chủ yếu dựa trên kinh nghiệm thực tế; các quy định về an toàn thực phẩm được tiếp cận thông qua báo, đài và các đợt tuyên truyền của địa phương. Khi chế biến, bà luôn cố gắng làm sạch sẽ, bảo đảm an toàn để khách ăn ngon miệng, yên tâm, quay lại ủng hộ lâu dài.

Theo Ban Chỉ đạo liên ngành về an toàn thực phẩm tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh hiện có khoảng 34.400 cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thuộc nhiều lĩnh vực quản lý. Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, tỉnh thành lập 128 đoàn kiểm tra liên ngành, kiểm tra 2.872 cơ sở; qua đó xử phạt 25 cơ sở vi phạm với tổng số tiền hơn 137 triệu đồng. Qua kiểm tra, các vi phạm chủ yếu liên quan đến điều kiện vệ sinh khu vực chế biến, trang phục bảo hộ, việc thực hiện kiểm thực ba bước và giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm hết hạn. Lực lượng chức năng còn phát hiện một số khu vực chế biến xuất hiện côn trùng gây hại như ruồi, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Chi cục trưởng Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Vĩnh Long Bùi Ái Đoan cho biết, dù chưa ghi nhận vụ ngộ độc thực phẩm tập thể trên địa bàn thời gian gần đây, song nguy cơ vẫn hiện hữu, nhất là tại các cơ sở nhỏ lẻ và thức ăn đường phố do khó quản lý thường xuyên. Vì vậy, bên cạnh tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm, các lực lượng xác định công tác tuyên truyền, nhắc nhở, nâng cao ý thức chấp hành quy định về an toàn thực phẩm cho người kinh doanh và người tiêu dùng là giải pháp quan trọng, lâu dài nhằm hạn chế nguy cơ mất an toàn thực phẩm trong cộng đồng.

Đẩy mạnh hậu kiểm, nâng cao ý thức phòng ngừa

Theo Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long, toàn tỉnh hiện có hơn 22.000 cơ sở thuộc lĩnh vực ngành Y tế quản lý, gồm các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, dịch vụ ăn uống, bếp ăn tập thể và hơn 8.000 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố. Với số lượng cơ sở lớn, phân tán và thường xuyên biến động, nhất là các hộ kinh doanh nhỏ lẻ, công tác quản lý an toàn thực phẩm đang đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.

Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Văn Bé Hai cho biết, nhiều cơ sở kinh doanh thực phẩm còn hạn chế về điều kiện cơ sở vật chất, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu vệ sinh an toàn thực phẩm. Tuy nhiên, việc đầu tư cải thiện gặp khó khăn do phần lớn cơ sở có quy mô nhỏ, nguồn lực tài chính hạn chế. Một số cơ sở chưa duy trì nghiêm các điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm sau kiểm tra, còn mang tính đối phó khi có đoàn kiểm tra. Đối với bếp ăn tập thể, áp lực phục vụ số lượng lớn suất ăn trong thời gian ngắn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu chỉ một khâu trong quá trình từ nguyên liệu, chế biến đến bảo quản không được kiểm soát chặt chẽ. Trong khi đó, thức ăn đường phố vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro do điều kiện che chắn, bảo quản thực phẩm chưa bảo đảm; việc ngăn ngừa nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và chín còn hạn chế.

Ngành Y tế nhận định, thời tiết nắng nóng hiện nay là yếu tố làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm. Trước thực tế đó , tỉnh Vĩnh Long tăng cường hậu kiểm, duy trì các đoàn kiểm tra liên ngành tại nhóm nguy cơ cao như bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống và thức ăn đường phố; tăng cường theo dõi việc khắc phục sau kiểm tra nhằm hạn chế tái phạm. Ngành phối hợp các sở, ngành và địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp tại cơ sở, tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho hộ kinh doanh, nhân viên chế biến. Công tác quản lý sẽ chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” gắn với quản lý theo nguy cơ, tập trung nguồn lực vào các nhóm có nguy cơ cao. “Tỉnh chú trọng nâng cao ý thức tự giác chấp hành của cơ sở kinh doanh và người tiêu dùng. Để bảo đảm an toàn thực phẩm bền vững, không chỉ dựa vào xử phạt mà quan trọng hơn là phải thay đổi nhận thức, hình thành thói quen sản xuất, kinh doanh và sử dụng thực phẩm an toàn trong cộng đồng”, ông Bé Hai cho biết.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Bé Mười nhận định, dù công tác bảo đảm an toàn thực phẩm thời gian qua đạt nhiều kết quả tích cực, song tình trạng vi phạm trong sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm vẫn còn diễn biến, nhất là tại bếp ăn tập thể, cơ sở dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố và các hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Vì vậy, thời gian tới, tỉnh xác định triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng lấy phòng ngừa làm trọng tâm, quản lý địa bàn là then chốt và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của tổ chức, cá nhân làm nền tảng. Tỉnh chỉ đạo các lực lượng, địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra và hậu kiểm theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào các nhóm nguy cơ cao. Cùng với công tác kiểm tra, tỉnh đẩy mạnh tập huấn, hướng dẫn cơ sở thực hiện đúng quy định về an toàn thực phẩm, nâng cao hiệu quả giám sát, cảnh báo và chủ động phòng ngừa ngộ độc thực phẩm.

Bà Nguyễn Thị Bé Mười nhấn mạnh: “Hiện nay, số lượng cơ sở kinh doanh thực phẩm lớn, nhu cầu sử dụng thực phẩm và dịch vụ ăn uống ngày càng tăng nên công tác bảo đảm an toàn thực phẩm cần được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ. Ngoài vai trò quản lý của cơ quan chức năng, các tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm cần chủ động kiểm soát chặt nguyên liệu đầu vào, quy trình chế biến, bảo quản và vận chuyển. Các cơ sở cần lấy chất lượng, uy tín và sức khỏe người tiêu dùng là yếu tố hàng đầu cho hoạt động lâu dài”.