Khi hiến máu trở thành thói quen xã hội

Anh Nguyễn Việt Hà (Đông Anh, Hà Nội) là một trong những người hiến máu lâu năm. Hơn 20 năm qua, anh đã thực hiện tổng cộng 112 lần hiến máu và tiểu cầu. Hành trình của anh bắt đầu từ năm 2003, nhưng phải đến giai đoạn sau năm 2015, khi tham gia chương trình “Lễ hội Xuân hồng” tại Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương, việc hiến máu mới được duy trì thường xuyên hơn.

Sau nhiều lần hiến máu toàn phần, anh chuyển sang hiến tiểu cầu theo tư vấn chuyên môn. Đây là hình thức hiến máu đòi hỏi người hiến phải đáp ứng điều kiện sức khỏe và có thể thực hiện với tần suất dày hơn. Việc chuyển đổi này cho thấy mức độ gắn bó lâu dài và hiểu biết ngày càng sâu về hoạt động hiến máu tình nguyện.

Đáng chú ý, hoạt động của anh không dừng lại ở cá nhân mà đã lan tỏa ra những người xung quanh. Những năm gần đây, anh chủ động vận động người thân, bạn bè tham gia. Một người em rể trong gia đình đã có hơn 50 lần hiến máu. Sự lan tỏa này cho thấy hiệu quả của hình thức “truyền cảm hứng trực tiếp”, khi hành động cá nhân trở thành động lực cho người xung quanh.

Ở gia đình anh, việc giáo dục ý thức hiến máu được thực hiện rất sớm. Con trai của anh Hà được tiếp cận với hoạt động này từ khi còn nhỏ, thông qua việc chứng kiến bố tham gia đều đặn. Ngay khi đủ 18 tuổi, độ tuổi tối thiểu để hiến máu, người con đã trực tiếp tham gia và duy trì việc hiến định kỳ trong những năm tiếp theo, đồng thời rủ thêm bạn bè cùng tham gia.

Trường hợp của gia đình anh Nguyễn Việt Hà cho thấy một đặc điểm đáng chú ý của phong trào hiến máu hiện nay là chuyển dịch từ hành động cá nhân sang hình thành thói quen trong gia đình và cộng đồng nhỏ.

Một trường hợp khác là anh Đoàn Hải Bằng, hiện công tác trong ngành y tế. Anh đã có 68 lần hiến máu và tiểu cầu. Cơ duyên đến với hoạt động này bắt đầu từ thời gian học tại Đại học Y Dược Thái Nguyên, khi tham gia thực hành lâm sàng và trực tiếp chứng kiến nhu cầu truyền máu trong cấp cứu.

Việc tiếp xúc với người bệnh trong môi trường bệnh viện giúp anh nhận thức rõ vai trò không thể thay thế của máu trong điều trị. Từ những lần hiến máu ban đầu, anh duy trì hoạt động này một cách đều đặn.

Năm 2020, trong bối cảnh dịch COVID-19 khiến nguồn máu dự trữ sụt giảm, anh đến Viện Huyết học - Truyền máu Trung ương để hiến máu và được tư vấn về hiến tiểu cầu. Từ thời điểm đó, anh chuyển sang hình thức hiến này và duy trì gần như hàng tháng.

Theo anh Bằng, việc hiến tiểu cầu thường xuyên đòi hỏi người tham gia phải duy trì thể trạng ổn định. Vì vậy, anh xây dựng chế độ sinh hoạt điều độ, kiểm soát sức khỏe cá nhân như một điều kiện bắt buộc. Đây cũng là điểm khác biệt so với nhiều người hiến máu không thường xuyên.

Ở góc độ chuyên môn, máu và các chế phẩm từ máu vẫn là yếu tố không thể thay thế trong nhiều tình huống cấp cứu và điều trị. Dù y học phát triển, chưa có công nghệ nào có thể tạo ra máu nhân tạo hoàn toàn. Điều này khiến nguồn máu hiến tặng từ cộng đồng trở thành yếu tố then chốt.

Việc vừa là người trong ngành, vừa trực tiếp tham gia hiến máu giúp anh Bằng có góc nhìn thực tế về nhu cầu sử dụng máu trong bệnh viện. Đây cũng là cơ sở để anh duy trì hoạt động này lâu dài, không chỉ từ động cơ cá nhân mà còn từ trách nhiệm nghề nghiệp.

Từ những trường hợp cụ thể, có thể thấy hiến máu tình nguyện không còn là hoạt động mang tính thời điểm, mà đang dần trở thành thói quen trong một bộ phận người dân. Xu hướng này phản ánh sự thay đổi của phong trào hiến máu sau hơn hai thập kỷ được phát động trên phạm vi cả nước.

26 năm hình thành nguồn máu tình nguyện ổn định

Ngày 7/4 được xác lập là “Ngày Toàn dân hiến máu tình nguyện” theo Quyết định số 43/QĐ-TTg (ngày 7/4/2000) của Thủ tướng Chính phủ. Mốc thời gian này trùng với Ngày Sức khỏe Thế giới, qua đó nhấn mạnh vai trò của hiến máu trong bảo đảm nguồn máu an toàn cho cấp cứu và điều trị.

Năm 2026 tròn 26 năm kể từ khi quyết định này được ban hành. Đây không chỉ là dấu mốc về thời gian, còn phản ánh quá trình hình thành và phát triển của một phong trào xã hội có ý nghĩa trực tiếp đối với công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Sau hơn hai thập kỷ triển khai, phong trào đã ghi nhận những kết quả cụ thể. Cả nước tiếp nhận gần 24 triệu đơn vị máu. Riêng năm 2025, tổng lượng máu vận động và tiếp nhận đạt 1.746.286 đơn vị; trong đó trên 98% là từ người hiến máu tình nguyện. Tỷ lệ người dân tham gia hiến máu tương đương gần 1,75% dân số; tỷ lệ đơn vị máu có thể tích từ 350 ml trở lên đạt trên 64%. Những con số này cho thấy mức độ ổn định và tính bền vững của nguồn máu hiến tặng trong những năm gần đây.

Từ một hoạt động mang tính vận động, hiến máu tình nguyện dần trở thành một hành vi mang tính tự giác trong xã hội. Qua hơn một phần tư thế kỷ, phong trào không chỉ mở rộng về quy mô mà còn thay đổi về chất, với lực lượng người hiến máu thường xuyên ngày càng tăng. Đây là yếu tố then chốt giúp hệ thống y tế chủ động hơn trong bảo đảm nguồn máu cho điều trị.

Đáng chú ý, năm 2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW (ngày 9/9/2025) về các giải pháp tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân. Đặc biệt, Bộ Chính trị quyết định lấy ngày 7/4 hằng năm là Ngày Sức khỏe toàn dân và năm 2026 là năm đầu tiên triển khai với chủ đề: "Chủ động phòng bệnh - Vì một Việt Nam khỏe mạnh". Đây không chỉ là một hoạt động phát động mang tính phong trào, mà là một định hướng chiến lược lớn, chuyển mạnh từ tư duy "chữa bệnh là chính" sang "phòng bệnh là trọng tâm, căn cơ, lâu dài"; đặt sức khỏe Nhân dân vào trung tâm của mọi chính sách phát triển. Trong tổng thể định hướng này, hiến máu tình nguyện được nhìn nhận không chỉ là hoạt động cứu trợ trong tình huống cấp bách, mà còn là một phần của chiến lược chăm sóc sức khỏe chủ động.

Ở góc độ cá nhân, hiến máu định kỳ giúp người tham gia được kiểm tra, theo dõi tình trạng sức khỏe thông qua quy trình sàng lọc trước hiến máu. Ở góc độ hệ thống, lực lượng người hiến máu thường xuyên là yếu tố then chốt để duy trì nguồn máu dự trữ ổn định, hạn chế tình trạng thiếu máu cục bộ theo thời điểm.

Thực tế cho thấy nhu cầu máu cho cấp cứu và điều trị luôn ở mức cao, tập trung tại các cơ sở y tế tuyến trung ương và các đô thị lớn. Trong bối cảnh đó, việc hình thành nhóm người hiến máu thường xuyên có ý nghĩa quyết định đối với khả năng cung ứng máu. Nguồn máu ổn định không thể chỉ dựa vào các chiến dịch ngắn hạn, mà phụ thuộc vào sự tham gia liên tục của một bộ phận người dân.

Sau 26 năm, Ngày Toàn dân hiến máu tình nguyện 7/4 tiếp tục là mốc vận động quan trọng, góp phần duy trì phong trào hiến máu trong cộng đồng. Qua thực tế, hoạt động hiến máu đã có sự chuyển biến rõ rệt, từ hình thức kêu gọi sang sự tham gia tự nguyện, ổn định hơn của người dân.

Trong định hướng xây dựng “Việt Nam khỏe mạnh”, việc duy trì và mở rộng phong trào hiến máu tình nguyện tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Nguồn máu hiến tặng phục vụ trực tiếp cho điều trị, đồng thời góp phần củng cố năng lực y tế dự phòng, dựa trên sự tham gia chủ động của người dân.