Đây không phải là một quyết định mang tính thời điểm mà là bước tiếp nối của chiến lược đã được hoạch định từ nhiều năm trước. Ngay từ năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống. Sau hơn một thập kỷ triển khai xăng E5, Việt Nam tiếp tục nâng tỷ lệ ethanol trong xăng lên 10%, phù hợp với xu hướng chuyển đổi năng lượng đang diễn ra trên toàn cầu.

Theo PGS.TS Đàm Hoàng Phúc, Giám đốc chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội, chuyển đổi sang sử dụng xăng sinh học trên thế giới là lộ trình mang tính chiến lược. Giai đoạn đầu của quá trình này bắt đầu từ các nhà sản xuất ô tô, các hãng xe đã phải chủ động nghiên cứu, thay thế bằng những vật liệu tương thích. Hiện nay, các dòng ô tô xuất xưởng đều được dán tem phân loại rõ ràng nhằm chỉ dẫn phương tiện phù hợp với nhiên liệu E10, E20 hay E85 tại một số quốc gia. Điều này cho thấy các nhà sản xuất đã có sự thích ứng từ rất sớm để chuẩn bị cho xu hướng này.

Về mức tiêu hao nhiên liệu, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc cho biết, từ năm 2023, khi Việt Nam chưa triển khai xăng E10 đại trà, ông đã nghiên cứu thực tế với loại nhiên liệu này. Khi đó, Nhà máy lọc dầu Bình Sơn cung cấp riêng nhiên liệu để thử nghiệm trên dòng xe Toyota, gồm cả xe hybrid và động cơ đốt trong thông thường. Các bài thử được thực hiện trong phòng thí nghiệm cũng như ngoài thực tế như trên Đại lộ Thăng Long và trong nhiều điều kiện vận hành khác nhau.

"Kết quả cho thấy, mức tiêu hao nhiên liệu phụ thuộc rất lớn vào điều kiện sử dụng. Trong điều kiện tắc đường, động cơ đốt trong có thể tiết kiệm khoảng 2,8% nhiên liệu, khi chạy ở tốc độ khoảng 60-70 km/ giờ, mức tiêu hao lại có thể cao hơn. Về bản chất, xăng E10 có xu hướng tiêu hao nhiên liệu nhỉnh hơn nhưng ở một số điều kiện vận hành khác lại có thể mang lại hiệu quả tốt hơn. Nhìn chung, mức chênh lệch dao động khoảng cộng trừ 5%. Vì vậy, sẽ có người thấy tiết kiệm hơn, song cũng có người cảm nhận mức tiêu hao tăng lên", PGS.TS Đàm Hoàng Phúc lý giải.

Đối với các dòng xe cũ, trong xăng E10 có ethanol với tính chất hòa tan mạnh hơn so với xăng thông thường. Đối với những xe đã sử dụng lâu năm, trong hệ thống nhiên liệu thường tồn tại cặn bẩn tích tụ, khi dùng E10 lượng cặn này bị hòa tan nhanh hơn từ đó có thể gây tắc nghẽn hoặc phát sinh sự cố.

PGS.TS Đàm Hoàng Phúc cho rằng, cần nhìn nhận bản chất rủi ro đã tồn tại sẵn trong chiếc xe từ trước, còn E10 chỉ làm quá trình đó diễn ra nhanh hơn. Có thể xem E10 giống như một “phép thử” đối với hệ thống nhiên liệu của xe. Xăng E10 không phải nguyên nhân trực tiếp gây lỗi mà chỉ thúc đẩy việc bộc lộ những vấn đề tiềm ẩn sớm hơn, từ đó giúp người dùng kiểm tra và bảo dưỡng xe kịp thời để hạn chế rủi ro lớn hơn về sau.

"Nhiều người sử dụng thường quy lỗi cho xăng E10, trong khi nguyên nhân có thể đến từ chính tình trạng phương tiện. Người dùng cần hiểu rõ nguyên nhân sự cố đến từ đâu, từ phương tiện, từ nhiên liệu không đạt chuẩn hay từ khâu phân phối tại cây xăng để có đánh giá khách quan hơn về loại nhiên liệu này", PGS.TS Đàm Hoàng Phúc phân tích.

Liên quan đến chu kỳ bảo dưỡng, vị chuyên gia cho biết, chu kỳ bảo dưỡng của xe được nhà sản xuất quy định khá rõ, người sử dụng nên tuân thủ đúng khuyến cáo đó. Với những phương tiện vận hành bình thường và đã tương thích với xăng E10, về cơ bản không cần thay đổi chu kỳ bảo dưỡng hay tăng tần suất thay dầu nhớt. Vấn đề chủ yếu nằm ở các dòng xe cũ, đặc biệt là những xe đã tồn tại các rủi ro tiềm ẩn trong hệ thống nhiên liệu.