50 năm đã trôi qua, Thành phố mang tên Bác kính yêu đã khoác lên mình một vóc dáng đô thị vạm vỡ, vươn mình mạnh mẽ. Những thành tựu về mọi mặt đã khẳng định giá trị to lớn của hòa bình, thống nhất đất nước, đưa TP Hồ Chí Minh trở thành vị thế đầu tàu kinh tế, trung tâm của nhiều lĩnh vực văn hóa, kinh tế - xã hội...

50 năm Thành phố mang tên Bác - hành trình vươn mình mạnh mẽ

Ngày 30/4/1975, non sông liền một dải, Bắc Nam sum họp một nhà. Ước nguyện thiêng liêng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và khát vọng cháy bỏng của cả dân tộc Việt Nam đã thành hiện thực. Chiến thắng ấy không chỉ khép lại một thời kỳ đau thương mà còn mở ra kỷ nguyên độc lập, thống nhất, đi lên chủ nghĩa xã hội.

Và với thắng lợi của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc hội chung của cả nước, Kỳ họp đầu tiên của Quốc hội nước Việt Nam thống nhất (từ ngày 24/6 đến 3/7/1976) đã Nghị quyết về việc chính thức đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ dấu mốc thiêng liêng ấy, Thành phố mang tên Bác bước vào hành trình khôi phục, xây dựng và phát triển.

- “Xé rào”, đặt nền móng cho công cuộc đổi mới sau này

Trong những năm đầu sau giải phóng, dù không phải hứng chịu sự tàn phá nặng nề về cơ sở hạ tầng như Hà Nội trong chiến tranh phá hoại, TP Hồ Chí Minh vẫn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn, thách thức: cơ sở hạ tầng bị tàn phá, sản xuất đình trệ, lạm phát có thời điểm lên tới 740%, đẩy cuộc sống của hàng triệu người dân vào cảnh khốn đốn. Theo PGS.TS. Phan Xuân Biên, "lần đầu tiên trong lịch sử, người dân Sài Gòn phải ăn độn, từ khoai sắn đến bo bo, có lúc độn đến 90%. Kéo theo đó là sự sa sút, khủng hoảng ngày càng trầm trọng về kinh tế - xã hội".

Nhưng chính trong thời khắc khó khăn, có lúc tưởng chừng không thể vượt qua được, khát vọng vươn lên của một thành phố kiên cường lại trỗi dậy mạnh mẽ.

Lãnh đạo Thành phố vừa chạy gạo từng bữa cho 3,5 triệu dân vừa chủ động tìm kiếm những biện pháp và tháo gỡ khó khăn trong sản xuất công nghiệp, các xí nghiệp liên kết với các tỉnh để khai thác nguyên liệu, trao đổi thành phẩm, thực hiện kế hoạch sản xuất phụ ngoài chỉ tiêu pháp lệnh, tăng thu nhập cho người lao động bằng lương khoán; hàng chục ngành cơ sở sản xuất nhỏ, sản xuất gia đình được khôi phục; một số công ty công tư hợp doanh được thử nghiệm thành công... Với những cách làm mới, kinh tế thành phố bắt đầu phát triển, tăng trưởng.

Từ những sáng kiến "xé rào", chạy cơm từng bữa cho dân, Thành ủy TP Hồ Chí Minh Khóa I đã có hai Nghị quyết quan trọng là Nghị quyết lần thứ 9 (1979) và Nghị quyết lần thứ 10 (1980) đặt nền móng cho sự thay đổi, tạo điều kiện cho sản xuất bung ra, khuyến khích tư duy đổi mới từ cơ sở.

Nhờ đó, Thành phố có nhiều đơn vị điển hình làm ăn theo "cơ chế Thành phố", như: Công ty Bột giặt miền Nam, Dệt Phong Phú, Dệt Thành Công, Dệt Phước Long, Công ty Lương thực Thành phố, Xí nghiệp Thuốc lá Thành phố, Bia Sài Gòn, Sinco, Caric... Hàng vạn lao động tiên tiến, chiến sĩ thi đua, tổ lao động xã hội chủ nghĩa xuất hiện, được Hội đồng Nhà nước tặng Huân chương, Hội đồng Bộ trưởng cấp Bằng khen…

Việc mạnh dạn áp dụng những mô hình mới như “xé rào”, “cơ chế hai giá”, “khoán sản phẩm”, không chỉ góp phần tháo gỡ khó khăn trước mắt mà còn gợi mở tư duy cải cách, đổi mới trong quản lý kinh tế, đặt nền móng cho công cuộc đổi mới sau này. Giai đoạn 1975-1985, GRDP của Thành phố đạt trung bình 2,7%/năm.

Khi công cuộc đổi mới được khởi xướng trên phạm vi toàn quốc năm 1986, TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương đi đầu trong cải cách quản lý kinh tế, phát triển kinh tế tư nhân, thu hút đầu tư nước ngoài và mở rộng các loại hình dịch vụ mới. Từ nền kinh tế nhà nước và tập thể là chủ đạo, TP Hồ Chí Minh từng bước hình thành cơ cấu kinh tế nhiều thành phần, năng động và cạnh tranh.

Hàng loạt khu công nghiệp, khu chế xuất, như: Tân Thuận, Linh Trung, Hiệp Phước… được thành lập, thu hút hàng trăm doanh nghiệp trong và ngoài nước đến đầu tư sản xuất. Hệ thống tài chính-ngân hàng được khôi phục và phát triển, góp phần tạo dòng vốn phục vụ phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Đặc biệt, việc thành lập Khu công nghệ cao năm 2002 đánh dấu bước chuyển mình của Thành phố sang hướng phát triển công nghệ cao, đón đầu làn sóng đầu tư mới, thể hiện năng lực hội nhập của Thành phố với chuỗi sản xuất toàn cầu.

Theo đó, GRDP của Thành phố liên tục tăng trưởng, thường xuyên vượt mức tăng trưởng chung của cả vùng và cả nước. Theo đó, tăng trưởng bình quân trong 5 năm 1986-1990 đạt 7,82%/năm; 5 năm tiếp theo 1991-1995 đạt 12,62%/năm. Đặc biệt, giai đoạn 1996-2010, tốc độ phát triển kinh tế Thành phố tăng mạnh, đạt bình quân 2 con số (1996-2000: 10,11%; 2001-2005: 11% và 2006-2010: 11,18%/năm). Giai đoạn 2011-2020, đạt bình quân 6,86%/năm.

Đại dịch COVID-19, đã làm tê liệt các động lực tăng trưởng. Trong năm 2021, sự suy giảm diễn ra ở các khu vực của nền kinh tế Thành phố. Tuy nhiên, “như chiếc lò xo bị nén lại”, năm 2022, khi COVID-19 đã qua, "chiếc lò xo" được giải nén, TP Hồ Chí Minh bứt phá trở lại khi GRDP đạt mức tăng trưởng 9,03%. Đây là mức tăng trưởng cao nhất trong giai đoạn 10 năm qua. Các chính sách an sinh xã hội quyết liệt đã giúp giữ chân và thu hút lao động quay lại sản xuất, tạo nền tảng cho sự phục hồi thần tốc. Thành công này không chỉ giúp thành phố lấy lại vị thế mà còn đóng góp quan trọng vào ngân sách quốc gia với tỷ trọng khoảng 24% trong giai đoạn 2020-2024.

Từ ngày 1/7/2025, TP Hồ Chí Minh và tỉnh Bình Dương, tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu được sáp nhập, mở ra một không gian phát triển mới. Trên nền tảng không gian được mở rộng, Thành phố xác lập mô hình phát triển “3 vùng - 1 đặc khu - 3 hành lang - 5 trụ cột”, thể hiện tư duy phát triển tổng thể, phân vai rõ ràng giữa các khu vực, phát huy tối đa lợi thế so sánh, đồng thời tạo động lực tăng trưởng bền vững cho toàn vùng phía Nam.

TP Hồ Chí Minh kết thúc năm 2025 bằng những con số kỷ lục, đóng góp 23,5% GDP và 1/3 tổng thu ngân sách cả nước; GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD.

- Nghĩa tình: động lực phát triển của Thành phố

Nghĩa tình đã trở thành đặc trưng trong văn hóa ứng xử, trong tư duy hành động của người dân TP Hồ Chí Minh, được hun đúc qua quá trình hình thành, phát triển và cũng là một động lực quan trọng tạo nên sự đồng lòng, hiệp lực, nhất là trong những lúc khó khăn.

TP Hồ Chí Minh là nơi xuất phát của nhiều chính sách, phong trào thi đua, như: “Đền ơn đáp nghĩa”; Chương trình xóa đói, giảm nghèo; “Xóa nhà tạm, nhà dột nát”; “Vì Trường Sa thân yêu, vì tuyến đầu Tổ quốc"… Trong đó, TP Hồ Chí Minh là nơi đầu tiên trong cả nước khởi phát Chương trình xóa đói, giảm nghèo (nay là Chương trình giảm nghèo bền vững).

Ngay sau khi đất nước thống nhất, TP Hồ Chí Minh gặp nhiều khó khăn, nhất là ở vùng ngoại thành, như: Củ Chi, Hóc Môn, Cần Giờ... Đến đầu những năm 1990, Thành phố có khoảng 17% tổng số hộ dân (gần 122.000 hộ) thuộc diện nghèo đói. Công tác xóa đói, giảm nghèo lúc đó trở thành trách nhiệm chính trị và sứ mệnh nhân văn của Đảng bộ và chính quyền Thành phố. Theo đó, năm 1992, Thành phố triển khai thí điểm mô hình vận động tương trợ hộ nghèo vượt khó. Sau hơn 30 năm thực hiện, Thành phố trở thành điểm sáng trong phong trào giảm nghèo của cả nước với mức chuẩn nghèo của thành phố cao gấp 3 lần mức chuẩn nghèo quốc gia. Đến nay, giảm nghèo bền vững đã trở thành tiêu chí phấn đấu quan trọng của cả hệ thống chính trị nhằm nâng cao đời sống nhân dân.

Các chương trình chăm lo đời sống nhân dân còn đi vào từng hoàn cảnh cụ thể. Chương trình "Mái ấm mùa xuân", "Mái ấm công đoàn" đã giúp nhiều hộ khó khăn có điều kiện sửa chữa, xây mới nhà ở, ổn định cuộc sống. Riêng dịp Tết Nguyên đán 2026, Thành phố đã hỗ trợ khoảng 140 căn nhà đại đoàn kết, với mức 100 triệu đồng/căn xây mới và tối đa 80 triệu đồng/căn sửa chữa. Các chương trình "Tết sum vầy", "Tháng Công nhân", "Bữa cơm công đoàn", "Mái ấm công đoàn" tiếp tục được duy trì theo hướng tăng giá trị thụ hưởng.

Thành phố còn đặc biệt chú trọng chính sách an sinh xã hội, chăm lo đời sống người dân theo hướng toàn diện, bền vững. Từ năm 2026, TP Hồ Chí Minh thực hiện hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho nhiều nhóm đối tượng như người thuộc hộ nghèo, cận nghèo, người mới thoát nghèo, người cao tuổi neo đơn, người mắc bệnh hiểm nghèo, người khuyết tật. Song song đó, Thành phố triển khai chương trình khám sức khỏe, tầm soát bệnh miễn phí cho toàn dân, với mục tiêu mỗi người dân được kiểm tra sức khỏe định kỳ ít nhất một lần mỗi năm.

Có thể nói, TP Hồ Chí Minh đã hình thành hệ sinh thái chính sách an sinh bền vững, gắn kết nhiều lực lượng xã hội, tạo động lực vươn lên từ bên trong mỗi gia đình.

- Định hình diện mạo đô thị mới

Từ diện mạo đô thị còn nhiều hạn chế, hàng loạt công trình giao thông quy mô lớn được triển khai, tạo bước chuyển mạnh mẽ về kết nối. Đến nay, Thành phố có hơn 4.000 km đường bộ, hàng trăm cây cầu lớn nhỏ. Đại lộ Đông Tây, hầm Thủ Thiêm, cầu Phú Mỹ và các tuyến cao tốc liên vùng được đưa vào sử dụng đã hình thành nên mạng lưới giao thông hiện đại. Các khu đô thị mới, như: Phú Mỹ Hưng, Thủ Thiêm, Nam Sài Gòn cũng góp phần làm thay đổi căn bản diện mạo đô thị. Việc đưa vào vận hành tuyến metro số 1 (Bến Thành-Suối Tiên) đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phát triển giao thông công cộng khối lượng lớn.

Đặc biệt, ngày 29/4/2026, TP Hồ Chí Minh đã khởi công, động thổ 4 dự án quy mô lớn,  gồm: Quảng trường trung tâm và trung tâm hành chính TP Hồ Chí Minh, tuyến đường sắt số 2 đoạn Bến Thành-Thủ Thiêm, khu đô thị Đại học Quốc tế, dự án công viên cảnh quan Bến Nhà Rồng-Khánh Hội, mở ra diện mạo mới cho đô thị hơn 14 triệu dân.

Tiếp tục vai trò đầu tàu, sẵn sàng cho vận hội mới

Từ những kết quả ấn tượng của năm 2025, TP Hồ Chí Minh không chỉ khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế cả nước mà còn sẵn sàng cho vận hội mới với mục tiêu tăng trưởng "2 con số", GRDP bình quân 9.800 USD và tầm nhìn trở thành “siêu đô thị” quốc tế nằm trong Top 100 thành phố đáng sống của thế giới.

TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu đến năm 2030 trở thành đô thị văn minh, hiện đại, trung tâm đổi mới sáng tạo năng động, hội nhập sâu rộng; có vị trí nổi trội ở khu vực Đông Nam Á. Tầm nhìn đến năm 2045, Thành phố phấn đấu thuộc nhóm 100 đô thị có chất lượng sống tốt nhất thế giới, là trung tâm kinh tế- tài chính - dịch vụ - giáo dục - y tế của châu Á, điểm đến hấp dẫn toàn cầu; phát triển đặc sắc, bền vững và giàu bản sắc văn hóa.

Với tầm nhìn dài hạn, Thành phố không chỉ tập trung vào tăng trưởng kinh tế mà còn đẩy mạnh phát triển công nghệ số, tài chính số, logistics và hạ tầng đô thị hiện đại. Một trong những dự án quan trọng nhất của TP Hồ Chí Minh là xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam, có quy mô 898 ha, trải rộng trên địa bàn các phường Sài Gòn, Bến Thành, khu đô thị mới Thủ Thiêm, được quy hoạch trở thành trung tâm tài chính hiện đại, thu hút các tập đoàn trong và ngoài nước.

Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố đã ban hành Chương trình hành động số 15 CTrHĐ/TU (ngày 30/3/2026), cụ thể hóa mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ trọng tâm theo hướng đồng bộ, liên thông. UBND Thành phố chủ động thể chế hóa, ban hành đầy đủ các kế hoạch triển khai, gắn chặt với yêu cầu điều hành và mục tiêu trọng tâm là tăng trưởng "2 con số". Đối với 9 Nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, Thành phố đã ban hành 9/9 chương trình hành động và 9/9 kế hoạch triển khai; phân công rõ cơ quan chủ trì, lộ trình và sản phẩm đầu ra.

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang nhấn mạnh: “Trí tuệ, đoàn kết và đổi mới không chỉ là khẩu hiệu, mà là cam kết chính trị và chuẩn mực hành động. Mỗi cán bộ, đảng viên và mỗi người dân Thành phố cần chung sức, đồng lòng, biến khát vọng thành hành động, biến mục tiêu thành kết quả; để TP Hồ Chí Minh xứng đáng là nơi hội tụ trí tuệ, là động lực tăng trưởng của cả nước, xây dựng Thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình”.

Trong các chuyến thăm và làm việc tại TP Hồ Chí Minh, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh TP Hồ Chí Minh là trung tâm kinh tế lớn, nơi Trung ương yên tâm giao các việc lớn, việc khó. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo Thành phố cần tập trung giải quyết điểm nghẽn, nâng cao đời sống dân sinh, hướng tới tầm vóc siêu đô thị quốc tế; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế để phát triển nhanh và bền vững hơn nữa.

Tại buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh (ngày 27/4/2026), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu Thành phố cần nhận thức rõ mục tiêu tăng trưởng hai con số của Thành phố gắn với vai trò dẫn dắt phát triển cả nền kinh tế, không phải chỉ đạt số lượng tăng trưởng mà bỏ qua chất lượng và nền tảng; không để vốn, đất đai, dự án hay cơ hội bị ách tắc; tiếp tục quyết đoán tháo gỡ dứt điểm vướng mắc về pháp lý, quy hoạch, đầu tư; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công...

Với sự quan tâm sâu sắc của Đảng, Nhà nước và niềm tin, kỳ vọng của nhân dân cả nước, sự ủng hộ, hợp tác chặt chẽ của các địa phương, TP Hồ Chí Minh đứng trước cơ hội lớn, tạo đột phá mạnh mẽ, xây dựng thành phố văn minh, hiện đại, nghĩa tình, trở thành thành phố toàn cầu, phát triển ngang tầm các đô thị lớn trên thế giới, trở thành trung tâm kinh tế, tài chính, dịch vụ của châu Á.

50 năm TP Hồ Chí Minh mang tên Bác kính yêu, niềm tự hào ấy luôn ngời sáng trong tim của mỗi người dân Thành phố. Với tình yêu lớn dành cho Bác, cùng khát khao vươn lên, TP Hồ Chí Minh sẽ đạt thêm nhiều thành tựu mới trên chặng đường phía trước, để luôn xứng danh “Thành phố Hồ Chí Minh rực rỡ tên vàng”.