Bàn tay khuyết, khát vọng đầy

Có những cuộc gặp gỡ thoáng qua rồi lãng quên, nhưng cũng có những cuộc gặp gỡ làm thay đổi số phận của cả một đời người. Với chị Mai Thị Trúc Lệ và anh Đặng Văn Tấn, đó là lần gặp nhau tại Câu lạc bộ Người khuyết tật Thành phố Hồ Chí Minh. Anh Tấn gắn bó với Câu lạc bộ từ năm 2010, là vận động viên bơi lội; chị Lệ tham gia từ năm 2012, theo đuổi bộ môn điền kinh. Từ những buổi tập luyện, sinh hoạt chung, họ dần tìm thấy sự đồng cảm và có chung khát khao giản dị: xây dựng một mái ấm. Năm 2013, đám cưới “đặc biệt” được tổ chức tại hồ bơi Tân Bình - nơi chị Lệ và anh Tấn có quãng thời gian dài gắn bó, đánh dấu bước ngoặt lớn cho cả hai.

Sau ngày cưới, hai vợ chồng bắt đầu hành trình mưu sinh bằng nghề bán hàng rong. Công việc khá nhọc nhằn, cả hai phải đi từ sáng sớm đến tối khuya nhưng thu nhập không đáng là bao, bởi phụ thuộc rất lớn vào điều kiện thời tiết, lượng khách và sức khỏe. Thế nhưng, vì cuộc sống gia đình, họ vẫn động viên nhau cố gắng.

Đến năm 2018, khi chủ trương lập lại trật tự lòng, lề đường được triển khai mạnh, công việc bán hàng rong trở nên bấp bênh. Trước tình cảnh đó, hai vợ chồng quyết định về Quảng Ngãi khi nhận thấy con đường cũ đã không còn phù hợp.

Những ngày đầu ở Quảng Ngãi, chị Lệ và anh Tấn vẫn tiếp tục công việc bán hàng rong để kiếm sống. Thế nhưng, chị Lệ hiểu rằng đây không thể là kế sinh nhai lâu dài vì vừa vất vả, vừa thiếu tính ổn định, lại không có thời gian nhiều để chăm lo cho con cái.

Nhận thấy nghề làm nhang không chỉ tận dụng được không gian sẵn có tại gia đình mà còn giúp quản lý quỹ thời gian, phù hợp với sức khỏe, hai vợ chồng quyết định biến ý tưởng ấp ủ bấy lâu thành sinh kế. Dù nguồn vốn ban đầu còn hạn hẹp, họ vẫn mạnh dạn vay mượn để đầu tư, gây dựng nghề bằng chính sự cần cù và quyết tâm cao độ.

Anh Đặng Văn Tấn bộc bạch, những mẻ nhang đầu tiên liên tục thất bại. Cứ 10 phần làm ra thì có đến 7 phần bị hỏng, bởi khi đem phơi nắng xuất hiện nhiều vết nứt. Có những bó đến tay khách hàng, khi đốt gặp chỗ nứt thì gãy, cháy không tốt. Người ta phản ánh, hai vợ chồng vừa buồn vừa lo.

Từng công đoạn được xem xét lại. Hai vợ chồng quan sát nắng, theo dõi gió, thay đổi từng khung giờ phơi... để tự tìm lời giải cho bài toán khó. Qua nhiều tháng mày mò, tích lũy kinh nghiệm, chất lượng nhang dần ổn định.

Chị Lệ nghẹn ngào nói, thời gian đầu, nhiều người nghi ngờ vợ chồng mình không thể tự làm nhang nên rất tủi thân. Không gục ngã, chị chọn cách thuyết phục, chứng minh bằng chính công sức lao động của mình. Mỗi khi sản xuất, hai vợ chồng thay phiên quay lại các thước phim mô tả chi tiết các công đoạn sản xuất rồi livestream trên các nền tảng mạng xã hội. Khi khách yêu cầu thì gửi video cho họ xem. Dần dần cơ sở tạo được thiện cảm với người tiêu dùng. Câu chuyện về đôi vợ chồng khuyết tật làm nhang cũng được mọi người biết đến, tin tưởng nhiều hơn.

Niềm tin không thể có được bằng lời nói. Nó phải được xây dựng từ chất lượng sản phẩm và sự minh bạch trong làm ăn. Trong quá trình làm nghề, chúng tôi đặc biệt chú trọng khâu nguyên liệu. Cơ sở sử dụng quế tự nhiên, ưu tiên quế nguyên vỏ. Sau khi nhập về, quế được kiểm tra, làm sạch rồi mới đưa vào xay.

Chị Lệ chia sẻ, những loại quế vụn giá thấp hơn nhưng có thể lẫn tạp chất hoặc những phần không phù hợp. Vì vậy, dù chi phí cao, chị vẫn lựa chọn nguyên liệu quế nguyên vỏ để dễ dàng kiểm soát chặt chẽ chất lượng đầu vào. Với chị, mỗi bó nhang đưa ra thị trường không đơn thuần là một sản phẩm, mà còn là uy tín và thương hiệu của cả cơ sở.

Vượt nghịch cảnh, quyết làm giàu

Cơ sở nhang sạch người khuyết tật Tấn Nhật của vợ chồng chị Lệ tại thôn Long Khánh, xã Tịnh Khê đang từng bước tạo vị thế, chỗ đứng, được người tiêu dùng đón nhận. Hiện cơ sở có 3 sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao, gồm: Nhang quế Tấn Nhật được công nhận năm 2023; Nhang thảo mộc Tấn Nhật và Nụ thảo mộc Tấn Nhật được công nhận năm 2024.

Mỗi năm, cơ sở sản xuất và tiêu thụ khoảng 2,5 tấn nhang các loại, đạt doanh thu khoảng 250 triệu đồng, lợi nhuận ước đạt 70 triệu đồng. Không chỉ cung cấp cho thị trường trong tỉnh mà còn phân phối rộng khắp ở các thị trường ngoại tỉnh như Thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng... Nếu đặt cạnh những cơ sở sản xuất quy mô lớn, những con số ấy có thể chưa thật sự nổi bật. Nhưng với chị Lệ và anh Tấn, đó là thành quả của cả một chặng đường dài với biết bao gian nan, nỗ lực. Đáng mừng hơn, trên chặng đường ấy, họ luôn nhận được sự quan tâm, đồng hành và hỗ trợ từ các cấp, các ngành.

Đầu năm 2023, Hội Nạn nhân chất độc da cam tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ cơ sở một máy sấy nhang trị giá 30 triệu đồng. Thiết bị giúp hoạt động sản xuất trở nên chủ động hơn, có thể duy trì quanh năm, đặc biệt là trong mùa mưa nhờ giảm đáng kể sự phụ thuộc vào điều kiện thời tiết. Năm 2024, Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ 50% kinh phí để cơ sở đầu tư máy nghiền bột, máy trộn và máy co màng đóng gói. Nhờ đó, năng suất được nâng lên, mẫu mã được cải thiện, sản phẩm ngày càng đa dạng.

Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê Bạch Khôi Nam cho hay, xác định Chương trình OCOP có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn, tạo việc làm, nâng cao đời sống và phát huy sự sáng tạo của người dân. Chính vì thế, địa phương luôn quan tâm hỗ trợ các chủ thể OCOP, đặc biệt là cơ sở nhang sạch người khuyết tật Tấn Nhật trong xúc tiến thương mại thông qua các hội chợ, triển lãm, giới thiệu sản phẩm và kết nối tiêu thụ... nhằm tiếp thêm động lực để cơ sở mở rộng sản xuất, hoàn thiện sản phẩm với mục tiêu nâng chuẩn OCOP lên 4 sao, hướng tới phát triển bền vững.

Ông Phan Văn Tài, Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Khuyến công và Xúc tiến thương mại tỉnh Quảng Ngãi đánh giá, đây là mô hình tiêu biểu có hướng đi phù hợp, bước đầu mang lại hiệu quả thiết thực. Việc được hỗ trợ đầu tư máy móc, thiết bị đã tạo điều kiện để cơ sở nâng cao năng lực sản xuất, giảm áp lực đối với các khâu thực hiện thủ công, cải thiện năng suất và chủ động hơn trong việc đáp ứng nhu cầu của khách hàng so với phương thức sản xuất trước đây.

Theo ông Tài, điểm nổi bật là bên cạnh giá trị kinh tế đem lại, cơ sở còn tạo ra tác động xã hội tích cực khi giải quyết việc làm cho người khuyết tật tại địa phương. Đây cũng là một trong những yếu tố làm cho mô hình có ý nghĩa và khả năng nhân rộng trong thực tiễn. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục theo dõi, nắm bắt nhu cầu thực tế để hướng dẫn cơ sở tiếp cận các chương trình, chính sách hỗ trợ phù hợp, nhất là trong đầu tư máy móc, cải tiến quy trình và ứng dụng công nghệ vào sản xuất. Cùng với đó, hỗ trợ nâng cao năng lực xúc tiến thương mại thông qua các hoạt động quảng bá, giới thiệu sản phẩm, tham gia hội chợ, triển lãm, kết nối giao thương và tìm kiếm đối tác. Qua đó, mở rộng đầu ra và tiếp cận thêm những phân khúc khách hàng mới.

Những bó nhang Tấn Nhật không chỉ phảng phất hương của quế hay thảo mộc mà chất chứa cả “mùi hương” của nghị lực, của tình yêu và niềm tin - thứ đã giúp hai mảnh đời khiếm khuyết nương tựa vào nhau, từng bước dựng xây một cuộc sống tốt đẹp.