Theo phóng viên TTXVN tại Mỹ, trong bối cảnh mực nước tại các hồ chứa chủ chốt xuống mức thấp lịch sử, chính quyền liên bang nước này mới đây đã công bố kế hoạch cắt giảm tổng cộng khoảng 1,54 tỷ m³ nước sông Colorado mỗi năm cung cấp cho các bang Arizona, California và Nevada trong năm 2027 và 2028.
Mực nước sông Colorado tại Marble Canyon, bang Arizona, Mỹ giảm xuống mức thấp kỷ lục do hạn hán. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN.
Theo Bộ Nội vụ và Cục Khai hoang Mỹ ngày 21/8, nếu 3 bang áp dụng phương án phân chia hiện nay, Arizona sẽ chịu mức giảm khoảng 937 triệu m³/năm, California khoảng 543 triệu m³ và Nevada khoảng 61,7 triệu m³. Ba bang này cũng được yêu cầu tự nguyện giữ lại ít nhất 863 triệu m³ nước trong hệ thống trong 2 năm. Kế hoạch không đồng nghĩa người dân tại các thành phố như Phoenix, Tucson hay Las Vegas sẽ ngay lập tức bị cắt nước sinh hoạt. Thay vào đó, các bang hạ lưu phải giảm lượng nước sử dụng từ hệ thống sông Colorado, buộc chính quyền và người sử dụng nước tăng tiết kiệm, tìm nguồn thay thế hoặc giảm hoạt động nông nghiệp.
Chính phủ liên bang đồng thời thiết lập một khuôn khổ quản lý 10 năm, cho phép điều chỉnh các biện pháp vận hành hồ chứa theo tình hình hạn hán và kết quả thương lượng giữa các bang. Lượng nước xả từ hồ Powell cũng sẽ được điều chỉnh nhằm bảo vệ hạ tầng đập Glen Canyon.
Quyết định được đưa ra trong bối cảnh hồ Powell và hồ Mead, hai hồ chứa nước nhân tạo lớn nhất Mỹ, cùng xuống mức thấp nhất kể từ trước khi hồ Powell bắt đầu tích nước vào năm 1963. Tình trạng này làm gia tăng lo ngại đối với khả năng phát điện của đập Glen Canyon và việc duy trì dòng chảy xuống hạ lưu.
Arizona chỉ trích việc các bang thượng nguồn gồm Colorado, New Mexico, Utah và Wyoming hiện chưa phải chịu mức cắt giảm bắt buộc tương tự. Giới chức California cũng cho rằng 3 bang hạ nguồn không thể tiếp tục gánh phần lớn trách nhiệm bảo vệ hệ thống và yêu cầu các bang thượng nguồn tham gia sâu hơn vào việc giảm sử dụng nước. Vấn đề có nguy cơ tiếp tục gây tranh chấp pháp lý giữa các bang về quyền sử dụng nước. Arizona thậm chí đã chuẩn bị cho khả năng khởi kiện. Trong khi đó, các quan chức liên bang nhấn mạnh khuôn khổ mới nhằm trao thêm thời gian cho các bên đạt thỏa thuận lâu dài, thay vì để cuộc khủng hoảng nguồn nước dẫn tới những tranh chấp sâu sắc hơn.
Sông Colorado cung cấp nước cho khoảng 40 triệu người, các hoạt động nông nghiệp quy mô lớn, sản xuất thủy điện và 30 bộ lạc người bản địa tại khu vực Tây Nam của Mỹ. Dòng sông đã chịu tác động nghiêm trọng từ hơn 2 thập niên hạn hán, lượng tuyết tại vùng núi Rocky giảm mạnh và tình trạng sử dụng nước vượt quá khả năng cung cấp bền vững của hệ thống. Giới chuyên gia đánh giá quyết định mới chủ yếu mang tính giải pháp tạm thời, giúp ổn định hệ thống trong 2 năm trong khi các bang tiếp tục thương lượng một thỏa thuận dài hạn. Nếu không đạt được đồng thuận, mức cắt giảm sau năm 2028 có thể sâu hơn đáng kể. Phương án dài hạn đang được xem xét có khả năng gần gấp đôi mức cắt giảm hiện nay.