Chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng

Tại Hội nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP đợt 1 năm 2026 mới đây, Hà Nội xác định không chỉ lựa chọn những sản phẩm tiêu biểu mà còn nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị sản phẩm, phát huy giá trị làng nghề, tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn trong giai đoạn mới.

Đợt đánh giá lần này quy tụ nhiều sản phẩm đặc trưng của các địa phương như bánh sắn, khoai lang chế biến của xã Cổ Đô; chuối tiêu, táo đại của xã Minh Châu; trà hoa vàng Hakodae Orgavina của xã Phúc Thịnh; các sản phẩm đông trùng hạ thảo của xã Đông Anh... Hội đồng cũng xem xét hồ sơ đề nghị chứng nhận lại OCOP 5 sao đối với bộ sản phẩm gốm men suối ngọc của Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh (xã Bát Tràng) và sản phẩm chăn bông tơ tằm tự dệt của Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức (xã Hồng Sơn).

Theo chương trình, Hội đồng tiến hành xem xét, chấm điểm các sản phẩm đăng ký tham gia phân hạng OCOP năm 2026 (đợt 1) trên cơ sở hồ sơ minh chứng, kết quả kiểm tra thực tế tại cơ sở sản xuất và đánh giá trực tiếp sản phẩm trưng bày tại hội nghị.

Nghệ nhân ưu tú Trần Đức Tân, người sáng lập Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh, cho biết bộ sản phẩm gốm men suối ngọc đã được công nhận OCOP 5 sao cách đây ba năm và nay tiếp tục tham gia đánh giá lại.

Theo ông Trần Đức Tân, Chương trình OCOP đã góp phần tôn vinh các làng nghề truyền thống, đồng thời tạo “tấm giấy thông hành” giúp sản phẩm tiếp cận sâu rộng hơn với thị trường trong và ngoài nước.

Hiện nay, bộ sản phẩm gốm men suối ngọc không chỉ được tiêu thụ trên cả nước, mà còn xuất khẩu sang thị trường Ấn Độ. Hợp tác xã kỳ vọng tiếp tục được công nhận OCOP 5 sao, qua đó góp phần quảng bá giá trị văn hóa làng nghề Hà Nội và Việt Nam tới bạn bè quốc tế.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh, Hà Nội luôn xác định Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn.

Theo đó, chương trình không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với phát triển tiểu thủ công nghiệp, ngành nghề, dịch vụ và du lịch nông thôn.

Đặc biệt, Hà Nội đang định hướng phát triển OCOP theo hướng ứng dụng chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ cảnh quan và môi trường nông thôn, qua đó góp phần xây dựng nông thôn mới ngày càng thực chất, bền vững.

Đến nay, với sự chỉ đạo đồng bộ của thành phố cùng sự vào cuộc tích cực của các địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể sản xuất, Hà Nội tiếp tục giữ vững vị trí dẫn đầu cả nước với 3.531 sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên.

Đáng chú ý, Hà Nội hiện có 4 làng nghề được Hội đồng Thủ công Thế giới ghi danh vào Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo thế giới, là địa phương duy nhất trong cả nước đạt được thành tích này. Đây không chỉ là niềm tự hào của Thủ đô mà còn tạo nền tảng thuận lợi để các sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề nâng cao giá trị, từng bước chinh phục thị trường quốc tế.

Thời gian tới, Hà Nội sẽ tiếp tục ưu tiên phát triển các sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP phục vụ xuất khẩu, đồng thời gắn phát triển kinh tế nông thôn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống và phát triển du lịch nông thôn.

Theo ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Thành phố Hà Nội, sau khi chính quyền địa phương hai cấp chính thức đi vào hoạt động, công tác quản lý, hướng dẫn và hỗ trợ các chủ thể OCOP tại cơ sở được triển khai đồng bộ. Theo đó, sản phẩm OCOP 3 sao, 4 sao sẽ do cấp thành phố cấp, 5 sao sẽ do Trung ương cấp. Định hướng thời gian tới là nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu.

Quy chế phân hạng rõ ràng

Trước đó, Hà Nội ban hành Quyết định số 3488/QĐ-UBND chính thức phê duyệt Quy chế hoạt động của Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) cấp thành phố giai đoạn 2026-2030.

Với quy trình chặt chẽ, sự phân vai rõ nét của các sở, ngành và tần suất đánh giá định kỳ tối thiểu 2 đợt mỗi năm, quy chế mới hướng tới chuyên nghiệp hóa quy trình sàng lọc, đánh giá và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.

Theo quy chế, Hội đồng OCOP Thành phố Hà Nội hoạt động theo nguyên tắc tập trung, dân chủ. Toàn bộ quá trình thẩm định, chấm điểm và phân hạng các sản phẩm do cấp xã đề xuất phải tuân thủ “Bộ tiêu chí và quy trình đánh giá, phân hạng sản phẩm mỗi xã một sản phẩm” quy định tại Quyết định số 26/2026/QĐ-TTg ngày 22/5/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

Để bảo đảm tính khách quan, quy chế quy định rõ điều kiện để tổ chức họp Hội đồng. Hồ sơ sản phẩm từ cấp dưới gửi lên phải bảo đảm tính pháp lý đầy đủ, có báo cáo thẩm định thực tế chi tiết tại cơ sở sản xuất, cùng kết quả kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm của cơ quan chuyên môn đối với các nhóm ngành ăn uống, dược phẩm và thực phẩm.

Quy chế cũng phân định rõ trách nhiệm của từng sở, ngành theo lĩnh vực chuyên môn. Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì tham mưu đánh giá nhóm sản phẩm thực phẩm, sinh vật cảnh và thẩm định các tiêu chí bảo vệ môi trường sinh thái trong suốt chuỗi sản xuất. Sở Công Thương chịu trách nhiệm đối với nhóm đồ uống, thủ công mỹ nghệ, đồ ăn nhanh và đánh giá năng lực xúc tiến thương mại, phát triển chuỗi cung ứng thị trường. Sở Y tế thẩm định chất lượng dược liệu, nước khoáng thiên nhiên và nước uống đóng chai, bảo đảm các tiêu chuẩn y tế và an toàn sức khỏe. Sở Khoa học và Công nghệ phụ trách các tiêu chí về sở hữu trí tuệ, ứng dụng công nghệ cao trong chế biến, bảo hộ nhãn hiệu và mức độ chuyển đổi số…

Quy chế mới cũng quy định Hội đồng OCOP thành phố hoạt động tối thiểu 2 đợt mỗi năm. Đợt 1 hoàn thành trước ngày 30/6 hằng năm, áp dụng đối với các hồ sơ được UBND cấp xã đề xuất trước ngày 30/4. Đợt 2 hoàn thành trước ngày 30/12 hằng năm, áp dụng đối với các hồ sơ được UBND cấp xã đề xuất trước ngày 30/10.

Hà Nội cũng ban hành Kế hoạch số 163/KH-UBND về triển khai thực hiện Chương trình Mỗi xã một sản phẩm (OCOP) thành phố Hà Nội năm 2026. Kế hoạch nhằm thực hiện và hoàn thành các mục tiêu của Chương trình OCOP thành phố Hà Nội năm 2026 theo định hướng của thành phố và Trung ương. Trong đó, Hà Nội chú trọng phát triển sản phẩm OCOP gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống; ưu tiên các sản phẩm mang bản sắc văn hóa Hà Nội, sản phẩm làng nghề truyền thống, sản phẩm phục vụ du lịch và quà tặng văn hóa.

Thành phố phấn đấu có khoảng 300 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên, trong đó ít nhất 20 sản phẩm tiềm năng 5 sao được đề xuất đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp quốc gia. Hà Nội cũng đặt mục tiêu phát triển thêm từ 8 đến 10 điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP; triển khai 5 trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch.

Để đạt mục tiêu trên, thành phố sẽ tăng cường thông tin, tuyên truyền thường xuyên đến các cấp ủy Đảng, chính quyền từ thành phố tới cơ sở và nhân dân về mục đích, ý nghĩa, cơ chế, chính sách của Nhà nước đối với Chương trình OCOP. Công tác tuyên truyền gắn với quảng bá giá trị văn hóa, lịch sử, làng nghề truyền thống của Hà Nội; xây dựng các chuyên đề, chuyên mục giới thiệu “Câu chuyện sản phẩm OCOP” gắn với yếu tố văn hóa, di sản và con người Thủ đô.

Cùng với đó, Hà Nội thực hiện lồng ghép hiệu quả các nội dung tập huấn của Chương trình OCOP với các chương trình tập huấn, đào tạo nghề cho lao động nông thôn, chương trình khuyến nông, khuyến công và Chương trình xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh đó, Hà Nội triển khai một số mô hình bảo tồn và phát huy vai trò của các làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển sản phẩm OCOP, dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch; phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng mô hình chế biến sâu, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn.

Việc phát triển sản phẩm OCOP cũng được gắn với các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, lễ hội truyền thống, làng nghề; khuyến khích xây dựng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ, sản phẩm sáng tạo văn hóa có giá trị thẩm mỹ và giá trị sử dụng cao.

Qua đó, Hà Nội hướng chương trình OCOP từ việc gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng, giá trị và khả năng cạnh tranh của sản phẩm, đồng thời khai thác tốt hơn thế mạnh làng nghề, văn hóa và du lịch nông thôn của Thủ đô.

Trang thông tin có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Thành phố Hà Nội.