Sau gần 3 năm triển khai, chính sách đã tạo chuyển biến tích cực trong công tác phòng, chống đuối nước, giúp ngày càng nhiều học sinh từ đồng bằng đến miền núi ở Nghệ An được tiếp cận các lớp học bơi ngay tại địa phương. Tuy nhiên, việc thực hiện vẫn còn gặp khó khăn về nguồn lực, cơ sở vật chất và đội ngũ giáo viên, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả và tính bền vững của chính sách.

Sôi động bể bơi học đường

Những ngày hè, tại bể bơi của Trường Trung học cơ sở Lý Nhật Quang, xã Đô Lương, Nghệ An, hàng chục học sinh đều đặn tham gia các lớp học bơi. Không chỉ học sinh của trường, nhiều phụ huynh ở các địa phương lân cận cũng đưa con em đến đăng ký học với mong muốn trang bị kỹ năng an toàn trong môi trường nước.

Mỗi buổi chiều, chị Trần Thị Thành ở xóm Tràng Sơn 2, xã Lương Sơn lại đưa ba con và cháu đến trường để tham gia lớp học bơi. Theo chị Thành, việc cho các con học bơi không chỉ giúp các em biết bơi, biết tự bảo vệ mình trước nguy cơ đuối nước mà còn góp phần rèn luyện sức khỏe, phát triển thể chất và tăng cường chiều cao.

Nghệ An là địa phương có nhiều sông, hồ, ao đập, trong khi tình trạng trẻ em bị đuối nước vẫn còn diễn biến phức tạp. Vì vậy, việc đưa nội dung dạy bơi và kỹ năng phòng chống đuối nước vào trường học được xem là giải pháp thiết thực nhằm giảm thiểu tai nạn thương tích cho trẻ em.

Thầy Nguyễn Văn Nga, giáo viên Thể dục, Trường Trung học cơ sở Lý Nhật Quang cho biết, nhà trường đã chủ động đầu tư xây dựng bể bơi từ nhiều năm trước. Sau khi hệ thống bể cũ xuống cấp, nhà trường tiếp tục đầu tư thay mới; đồng thời tận dụng hệ thống lọc nước và một số thiết bị còn sử dụng được để tiết kiệm chi phí. Tổng kinh phí đầu tư không quá lớn nhưng mang lại hiệu quả thiết thực trong công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh.

Theo thầy Nga, thực hiện đề án phổ cập bơi của ngành giáo dục, nhiều năm nay nhà trường quy định 100% học sinh lớp 6 phải được học bơi. Ngay sau khi hoàn thành công tác tuyển sinh đầu cấp, học sinh sẽ tham gia khóa học bơi kéo dài 17 buổi, gồm các nội dung lý thuyết về phòng chống đuối nước kết hợp thực hành dưới nước. Sau khóa học, các em được kiểm tra, đánh giá kết quả để bảo đảm đạt yêu cầu kỹ năng cơ bản.

Bên cạnh chương trình dành cho học sinh mới tuyển sinh, nhà trường còn tổ chức các lớp bổ trợ cho những em chưa đạt chuẩn; đồng thời mở các lớp nâng cao với các kiểu bơi khác nhau như bơi sải, bơi ếch. Mỗi khóa học thu hút  trên 200 học sinh theo học được hướng dẫn bởi đội ngũ giáo viên thể dục của nhà trường.

Thầy Nguyễn Thái Quang, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Để duy trì hoạt động của bể bơi, nhà trường thực hiện thu phí theo khóa học. Nguồn kinh phí này được sử dụng cho việc xử lý nước, mua hóa chất, bảo dưỡng trang thiết bị và chi trả công dạy ngoài giờ cho giáo viên”.

Trường Phổ thông Dân tộc bán trú Tiểu học Chiêu Lưu 1, xã Chiêu Lưu có trên 120/400 em ăn ở bán trú, nhà trường đã tổ chức cho toàn bộ học sinh nội trú tham gia các lớp học bơi ngay từ năm đầu tiên bể bơi được đưa vào sử dụng. Nhiều em nhanh chóng làm quen với môi trường nước và nắm vững các kỹ năng bơi cơ bản.

Thầy Đào Công Quang, Hiệu trưởng nhà trường cho biết: “Đối với học sinh miền núi, biết bơi không chỉ góp phần nâng cao sức khỏe mà còn là kỹ năng sinh tồn cần thiết. Các em sinh sống tại khu vực có nhiều khe suối, sông nhỏ, thường xuyên đối mặt với nguy cơ lũ quét, lũ ống và ngập lụt. Việc được trang bị kỹ năng bơi lội và phòng tránh tai nạn dưới nước giúp các em chủ động hơn trong bảo vệ bản thân trước những tình huống bất ngờ”.

Thực tế cho thấy, các bể bơi học đường không chỉ phục vụ hoạt động giáo dục thể chất mà còn góp phần thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống đuối nước trẻ em. Đây được xem là giải pháp mang tính bền vững, giúp nâng cao kỹ năng sống và xây dựng môi trường an toàn hơn cho trẻ em, đặc biệt tại các địa bàn miền núi còn nhiều tiềm ẩn rủi ro.

Tháo gỡ khó khăn để chính sách dạy bơi cho trẻ em phát huy hiệu quả

Nghị quyết số 09/2023/NQ-HĐND của tỉnh Nghệ An về hỗ trợ phòng, chống đuối nước trẻ em đang tạo chuyển biến tích cực trong việc phổ cập kỹ năng bơi lội và an toàn dưới nước. Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2025, tỷ lệ trẻ em từ 9 đến 16 tuổi biết bơi và có kỹ năng an toàn dưới nước đạt 50%; tất cả các huyện, thành phố, thị xã xây dựng được mô hình “Trẻ em toàn xã biết bơi” hoặc “Học sinh toàn trường biết bơi”; giảm từ 5-10% số trẻ em tử vong do đuối nước.

Để hiện thực hóa mục tiêu phổ cập bơi cho trẻ em, Nghệ An đã ban hành nhiều cơ chế hỗ trợ như đầu tư bể bơi di động cho các xã miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số với mức hỗ trợ tối đa 100 triệu đồng/bể; hỗ trợ kinh phí dạy bơi cho trẻ em thuộc hộ nghèo, cận nghèo. Sau hơn hai năm triển khai, hàng nghìn học sinh đã được học bơi, nhiều mô hình phòng, chống đuối nước gắn với trường học và cộng đồng được hình thành.

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An, chính sách hỗ trợ đầu tư bể bơi đã tạo động lực quan trọng thúc đẩy phong trào học bơi trong cộng đồng. Tuy nhiên, việc triển khai vẫn chưa đạt kỳ vọng do nhiều địa phương còn gặp khó khăn về nguồn lực và hạ tầng. Để tiếp nhận và vận hành bể bơi, các địa phương không chỉ phải bố trí nguồn vốn đối ứng mà còn cần quỹ đất, hệ thống điện, cấp thoát nước và các công trình phụ trợ. Đây là yêu cầu không dễ đáp ứng đối với nhiều xã miền núi còn khó khăn.

Ông Lô Văn Thái, Chủ tịch UBND xã Chiêu Lưu cho biết, việc huy động nguồn lực xã hội hóa nhằm duy trì hoạt động của bể bơi sau đầu tư vẫn gặp nhiều thách thức. Bên cạnh đó, quá trình sắp xếp đơn vị hành chính và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng ảnh hưởng nhất định đến tiến độ thực hiện nghị quyết. Một số địa phương đã đăng ký và đủ điều kiện thụ hưởng chính sách nhưng việc phân bổ, giải ngân nguồn vốn còn chậm.

Không chỉ khó khăn trong đầu tư, nhiều trường học miền núi còn chịu áp lực về kinh phí vận hành. Nguồn nước sinh hoạt khan hiếm, nhất là vào mùa khô, khiến các trường phải tận dụng nguồn nước tự nhiên và thường xuyên xử lý để bảo đảm an toàn. Chi phí điện, hóa chất xử lý nước, vệ sinh, sửa chữa và bảo dưỡng thiết bị cũng là gánh nặng đối với các cơ sở giáo dục vùng cao, trong khi chính sách hiện chủ yếu hỗ trợ đầu tư ban đầu.

Bên cạnh đó, tình trạng thiếu giáo viên và lực lượng hỗ trợ dạy bơi, cứu hộ vẫn diễn ra ở nhiều địa phương. Mỗi khóa học kéo dài từ 15-20 buổi với số lượng học sinh đông, song chế độ thù lao dành cho giáo viên và lực lượng hỗ trợ còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc duy trì và mở rộng các lớp học bơi.

Ông Hoàng Văn Phúc, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho rằng, để mục tiêu phổ cập kỹ năng an toàn dưới nước cho trẻ em thực sự lan tỏa sâu rộng, cần sớm tháo gỡ những khó khăn về nguồn lực, cơ sở hạ tầng và nhân lực.

Theo ông Phúc, cùng với việc bổ sung cơ chế hỗ trợ kinh phí vận hành, cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động doanh nghiệp và các tổ chức tham gia duy trì hoạt động bể bơi; tăng cường đào tạo giáo viên dạy bơi, lực lượng cứu hộ và đẩy nhanh tiến độ phân bổ, giải ngân nguồn vốn cho các địa phương đủ điều kiện thụ hưởng chính sách.

Việc tháo gỡ kịp thời các vướng mắc sẽ góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 09, từng bước phổ cập kỹ năng bơi lội và an toàn dưới nước cho trẻ em, qua đó giảm thiểu tai nạn đuối nước và xây dựng môi trường sống an toàn hơn cho thế hệ tương lai.