Trong khi đó, không ít người lao động, nhất là lao động trẻ, vẫn loay hoay tìm việc hoặc sẵn sàng từ chối những công việc không đáp ứng kỳ vọng. Nghịch lý "việc tìm người - người tìm việc" đang phản ánh sự lệch pha ngày càng rõ giữa cung và cầu lao động.

Từ thực tiễn đó, phóng viên thực hiện chùm 3 bài viết "Gỡ nút thắt cho thị trường lao động trong bối cảnh mới", phân tích những điểm nghẽn của thị trường lao động TP Hồ Chí Minh; đồng thời làm rõ các giải pháp nhằm kết nối hiệu quả hơn cung - cầu lao động, đáp ứng yêu cầu phát triển của đầu tàu kinh tế cả nước.

Bài 1: Doanh nghiệp "đỏ mắt" tìm... công nhân

Thị trường lao động TP Hồ Chí Minh đang chứng kiến một nghịch lý: Doanh nghiệp liên tục đăng tuyển hàng nghìn vị trí việc làm nhưng không ít lao động trẻ vẫn loay hoay tìm việc hoặc sẵn sàng từ chối những cơ hội không đáp ứng kỳ vọng.

Đãi ngộ cao vẫn khó tuyển lao động

Những ngày đầu tháng 7/2026, tại nhiều khu công nghiệp của TP Hồ Chí Minh như Tân Thuận, Tân Bình, Tân Tạo, Vĩnh Lộc, Linh Trung hay Tân Phú Trung không khó để bắt gặp những tấm bảng tuyển dụng treo ngay cổng nhà máy: “Tuyển dụng gấp”, “hỗ trợ tiền thuê nhà", “không yêu cầu kinh nghiệm”...

Nhu cầu tuyển dụng tập trung ở các ngành thâm dụng lao động như dệt may, da giày, chế biến thực phẩm, điện - điện tử, cơ khí và logistics. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, nhiều doanh nghiệp cần tuyển số lượng lớn nhưng không tìm đủ người, các vị trí đòi hỏi tay nghề cao cũng khan hiếm ứng viên đáp ứng yêu cầu.

Cụ thể, tại Công ty trách nhiệm hữu hạn PouYuen Việt Nam, từ đầu năm 2026 đến nay doanh nghiệp đã đăng ký tuyển dụng hơn 4.000 lao động nhưng đến nay vẫn chưa tuyển đủ nhân sự dù không yêu cầu kinh nghiệm, tay nghề và liên tục mở rộng các kênh tuyển dụng.
Ông Củ Phát Nghiệp, Chủ tịch Công đoàn Công ty cho biết, ngoài mức thu nhập ổn định, doanh nghiệp còn triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như thưởng tháng 13, bảo hiểm tai nạn 24/7, hỗ trợ tiền gửi trẻ, trường mầm non con công nhân, tổ chức xe đưa đón… nhưng kết quả tuyển dụng vẫn không như kỳ vọng.

Không chỉ tại khu vực trung tâm Thành phố, tình trạng tương tự cũng diễn ra ở nhiều địa bàn khu công nghiệp lân cận như VSIP, Mỹ Phước, Sóng Thần, Nam Tân Uyên, Bàu Bàng cùng các địa phương trọng điểm phía Nam khác… Nhu cầu tuyển dụng lớn ở cả nhóm ngành truyền thống và cả nhóm ngành mới như dệt may, da giày, chế biến gỗ, cơ khí chính xác, logistics công nghệ cao.

Hiện nhiều công ty có nhu cầu tuyển hàng trăm lao động để phục vụ sản xuất kinh doanh nhưng số lượng ứng tuyển rất ít. Nhiều doanh nghiệp cho biết, gần đây tìm lao động khó hơn so với trước kể cả khi doanh nghiệp chấp nhận đào tạo từ đầu, ký hợp đồng trực tiếp, bảo đảm đầy đủ chế độ bảo hiểm và phúc lợi; nhiều doanh nghiệp cũng đã điều chỉnh tiền lương, tăng phụ cấp, cải thiện môi trường làm việc, mở rộng phúc lợi…

Theo bà Lý Kim Chi, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TP Hồ Chí Minh (FFA), vấn đề không nằm ở thiếu đơn hàng hay doanh nghiệp ép lương mà là tư duy chọn việc của người lao động hiện đã thay đổi. “Môi trường sản xuất công nghiệp không còn sức hút, nhất là với thế hệ trẻ mà có xu hướng dịch chuyển sang kinh tế nền tảng như giao hàng, lái xe công nghệ hoặc làm việc tự do vì chủ động thời gian hơn so với làm việc theo ca từ 8 - 12 tiếng trong nhà xưởng công nghiệp”, bà Chi chia sẻ.

Theo thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Hồ Chí Minh, trong 6 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp cần tuyển gần 30.000 lao động trong khi chỉ có hơn 23.000 người tìm việc.

Một số ngành ghi nhận khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu tuyển dụng và nguồn cung lao động. Chẳng hạn, lĩnh vực bất động sản - phát triển dự án cần gần 600 lao động nhưng chỉ có hai người ứng tuyển; dịch vụ - nhà hàng - du lịch - bán lẻ cần 750 lao động nhưng chỉ hơn 40 người ứng tuyển; vận hành máy - sản xuất cần gần 4.400 lao động nhưng chỉ có hơn 1.900 người đăng ký. Đặc biệt lĩnh vực xây dựng - hạ tầng - giao thông được trả lương rất cao, các chế độ phúc lợi thật tốt nhưng hiện vẫn không có người ứng tuyển. Điều này làm gia tăng mức độ cạnh tranh nhân lực giữa các doanh nghiệp càng trở nên gay gắt hơn cả bằng tiền lương, tăng các khoản hỗ trợ nhà ở, đi lại, đào tạo nghề, chăm sóc con nhỏ và phúc lợi dài hạn để giữ chân người lao động.

Lệch pha cung - cầu, thiếu lao động kỹ thuật

Trong bối cảnh sản xuất phục hồi và dòng vốn đầu tư tiếp tục đổ vào khu vực phía Nam, áp lực tuyển dụng ngày càng lớn nhất là khi doanh nghiệp bước vào giai đoạn cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, bài toán của thị trường lao động hiện nay không đơn thuần là thiếu người mà là thiếu đúng người.

Khảo sát 6 tháng đầu năm 2026 của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP Hồ Chí Minh cho thấy sự thiếu hụt lao động diễn ra không đồng đều giữa các ngành nghề. Trong khi nhiều lĩnh vực kỹ thuật khát nhân lực thì nhóm ngành văn phòng lại dư cung.

Cụ thể, lĩnh vực nhân sự - hành chính - pháp chế - văn phòng chỉ có hơn 1.300 vị trí tuyển dụng nhưng gần 3.000 người tìm việc; kế toán - kiểm toán - thuế cần hơn 1.000 lao động nhưng có trên 1.500 người đăng ký. Những con số này cho thấy khoảng cách giữa cung - cầu lao động hiện nay không còn nằm ở số lượng mà chủ yếu xuất phát từ sự lệch pha về cơ cấu ngành nghề, kỹ năng, chuyên môn và kỳ vọng việc làm.

Ông Nguyễn Trường Giang, Trưởng phòng nhân sự doanh nghiệp cơ khí tại Khu công nghiệp Tân Phú Trung nhìn nhận, đơn vị đã triển khai cùng lúc nhiều giải pháp tuyển dụng trên các nền tảng số, ngày hội việc làm, liên kết với các trường đào tạo. Tuy nhiên, nhiều vị trí tuyển dụng đến nay vẫn chưa tìm được ứng viên phù hợp làm ảnh hưởng đến kế hoạch mở rộng sản xuất, kinh doanh.. 

Tương tự, một số doanh nghiệp thuộc nhóm ngành công nghệ cao, tài chính, dịch vụ cao cấp sẵn sàng chi trả mức lương lên đến 100 triệu đồng/tháng, đi kèm các phúc lợi như bảo hiểm quốc tế, xe đưa đón, hoặc cổ phiếu thưởng nhưng vẫn ít người như mong đợi. Nguyên nhân được nhiều chuyên gia lao động cho là do nguồn cung nhân lực chưa đáp ứng được các tiêu chuẩn khắt khe về trình độ, kỹ thuật chuyên sâu, khả năng thích ứng công nghệ mới, năng lực ngoại ngữ…

Lý giải thêm về sự mất cân đối cung - cầu, bà Tô Thị Hải Vân, Trưởng phòng Nhân sự Công ty Trách nhiệm hữu hạn CoreLink HR (TP Hồ Chí Minh) cho rằng, lao động trẻ hiện nay có xu hướng ưu tiên công việc văn phòng hơn lao động kỹ thuật hoặc sản xuất. Trong khi đó, nhiều vị trí kỹ thuật có thu nhập ổn định và cơ hội phát triển tốt lại rất khó tuyển.

Ở góc nhìn chuyên gia, ông Trần Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Giáo dục nghề nghiệp TP Hồ Chí Minh cho rằng, sự lệch pha cung - cầu lao động còn có phần do cơ cấu đào tạo chưa kịp tốc độ phát triển kinh tế. Suốt nhiều năm, nguồn nhân lực đại học tăng nhanh nhưng lao động kỹ thuật và công nhân lành nghề lại thiếu hụt cả số lượng lẫn chất lượng, nên doanh nghiệp phải tự đào tạo làm gia tăng kinh phí và kéo dài thời gian tuyển dụng.

Bên cạnh đó, những tác động kinh tế khiến chi phí đời sống, sinh hoạt tại Thành phố tăng cao khiến nhiều người lao động ngoài tỉnh không còn đủ khả năng bám trụ, nhất là sau đại dịch COVID-19 nên lựa chọn trở lại quê nhà. Song song đó, kinh tế xã hội tại nhiều địa phương phát triển nhanh, tạo thêm nhiều việc làm đã níu chân người lao động không quay lại Thành phố.

“Có thể thấy, thị trường lao động Thành phố đang bước vào một giai đoạn mới. Người lao động giờ đây cân nhắc các yếu tố về môi trường làm việc, cơ hội phát triển nghề nghiệp, khoảng cách đi lại, điều kiện sinh hoạt và chất lượng cuộc sống, tìm giải pháp an toàn, bền vững. Doanh nghiệp phải thay đổi phương thức tổ chức sản xuất, tuyển dụng, sử dụng lao động, qua đó đảm bảo cho người lao động gắn bó lâu dài”, ông Tuấn chia sẻ.

Nghịch lý "nhiều việc nhưng vẫn thiếu người" cho thấy thị trường lao động TP Hồ Chí Minh không thiếu cơ hội việc làm mà đang thiếu sự kết nối giữa nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp với kỹ năng, kỳ vọng và lựa chọn nghề nghiệp của người lao động.

Để giải quyết khoảng cách đó, có lẽ câu hỏi quan trọng không còn là doanh nghiệp đang cần bao nhiêu người, mà là người lao động đang tìm kiếm điều gì từ công việc và cuộc sống…

Bài 2: Khi người lao động chọn nhiều hơn một mức lương