Giúp trẻ sáng tạo và có kỹ năng làm việc nhóm

Tại một buổi học của dự án R.L.C Lập trình và Robotics, em Vũ Gia Phát, 9 tuổi, phường Nam Định, chăm chú lập trình cho mô hình xe ô tô tự hành. Sau khi được giáo viên hướng dẫn những câu lệnh cơ bản như vòng lặp, câu điều kiện, Gia Phát tự điều khiển robot và cùng các bạn tham gia những thử thách theo nhóm.

Vũ Gia Phát chia sẻ, em thích nhất là lúc lập trình xong rồi cho robot chạy. Nếu robot chạy sai thì em sửa lại và thử tiếp đến khi đúng. Em thấy các buổi học rất vui vì được tự tay lập trình và cùng các bạn hoàn thành các thử thách.

Giống như được chơi các trò chơi thông minh, hầu hết học sinh tham gia lớp học đều tỏ ra hào hứng khi được trực tiếp lắp ráp, lập trình và giúp robot hoạt động. Thay vì tiếp thu kiến thức theo cách truyền thống, các em được khuyến khích chủ động tìm lời giải cho từng nhiệm vụ, trao đổi với bạn bè và cùng hoàn thành các dự án nhỏ. Với cách học này, trẻ tiếp cận công nghệ một cách tự nhiên, đồng thời rèn luyện tư duy logic, khả năng sáng tạo và kỹ năng làm việc nhóm.

Dự án R.L.C Lập trình và Robotics thuộc Trung tâm Giáo dục Kỹ năng sống Anh Vũ Smart hiện có khoảng 60 học viên, được chia thành các nhóm theo từng độ tuổi. Trẻ từ 5-7 tuổi làm quen với robot thông qua các hoạt động lắp ráp, khám phá cảm biến và lập trình trực quan. Với nhóm từ 8-11 tuổi, chương trình tập trung vào lập trình trò chơi và các dự án nâng cao. Học sinh từ 12-15 tuổi được tiếp cận Python (ngôn ngữ lập trình), trí tuệ nhân tạo (AI) và các ứng dụng thực tế.

Theo cô Trịnh Thị Điểm, giáo viên tại trung tâm cho biết, trẻ ở mỗi độ tuổi có khả năng nhận thức và mức độ tập trung khác nhau nên phương pháp giảng dạy cũng được điều chỉnh phù hợp. Với các em nhỏ, bài học được lồng ghép qua trò chơi, hình ảnh trực quan và hoạt động trải nghiệm nhằm tạo hứng thú. Còn học sinh lớn hơn được khuyến khích tự tìm cách giải quyết vấn đề, làm việc theo nhóm và hoàn thiện các dự án để phát triển tư duy logic và tính chủ động.

Ông Bùi Huy Anh, Giám đốc Trung tâm Giáo dục Kỹ năng sống Anh Vũ Smart chia sẻ, ngày nay các em có khả năng tiếp thu công nghệ rất nhanh. Tuy nhiên, hiện nay điều kiện tiếp cận với môi trường học tập mang tính trải nghiệm để khám phá lập trình và robotics một cách bài bản với các em còn hạn chế. Lập trình đòi hỏi tư duy logic, khả năng thử nghiệm và giải quyết vấn đề thông qua thực hành. Vì vậy, việc xây dựng môi trường để các em được trực tiếp lắp ráp, lập trình, mắc lỗi và tự điều chỉnh sẽ giúp việc tiếp cận công nghệ trở nên tự nhiên, tạo hứng thú học tập và từng bước hình thành những kỹ năng cần thiết cho tương lai.

Tiếp cận sớm với tư duy công nghệ

Những năm gần đây, khi xã hội phát triển nhanh và công nghệ hiện diện trong mọi lĩnh vực, việc cho trẻ tiếp xúc với lập trình và robotics từ sớm trở thành một xu hướng giáo dục được nhiều phụ huynh tại Ninh Bình quan tâm. Ngay từ khi kết thúc năm học, các phụ huynh đã tìm hiểu các trung tâm STEM, công nghệ với mong muốn con có một môi trường vừa học vừa chơi bổ ích, đồng thời tiếp cận sớm với tư duy công nghệ.

Chị Vũ Thủy Tiên, phường Trường Thi cho biết, gia đình đăng ký cho con tham gia khóa học với mong muốn con có thêm môi trường vừa học vừa trải nghiệm bởi ở lứa tuổi học sinh, các con luôn tò mò với máy móc, robot và các thiết bị điện tử. Khi được trực tiếp lắp ráp, lập trình và điều khiển robot, sự tò mò ấy được khơi dậy đúng cách, giúp trẻ mạnh dạn đặt câu hỏi, tìm tòi và tự khám phá. Sau một thời gian tham gia khóa học, chị nhận thấy con nhanh nhạy hơn trong suy nghĩ, kiên trì hơn khi giải quyết vấn đề và phát huy được trí tưởng tượng thông qua những sản phẩm do chính mình tạo ra.

Có thể thấy, việc cho trẻ tiếp cận lập trình và robotics từ sớm không hướng tới mục tiêu đào tạo những "lập trình viên nhí", mà quan trọng hơn là tạo môi trường để các em được quan sát, thử nghiệm và tự tay thực hiện các ý tưởng của mình. Thông qua quá trình đó, học sinh từng bước hình thành tư duy, khả năng sáng tạo, kỹ năng giải quyết vấn đề và tinh thần hợp tác, những năng lực cốt lõi mà giáo dục hiện đại hướng tới trong bối cảnh chuyển đổi số.

Sự quan tâm của phụ huynh đối với các khóa học lập trình, robotics trong dịp hè là sự tiếp nối những định hướng đã được hình thành từ môi trường học đường. Những năm gần đây, các cơ sở giáo dục ở Ninh Bình đã từng bước đẩy mạnh giáo dục STEM thông qua các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo, giúp học sinh tiếp cận khoa học, công nghệ theo hướng thực hành, khơi mở niềm yêu thích khám phá và vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

Thực tế cho thấy, giáo dục STEM tại Ninh Bình không chỉ được khuyến khích về mặt định hướng mà đã được triển khai bằng nhiều hoạt động thiết thực. Tiêu biểu là Cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp tỉnh và Ngày hội STEM dành cho học sinh trung học năm học 2025–2026, thu hút 238 dự án khoa học kỹ thuật và 225 dự án STEM của học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông trên toàn tỉnh. Riêng lĩnh vực Robot và máy thông minh có 18 dự án tham gia, trong đó 12 dự án được trao giải. Bên cạnh đó còn có nhiều dự án thuộc các lĩnh vực hệ thống nhúng, phần mềm hệ thống, khoa học vật liệu, khoa học xã hội và hành vi... Điều này phản ánh sự đa dạng trong tư duy nghiên cứu và khả năng ứng dụng kiến thức của học sinh.

Việc ngày càng có nhiều học sinh mạnh dạn tham gia nghiên cứu khoa học, thiết kế sản phẩm STEM và các dự án công nghệ cho thấy giáo dục STEM đang từng bước lan tỏa trong nhà trường, từ đó tạo nền tảng để học sinh tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê với khoa học và công nghệ thông qua các hoạt động học tập, trải nghiệm cả trong và ngoài nhà trường.

Từ những lớp học lập trình, robotics trong dịp hè đến các sân chơi nghiên cứu khoa học, STEM trong năm học, có thể thấy việc khơi dậy niềm yêu thích công nghệ cho học sinh đang trở thành một hướng đi được gia đình, nhà trường và ngành giáo dục quan tâm. Hoạt động này hướng đến việc hình thành tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng thích ứng và kỹ năng giải quyết vấn đề cho học sinh. Đây cũng là nền tảng quan trọng để thế hệ trẻ tự tin bước vào kỷ nguyên số, đáp ứng yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao trong tương lai.