Không để lỗ hổng tiếp tay cho gian lận thi cử

Thông tin về kết quả thi môn Toán tại Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, với số lượng lớn bài thi đạt điểm cao bất thường, trong đó có 147 bài thi đạt điểm 10 đã dấy lên những lo ngại trong xã hội. Trên cơ sở kết quả xác minh ban đầu, Cơ quan An ninh điều tra Công an tỉnh Tuyên Quang đã khởi tố vụ án, khởi tố 4 bị can để điều tra về hành vi "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ".

Ngay sau khi vụ việc được phát hiện, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các cơ quan chức năng khẩn trương xác minh, làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Quan điểm nhất quán là mọi hành vi vi phạm Quy chế thi phải được xem xét, xử lý nghiêm minh theo đúng quy định của pháp luật, không có ngoại lệ, không bao che, nhằm bảo đảm sự công bằng, khách quan, minh bạch của kỳ thi và giữ vững niềm tin của xã hội đối với công tác tổ chức thi.

Mỗi kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông không chỉ đánh giá kết quả học tập của học sinh sau 12 năm học mà còn là căn cứ để các cơ sở giáo dục đại học tuyển sinh. Vì vậy, mọi quy định trong Quy chế thi, từ khâu ra đề, coi thi, giám sát, chấm thi đến công bố kết quả đều nhằm bảo đảm mọi thí sinh được đánh giá bằng chính năng lực của mình.

Theo thông tin ban đầu từ cơ quan điều tra, vụ việc tại Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang đã xâm phạm trực tiếp nguyên tắc cốt lõi khi những người được giao trách nhiệm bảo đảm sự nghiêm túc của kỳ thi lại bị xác định có hành vi vi phạm quy chế. Điều bị ảnh hưởng không chỉ là kết quả của một số bài thi hay một điểm thi, mà còn là niềm tin của xã hội đối với sự công bằng của một kỳ thi cấp quốc gia.

Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, ngành Giáo dục đã không ngừng hoàn thiện quy chế, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý, siết chặt các khâu tổ chức, tăng cường thanh tra, kiểm tra và phối hợp chặt chẽ với lực lượng công an để bảo đảm các kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc. Phần lớn các kỳ thi đều được tổ chức đúng quy định, phản ánh trung thực kết quả học tập của học sinh.

Tuy nhiên, nhìn lại hai mươi năm qua, từ vụ tiêu cực trong thi tốt nghiệp tại Trường Trung học Phổ thông Phú Xuyên A năm 2006, vụ gian lận tại Trường Trung học Phổ thông Dân lập Đồi Ngô năm 2012, đến những sai phạm nghiêm trọng trong Kỳ thi Trung học Phổ thông quốc gia ở Hà Giang, Sơn La, Hòa Bình năm 2018 và nay là vụ việc đang được điều tra tại Tuyên Quang có thể thấy, tiêu cực trong thi cử luôn biến đổi về phương thức và thủ đoạn. Mỗi vụ việc đều để lại những bài học sâu sắc về công tác quản lý, giám sát và trách nhiệm của những người tham gia tổ chức kỳ thi.

Nhưng xử lý sau khi vi phạm xảy ra mới chỉ là giải pháp cần thiết trước mắt. Điều quan trọng hơn là xây dựng được cơ chế để ngăn ngừa tiêu cực ngay từ đầu, không để những lỗ hổng trong quản lý trở thành cơ hội cho hành vi gian lận, làm sao để gian lận không lặp lại là bài toán đặt ra cho ngành Giáo dục.

Tạo niềm tin và nền móng cho nguồn nhân lực chất lượng cao

Trong giáo dục, trung thực là một trong những giá trị cốt lõi mà nhà trường có trách nhiệm hình thành và vun đắp cho người học. Một điểm số có thể đạt được bằng sự gian dối, nhưng kiến thức, năng lực và bản lĩnh thì cần sự rèn giũa, nỗ lực của mỗi học sinh.

Điều đáng lo ngại hơn, nếu những hành vi vi phạm quy chế thi không được phát hiện và xử lý nghiêm minh, sự công bằng của kỳ thi sẽ bị xâm hại, niềm tin của xã hội đối với giáo dục sẽ bị bào mòn. Khi đó, những học sinh nỗ lực học tập bằng năng lực thực chất sẽ có quyền đặt câu hỏi về ý nghĩa của sự cố gắng và giá trị của một môi trường giáo dục công bằng.

Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao ngày càng trở nên cấp thiết. Một nền giáo dục hiện đại không chỉ đào tạo những người giỏi chuyên môn mà còn phải hình thành những công dân có trách nhiệm, có đạo đức và có tinh thần thượng tôn pháp luật. Muốn vậy, sự liêm chính trong học tập và thi cử phải trở thành nguyên tắc không thể nhân nhượng.

Thực tế cho thấy, một bài thi có thể bị tác động, một kết quả có thể bị làm sai lệch, nhưng năng lực thực chất sẽ luôn được kiểm chứng trong quá trình học tập, lao động và cống hiến. Không có nền giáo dục tiên tiến nào được xây dựng trên sự gian dối; cũng không có quốc gia nào có thể phát triển bền vững nếu nguồn nhân lực được hình thành từ những thành tích không phản ánh đúng năng lực.

Từ những vụ việc đã xảy ra, bài học rút ra không chỉ là yêu cầu chấp hành nghiêm Quy chế thi mà còn là trách nhiệm xây dựng văn hóa liêm chính trong giáo dục. Mọi hành vi gian lận, mọi vi phạm quy chế thi, dù xuất phát từ bất kỳ động cơ nào, đều không mang lại điều tốt đẹp cho tương lai của người học. Xa hơn, nếu không được ngăn chặn và xử lý nghiêm minh, những hành vi ấy sẽ làm suy giảm niềm tin xã hội, ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục và chất lượng nguồn nhân lực quốc gia.

Vì thế, việc xử lý nghiêm vụ việc tại Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang nhằm làm rõ trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân có liên quan, bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật. Quan trọng hơn, đây là cách để bảo vệ quyền lợi chính đáng của hàng triệu thí sinh đã nỗ lực học tập, dự thi bằng năng lực của bản thân; đồng thời củng cố niềm tin của phụ huynh và toàn xã hội đối với tính khách quan, công bằng của một kỳ thi.

Giữ nghiêm kỷ cương thi cử chính là nhằm gìn giữ những giá trị cốt lõi của giáo dục: trung thực, trách nhiệm và khát vọng vươn lên bằng năng lực thực chất. Đó là nền tảng để xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới và kiến tạo một xã hội mà thành công được tạo dựng bằng tri thức, lao động và lòng chính trực, chứ không phải bằng những hành vi gian dối.