Vận động nhiều hơn thực sự giúp cơ thể đốt nhiều năng lượng hơn mỗi ngày, chứ không bị “bù trừ” bằng cách làm chậm các chức năng sinh lý khác. Đây là kết luận của một nghiên cứu mới do các nhà khoa học tại Đại học Virginia Tech (Mỹ) phối hợp với Đại học Aberdeen (Scotland) và Đại học Thâm Quyến (Trung Quốc) thực hiện.
Người dân chạy bộ thể dục trên phố ở Buenos Aires, Argentina. Ảnh tư liệu, minh họa: AFP/TTXVN
Nghiên cứu cho thấy khi mức độ hoạt động thể chất tăng lên, tổng năng lượng cơ thể tiêu thụ trong ngày cũng tăng theo. Quan trọng hơn, cơ thể không cắt giảm năng lượng dành cho các chức năng thiết yếu khác để “bù” cho phần vận động. Điều này khẳng định tập luyện thực sự làm tăng chi tiêu năng lượng hằng ngày, thay vì bị chuyển hóa theo cơ chế “bù trừ” như một số giả thuyết trước đây.
Trong nhiều năm, giới khoa học tranh luận liệu “ngân sách năng lượng” của cơ thể là cố định hay có thể mở rộng. Một giả thuyết cho rằng khi con người vận động nhiều hơn, cơ thể sẽ tiết kiệm năng lượng ở các hoạt động khác. Giả thuyết còn lại cho rằng tổng năng lượng tiêu thụ có thể tăng lên cùng với mức độ vận động. Nhóm nghiên cứu đã kiểm chứng hai cách tiếp cận này bằng cách đo mức tiêu thụ năng lượng hằng ngày ở những người có mức độ hoạt động rất khác nhau.
Ông Kevin Davy, giáo sư dinh dưỡng và vận động tại Virginia Tech, cho biết: “Chúng tôi phát hiện rằng hoạt động thể chất nhiều hơn đi kèm với việc đốt nhiều calo hơn, bất kể thành phần cơ thể ra sao, và sự gia tăng này không bị cân bằng bởi việc cơ thể giảm chi tiêu năng lượng ở nơi khác”.
Để đo chính xác mức năng lượng tiêu thụ trong đời sống thực, các tình nguyện viên uống các dạng đặc biệt của oxy và hydro, sau đó cung cấp mẫu nước tiểu trong hai tuần. Dựa trên sự khác biệt trong quá trình đào thải các đồng vị này, các nhà khoa học có thể ước tính lượng carbon dioxide được tạo ra, từ đó suy ra mức năng lượng tiêu thụ. Hoạt động thể chất được theo dõi bằng cảm biến nhỏ đeo ở thắt lưng, ghi nhận chuyển động theo nhiều hướng.
Nghiên cứu gồm 75 người tham gia, độ tuổi từ 19 đến 63, với mức độ vận động trải dài từ lối sống ít hoạt động đến chạy siêu bền. Kết quả cho thấy khi mức vận động tăng, tổng năng lượng tiêu thụ cũng tăng tương ứng. Không có bằng chứng cho thấy cơ thể “giảm tốc” các chức năng cơ bản như hô hấp, tuần hoàn máu hay điều hòa thân nhiệt để bù lại phần năng lượng dành cho vận động.
“Cân bằng năng lượng là điểm then chốt của nghiên cứu,” bà Kristen Howard, tác giả chính của bài báo, nhận định. “Chúng tôi xem xét những người được cung cấp dinh dưỡng đầy đủ. Trong những điều kiện cực đoan, sự ‘bù trừ’ nếu có thể phản ánh tình trạng thiếu năng lượng đầu vào”.
Tổng hợp các kết quả cho thấy quan điểm “vận động nhiều thì đốt nhiều calo hơn” có cơ sở vững chắc hơn so với một số giả định trước đây. Tuy vậy, các tác giả nhấn mạnh cần thêm nghiên cứu để xác định liệu cơ chế bù trừ năng lượng có thể xảy ra ở những đối tượng hoặc điều kiện đặc biệt nào khác hay không.