Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc sinh năm 1935, tại Hà Nội. Trước năm 1977, ông là nghiên cứu sinh tại Liên Xô; bảo vệ thành công luận án Tiến sĩ khoa học Tâm lý. Từ năm 1977 - 1980, ông là Trưởng Ban Tâm lý học Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam. Từ năm 1980 - 1981, ông là Phó Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và là Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam từ năm 1981 - 1985. Năm 1985, ông là Thứ trưởng Bộ Giáo dục kiêm Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục.

Từ năm 1987 - 1990, ông được bổ nhiệm giữ chức Bộ trưởng Bộ Giáo dục. Trong giai đoạn từ năm 1991 - 2005, ông tham gia chủ nhiệm nhiều chương trình khoa học cấp nhà nước, đồng thời tham gia thành lập và là viện trưởng đầu tiên của Viện nghiên cứu con người, thuộc Viện Khoa học Xã hội Việt Nam.

Dành sự trân trọng cho những cống hiến, đóng góp của Giáo sư Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn từng chia sẻ: Giáo sư Phạm Minh Hạc là một nhà khoa học, nhà giáo, một nhà quản lý, chính trị gia, nhà hoạt động thực tiễn trong lĩnh vực giáo dục, đã có nhiều đóng góp nổi bật, to lớn cho giáo dục nước nhà trong một khoảng thời gian rất dài.

Với tư cách là nhà khoa học, Giáo sư đã có nhiều đóng góp trong việc phát triển ngành tâm lý học nói chung và tâm lý học giáo dục Việt Nam nói riêng, những nghiên cứu phát triển khoa học giáo dục, triết lý giáo dục, phương pháp giáo dục.

Với tư cách là nhà quản lý, trải qua nhiều cương vị khác nhau, đặc biệt là cương vị Bộ trưởng Bộ Giáo dục, Giáo sư đã có những quyết sách đổi mới giáo dục vào thời kỳ đất nước đã độc lập thống nhất nhưng cũng là giai đoạn khó khăn, giáo dục đầy thách thức. Đó là tinh thần quản trị mang tính tình thế, có kế thừa và lựa chọn phù hợp,…

Với tư cách là người đứng đầu ngành giáo dục, Giáo sư Phạm Minh Hạc đã có nhiều đề xuất và chỉ đạo triển khai mục tiêu quốc gia về xóa nạn mù chữ và phổ cập giáo dục tiểu học vào năm 2000… Những kinh nghiệm chỉ đạo thực tiễn giáo dục của Giáo sư Phạm Minh Hạc hiện vẫn còn nhiều ý nghĩa tham khảo đối với công cuộc đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục - đào tạo hiện nay, đặc biệt là phát triển nền giáo dục hướng tới phát triển con người một cách toàn diện theo tinh thần Chương trình giáo dục phổ thông 2018.

Giáo sư Phạm Minh Hạc đã công bố khối lượng lớn các công trình nghiên cứu khoa học. Trong đó có những công trình đã được dịch ra nhiều thứ tiếng khác nhau. Các công trình đã luận giải, khái quát nhiều khái niệm, phạm trù khoa học mới về tâm lý học, giáo dục học; góp phần bổ sung, phát triển, làm phong phú lý luận về tâm lý học và giáo dục học hiện đại.

Những công trình nghiên cứu về triết lý giáo dục Việt Nam, về giá trị con người Việt Nam... của Giáo sư Phạm Minh Hạc không chỉ có giá trị định hướng, dẫn dắt cho xu hướng phát triển của lý luận và thực tiễn giáo dục Việt Nam trong các thời điểm mang tính bước ngoặt mà còn là cơ sở khoa học để đề xuất các chủ trương, chính sách đổi mới, phát triển giáo dục, đào tạo trong bối cảnh hội nhập, hợp tác quốc tế.

Lễ viếng Giáo sư, Viện sĩ, Nhà giáo Nhân dân Phạm Minh Hạc sẽ được tổ chức vào 7 giờ 30 phút ngày 5/8/2026 (tức ngày 23 tháng 6 năm Bính Ngọ) tại Nhà tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Lễ truy điệu và đưa tang vào lúc 9 giờ 30 phút cùng ngày.