Chuyển đổi số - lực đẩy mới

Trong tiến trình đổi mới toàn diện, chuyển đổi số đang trở thành một trong những trụ cột quan trọng của toàn xã hội và giáo dục Hà Nội cũng không nằm ngoài tiến trình đó. Với quy mô hệ thống giáo dục lớn, số lượng trường học, học sinh và đội ngũ nhà giáo đông, phân bố trên nhiều địa bàn với điều kiện khác nhau, việc thúc đẩy chuyển đổi số tại Thủ đô không chỉ là yêu cầu đổi mới mà còn là lời giải cho bài toán quản trị và nâng cao chất lượng toàn hệ thống.

Quy mô lớn đồng nghĩa với áp lực lớn về công tác quản lý, điều hành và bảo đảm chất lượng dạy học đồng đều giữa các khu vực. Lúc này, chuyển đổi số chính là giải pháp hữu hiệu để kết nối dữ liệu, chuẩn hóa quy trình và tăng tính minh bạch. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu giáo dục dùng chung, số hóa hồ sơ, học bạ, ứng dụng phần mềm quản lý nhà trường và dạy học trực tuyến đã giúp rút ngắn quy trình xử lý công việc, giảm tải hành chính, đồng thời hỗ trợ theo dõi sát quá trình học tập của học sinh.

Năm 2025, Hà Nội đã khẳng định vai trò tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số giáo dục với nhiều bước tiến vững chắc và sáng tạo. Từ việc áp dụng hệ thống quản lý thông minh, học bạ điện tử, tuyển sinh trực tuyến đến triển khai các nền tảng học tập số, ngành Giáo dục Thủ đô đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng “Trường học số - Thành phố học tập thông minh”, góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong kỷ nguyên số.

Một trong những hữu ích rõ rệt khi áp dụng chuyển đổi số trong hệ thống giáo dục Thủ đô chính là mở ra không gian học tập linh hoạt, sáng tạo cho giáo viên và học sinh Thủ đô. Các trường học đã ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong giảng dạy như sử dụng lớp học ảo, bài giảng điện tử, ngân hàng học liệu số và các nền tảng học tập trực tuyến.

Việc đổi mới phương pháp dạy học cũng giúp học sinh chủ động tiếp nhận kiến thức, thúc đẩy năng lực tự học, tư duy phản biện và khả năng hợp tác nhóm. Giáo viên cũng được hỗ trợ bởi hệ thống công cụ số, giúp theo dõi tiến trình học tập, đánh giá năng lực học sinh chính xác và kịp thời hơn.

Nhà giáo Lê Việt Dương, Hiệu trưởng Trường Trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng (phường Bạch Mai, Hà Nội) cho rằng, việc đẩy mạnh chuyển đổi số trong dạy và học không chỉ giúp nhà trường nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo thêm công cụ để giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy, tăng tính tương tác và cá thể hóa việc học của học sinh.

“Với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng giáo dục, ứng dụng công nghệ một cách bài bản sẽ giúp tối ưu quy trình, tiết kiệm thời gian hành chính để giáo viên tập trung nhiều hơn cho chuyên môn, đồng thời giúp học sinh chủ động tiếp cận tri thức qua nhiều kênh khác nhau”, nhà giáo Lê Việt Dương chia sẻ.

Ở góc độ giáo viên trực tiếp đứng lớp, cô giáo Vũ Thị Thu Thủy (Trường Tiểu học Nghĩa Đô, phường Nghĩa Đô, Hà Nội) cho biết, chuyển đổi số đã giúp ích khá tốt cho giáo viên, làm thay đổi rõ rệt trong việc giảng dạy và quản lý, đánh giá học sinh.

“Các nền tảng trực tuyến, phần mềm mô phỏng và đặc biệt là công cụ trí tuệ nhân tạo làm cho bài giảng trở nên sinh động hơn, từ đó việc thu nạp kiến thức ở học sinh cũng dễ dàng hơn. Điều này đặc biệt rõ rệt khi các em làm bài tập nhóm khi có thể truy cập tài liệu, làm bài tập, thảo luận trên không gian số mọi lúc, mọi nơi. Chuyển đổi số cũng giúp việc quản lý, đánh giá và lưu trữ dữ liệu học tập khoa học, minh bạch hơn. Các giáo viên có thể theo dõi tiến bộ của từng học sinh qua hệ thống, từ đó điều chỉnh phương pháp phù hợp hơn với từng em”, cô Vũ Thị Thu Thủy chia sẻ.

Lấy chất lượng làm thước đo đổi mới

Song song với chuyển đổi số, yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học được xác định là mục tiêu xuyên suốt của giáo dục Hà Nội. Trong đó, bên cạnh các giải pháp về công nghệ và quản trị, ngành Giáo dục Thủ đô tập trung đổi mới nội dung và phương pháp giảng dạy, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, xây dựng môi trường học tập hạnh phúc và nỗ lực thu hẹp chênh lệch chất lượng giữa các khu vực trường học.

Thành phố Hà Nội hiện có 2.954 trường mầm non, phổ thông; 352 cơ sở giáo dục nghề nghiệp; hơn 2,3 triệu học sinh; 140.000 cán bộ, giáo viên; tỷ lệ trường công lập đạt chuẩn quốc gia là 80,6%. Chất lượng giáo dục đại trà và giáo dục mũi nhọn của Thủ đô đạt thành tích cao với tỷ lệ học sinh tốt nghiệp trung học phổ thông năm 2025 đứng tốp đầu 34 tỉnh, thành phố - kết quả cao nhất trong 20 năm gần đây của Giáo dục Hà Nội. Tại kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia năm học 2025-2026, Hà Nội tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước với hơn 200 học sinh đoạt giải…

Theo Phó Chủ tịch thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội Trần Thế Cương (nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội), những thành tích trên đã khẳng định sự cố gắng, quyết tâm phấn đấu của ngành Giáo dục và Đào tạo Thủ đô trong việc nỗ lực khắc phục khó khăn, phát huy những kết quả đã đạt được, tạo chuyển biến rõ nét về chất lượng và hiệu quả giáo dục.

Những thành tích, kết quả đạt được toàn diện của sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo Thủ đô có phần đóng góp công sức rất lớn của các thầy giáo, cô giáo đã và đang miệt mài, thầm lặng, cống hiến cho sự nghiệp “trồng người”.

Xác định là nhiệm vụ then chốt trong tiến trình đổi mới giáo dục, từ nhiều năm gần đây, việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên tiếp tục được Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội triển khai, gồm thực hiện lộ trình nâng trình độ chuẩn được đào tạo của giáo viên mầm non, tiểu học, trung học cơ sở theo quy định tại Nghị định số 71/2020/NĐ-CP ngày 30/6/2020 của Chính phủ; tiếp tục xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục gắn với nhu cầu đào tạo nhân lực của ngành và đáp ứng yêu cầu đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông; đẩy mạnh công tác bồi dưỡng thường xuyên đến từng nhà trường, từng giáo viên; quan tâm phát triển đội ngũ tổ trưởng chuyên môn, giáo viên cốt cán các bộ môn, giáo viên chủ nhiệm lớp giỏi...

Hà Nội cũng tập trung xây dựng môi trường học tập hạnh phúc, an toàn, nhân văn, điển hình là mô hình “Trường học hạnh phúc”. Dựa trên khuyến nghị của UNESCO, Hà Nội triển khai mô hình này với bộ tiêu chí gồm 15 nội dung, tập trung vào xây dựng môi trường học đường an toàn, sáng tạo và lấy người học làm trung tâm. Năm học 2024-2025, Hà Nội có 2.913 trường học các cấp tham gia, với các hoạt động như không gian xanh - sạch - đẹp, đổi mới phương pháp dạy học, hỗ trợ tâm lý học đường và phát triển năng lực toàn diện cho học sinh. Sáng kiến này không chỉ nâng cao chất lượng giáo dục mà còn góp phần hình thành văn hóa học đường tích cực, nhân văn và bền vững.

Đối với một hệ thống giáo dục có quy mô lớn như Hà Nội, việc thu hẹp chênh lệch chất lượng giữa các khu vực trường học là yêu cầu cấp thiết. Với mục tiêu hướng tới là nâng dần mặt bằng chất lượng chung, bảo đảm mọi học sinh trên địa bàn Thủ đô đều có cơ hội tiếp cận giáo dục chất lượng, công bằng và hiệu quả, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp về quy hoạch mạng lưới trường lớp, đầu tư cơ sở vật chất, điều tiết đội ngũ và hỗ trợ chuyên môn cho các khu vực còn khó khăn.

Đặc biệt, về công tác chuyên môn, từ năm 2022, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội đã triển khai phong trào “Nhà trường cùng chung tay phát triển - Thầy cô cùng sẻ chia trách nhiệm”. Sau 3 năm thực hiện phong trào, giáo dục Hà Nội đã ghi nhận một số kết quả trong việc nâng cao chất lượng, dần thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các đơn vị nội, ngoại thành. Phong trào không chỉ giúp kết nối giữa ngành Giáo dục các địa phương và các nhà trường, mà còn là giải pháp mới nêu cao tinh thần trách nhiệm của mỗi nhà giáo, từng trường học cùng thực hiện mục tiêu nâng cao hơn nữa chất lượng giáo dục đào tạo Thủ đô.

Mùa Xuân luôn gợi mở một nhịp khởi đầu mới, cũng là thời điểm để nhìn lại chặng đường đã qua và xác lập những mục tiêu tiếp theo. Trên cơ sở những thành tích đã đạt được, giáo dục Hà Nội bước vào năm mới với tâm thế chủ động và định hướng rõ ràng. Trọng tâm không chỉ là mở rộng quy mô hay gia tăng thành tích, mà là nâng cao chất lượng thực chất, bảo đảm sự phát triển đồng đều và bền vững trong toàn hệ thống. Trong bối cảnh yêu cầu về nguồn nhân lực ngày càng cao, ngành Giáo dục Thủ đô tiếp tục chủ động triển khai các cách làm sáng tạo, các giải pháp đổi mới đi vào chiều sâu thay vì dừng ở phong trào. Với hướng đi đó, giáo dục Hà Nội không chỉ giữ vai trò tiên phong mà còn góp phần lan tỏa những kinh nghiệm và giá trị tích cực, đóng góp vào sự phát triển chung của giáo dục cả nước trong giai đoạn mới.