Từ nông sản, hoa cảnh đến sản phẩm OCOP và công nghiệp nông thôn tiêu biểu được số hóa hoạt động sản xuất - kinh doanh giúp người dân chủ động kết nối thị trường, rút ngắn khâu trung gian, giảm chi phí logistics và nâng cao giá trị sản phẩm trên không gian số.

Thay đổi tư duy kinh doanh

Tại xã Chợ Lách - địa phương chuyên sản xuất, kinh doanh cây giống, hoa cảnh của tỉnh Vĩnh Long trong những năm gần đây đã có sự chuyển biến rõ nét trong tư duy và phương thức kinh doanh của nhiều nhà vườn. Thay vì phụ thuộc vào thương lái và các chợ truyền thống, nhiều hộ đã tận dụng mạng xã hội để quảng bá, bán sản phẩm trực tiếp đến người tiêu dùng. Sự kết hợp giữa sản xuất truyền thống và ứng dụng công nghệ số đã mở ra hướng đi mới cho sản phẩm. Qua các buổi phát sóng, câu chuyện về làng nghề, quy trình kỹ thuật chăm sóc và câu chuyện ý nghĩa của từng loại cảnh được truyền tải, tạo niềm tin cho khách hàng nhiều vùng, miền trong cả nước.

Anh Lê Đình Thanh Long (xã Chợ Lách) có hơn 10 năm gắn bó với nghề trồng hoa cảnh. Những năm gần đây, anh từng bước thay đổi tư duy, chuyển từ hình thức kinh doanh thụ động sang chủ động tìm kiếm, mở rộng thị trường. Anh xây dựng các kênh YouTube, TikTok, Facebook; tự học chụp ảnh, quay video, livestream để giới thiệu sản phẩm. Hiện tại, mỗi ngày tại vườn của anh có hai người thay phiên livestream từ 1 - 2 lần. Dù ban đầu có những buổi phát trực tiếp chỉ chốt được vài đơn hàng, nhưng nhờ kiên trì, lượng khách hàng tăng dần và ổn định, với mức trung bình mỗi tháng đạt khoảng 40 - 50 đơn hàng.

Thời gian đầu tiếp cận phương thức kinh doanh mới, anh cũng gặp không ít khó khăn, từ kỹ năng giao tiếp trước ống kính đến khâu đóng gói, vận chuyển. Tuy nhiên, thông qua quá trình học hỏi, rút kinh nghiệm và phối hợp chặt chẽ với các đơn vị logistics, những vướng mắc từng bước được khắc phục, hoạt động bán hàng ngày càng thuận lợi.

Điều anh Long tâm đắc nhất là việc bản thân và các tác phẩm hoa cảnh có cơ hội tiếp cận nhiều khách hàng hơn; có môi trường để các nhà vườn giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau. Anh Long chia sẻ, bán hàng trên nền tảng số giúp người trồng hoa giới thiệu đầy đủ hơn về tác phẩm, từ chủng loại, dáng, thế, quá trình chăm sóc đến giá trị thẩm mỹ; đồng thời giúp khách hàng hiểu rõ sản phẩm trước khi quyết định mua. Cách làm mới không chỉ góp phần tăng sản lượng tiêu thụ mà còn tạo nguồn thu nhập quanh năm, giảm phụ thuộc vào hội chợ hay mùa vụ Tết.

Thời gian tới, anh Long tiếp tục nâng cao kỹ năng livestream,  đầu tư chất lượng cây kiểng, đồng thời tìm hiểu thêm các nên tảng khác, chủ động phối hợp với cơ quan chức năng để khai thác hiệu quả thương mại điện tử trong sản xuất, kinh doanh. Sự linh hoạt trong tư duy và cách làm đang giúp nông dân tỉnh Vĩnh Long từng bước thích ứng với yêu cầu mới của thị trường, đưa sản phẩm vươn xa thay vì chỉ quanh quẩn ở khu vực lân cận như trước.

Anh Nguyễn Trường Ái (Cơ sở sản xuất Trà Trường Ái, xã Long Hồ) cho biết, từ cuối năm 2020, đơn vị đã chủ động tìm hiểu và đăng ký sử dụng tên miền riêng. Việc xây dựng website giúp cơ sở định hình rõ nét hơn hình ảnh thương hiệu, tạo sự tin cậy khi giới thiệu các sản phẩm trà túi lọc đinh lăng và bồ công anh. Không chỉ cung cấp thông tin, website còn trở thành kênh đặt hàng trực tuyến, hỗ trợ kết nối trực tiếp với khách hàng.

Song song đó, cơ sở từng bước đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử như Shopee, Lazada và Postmart. Nhờ mở rộng kênh phân phối, sản phẩm đã tiếp cận người tiêu dùng ở nhiều tỉnh, thành, lượng đơn hàng trực tuyến tăng khoảng 15 - 20% so với trước. Việc quảng bá trên website và sàn thương mại điện tử cũng giúp cơ sở mở rộng tệp khách hàng, nhất là nhóm quan tâm đến các sản phẩm từ dược liệu thiên nhiên.

Theo anh Ái, quá trình chuyển đổi sang môi trường số, cơ sở vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là hạn chế về nguồn lực để quản trị website, thiếu kiến thức chuyên sâu về kỹ thuật số và việc duy trì quảng bá thường xuyên chưa thật sự hiệu quả. Vì vậy, cơ sở mong được hỗ trợ thêm các lớp tập huấn về kỹ năng thương mại điện tử, hướng dẫn quản trị và xây dựng nội dung website, đồng thời có chính sách ưu đãi về chi phí vận chuyển để sản phẩm địa phương nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.

Đồng hành mở hướng kinh doanh mới

Với vai trò đồng hành và định hướng, thời gian qua, ngành chức năng tỉnh Vĩnh Long đã tăng cường phối hợp cùng doanh nghiệp logistics và các nền tảng số để hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương. Bên cạnh kênh phân phối truyền thống, nông sản và đặc sản của tỉnh ngày càng hiện diện rộng rãi trên môi trường trực tuyến.

Đến nay, trong tỉnh khoảng 600 doanh nghiệp có sản phẩm OCOP được hỗ trợ đưa hàng lên sàn thương mại điện tử, với hơn 1.000 sản phẩm. Nhiều doanh nghiệp đã tham gia các sàn như Lazada, Tiki, TikTok Shop, Alibaba… Song song đó, các ngành chức năng còn tổ chức nhiều lớp tập huấn, chương trình xúc tiến thương mại, giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và nhà nông từng bước thích ứng với phương thức kinh doanh số, mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

"Hành trình Nông sản Vĩnh Long - Chở xuân về nhà" là chương trình do Sở Công Thương Vĩnh Long phối hợp UBND xã Chợ Lách cùng TikTok Shop và Viettel Post tổ chức. Chương trình tập trung xây dựng kênh bán hàng số cho nông sản địa phương, kết nối trực tiếp người sản xuất với người tiêu dùng trên cả nước, đồng thời hỗ trợ nhà vườn làm quen và kinh doanh hiệu quả trên các sàn thương mại điện tử. Chuỗi 6 phiên livestream được tổ chức trong khuôn khổ chương trình đã ghi nhận khoảng 2.500 đơn hàng cúc mâm xôi và bưởi da xanh. Kết quả này cho thấy mô hình kết hợp nội dung số - thương mại điện tử - logistics đã hình thành kênh tiêu thụ bền vững, góp phần nâng cao giá trị nông sản Vĩnh Long và mở rộng thị trường trên phạm vi toàn quốc.

Theo bà Tô Lan Phương - Giám đốc Viettel Post Vĩnh Long, chương trình đã thu hút sự tham gia của nhiều nhà sáng tạo nội dung thông qua các hoạt động livestream, góp phần quảng bá sinh động câu chuyện làng nghề và thúc đẩy tiêu thụ sản phẩm. Qua đó, chương trình từng bước góp phần chuyển dịch tư duy kinh doanh của bà con từ thụ động sang chủ động, tiếp cận thị trường theo hướng hiện đại hơn. Tuy nhiên, việc thay đổi tư duy sản xuất, kinh doanh cần một quá trình với vai trò đồng hành quan trọng của chính quyền địa phương thông qua việc tập huấn, hướng dẫn... Từ đó, trang bị kiến thức, niềm tin để mạnh dạn tham gia các kênh bán hàng thương mại điện tử và phương thức kinh doanh trên nền tảng số.

Phó Chủ tịch UBND xã Chợ Lách Trần Hữu Nghị cho biết, toàn xã hiện có khoảng 1.000 ha hoa cảnh với gần 3.000 hộ sản xuất. Hiện nay, khoảng 70 - 80% hộ đã tham gia bán hàng trực tuyến, livestream giới thiệu sản phẩm trên các nền tảng số, giúp giá trị tiêu thụ tăng bình quân từ 10 - 15% so với phương thức truyền thống.

Thời gian tới, xã Chợ Lách tiếp tục phát triển vùng sản xuất cây giống, hoa kiểng gắn với du lịch nông nghiệp, đáp ứng nhu cầu thị trường quanh năm, trong đó, chuyển đổi số và thương mại điện tử được xác định là giải pháp quan trọng giúp nâng cao giá trị và khả năng thích ứng của sản xuất hoa cảnh địa phương trong bối cảnh mới.

Giám đốc Sở Công Thương tỉnh Vĩnh Long Trần Quốc Tuấn cho biết, thời gian qua, Sở đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã ứng dụng các nền tảng thương mại điện tử nhằm mở rộng sản xuất, kinh doanh. Trong đó, Sở tập trung tổ chức các lớp tập huấn về kỹ năng bán hàng số, thanh toán điện tử, sử dụng dịch vụ vận chuyển, kho bãi; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp trong công tác truy xuất nguồn gốc sản phẩm, nhất là đối với các sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu.

Qua thực tế cho thấy, thương mại điện tử đang phát huy vai trò là kênh tiêu thụ hiệu quả, giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng đưa sản phẩm lên các nền tảng số để tiếp cận thị trường. Với nhiều ưu điểm nổi trội, hình thức này giúp sản phẩm vượt qua giới hạn địa lý, nhanh chóng tiếp cận khách hàng trong nước và từng bước vươn ra thị trường quốc tế, đồng thời giảm chi phí trung gian như thuê mặt bằng trưng bày, quảng bá sản phẩm. Thông qua không gian số, người bán có thể giới thiệu sản phẩm đến đông đảo khách hàng trong cùng một thời điểm, qua đó góp phần gia tăng doanh số và lợi nhuận.

Thời gian tới, Sở Công Thương tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các chủ thể, doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển thương mại điện tử theo hướng xanh và bền vững. Các hoạt động hỗ trợ sẽ được triển khai thông qua các chương trình tập huấn, hướng dẫn quy trình, cách thức tiếp cận và bán hàng trên các sàn thương mại điện tử. Song song đó, ngành tăng cường công tác khuyến công, hỗ trợ máy móc, xúc tiến thương mại... góp phần nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị và năng lực cạnh tranh của sản phẩm, hướng đến mục tiêu nông sản, đặc sản địa phương  được tiêu thụ ngày càng ổn định, bền vững trên thị trường.