Theo ông Nguyễn Xuân Thủy, Phó Cục trưởng Cục Giáo dục nghề nghiệp – Giáo dục thường xuyên, Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc tuyên truyền và nâng cao nhận thức là giải pháp tiền đề, cần sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị.

Cụ thể, với cấp tỉnh: Ban hành các Chỉ thị, Nghị quyết chuyên đề về xóa mù chữ (XMC), đưa chỉ tiêu XMC vào tiêu chí đánh giá thi đua, công nhận các danh hiệu (Gia đình học tập, Dòng họ học tập, Cộng đồng học tập...) và xây dựng Nông thôn mới nâng cao giai đoạn 2026-2030; Chỉ đạo Sở Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) phối hợp với các cơ quan truyền thông cấp tỉnh xây dựng các chuyên mục, phóng sự tuyên truyền về XMC bằng tiếng phổ thông và tiếng dân tộc trên đài phát thanh, truyền hình tỉnh.

Đối với cấp xã: Phát huy tối đa vai trò, uy tín của già làng, trưởng bản trong việc trực tiếp đi "gõ từng nhà", vận động người dân chưa biết chữ ra lớp; Tổ chức tuyên truyền thường xuyên qua hệ thống loa phát thanh xã và trong các buổi họp thôn/bản; lồng ghép tuyên truyền XMC vào các lễ hội, sinh hoạt văn hóa truyền thống của đồng bào DTTS tại địa phương.

Về nhóm giải pháp về quản lý, điều tra và tổ chức lớp học, theo ông Nguyễn Xuân Thủy, giải pháp này cần tính linh hoạt cao, phù hợp với tập quán sinh hoạt và địa hình chia cắt của vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS).

Tại cấp tỉnh: Kiện toàn Ban chỉ đạo Phổ cập giáo dục - xóa mù chữ cấp tỉnh; chỉ đạo xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số về XMC thống nhất để quản lý, cập nhật thông tin người mù chữ, tái mù chữ; Chỉ đạo Sở GD&ĐT biên soạn, thẩm định tài liệu hướng dẫn giảng dạy phù hợp với đặc thù ngôn ngữ, văn hóa của các DTTS tại địa phương trên cơ sở tài liệu khung của Bộ.

Tại cấp xã: Chịu trách nhiệm chính trong công tác điều tra, rà soát: Thực hiện nghiêm túc 02 lần/năm, yêu cầu điều tra thực chất thông qua các bài kiểm tra trình độ đọc, viết, tính toán, tránh số liệu ảo; Linh hoạt hóa tổ chức lớp học: Chủ động quyết định địa điểm (tại nhà dân, nhà văn hóa, điểm trường, hoặc trụ sở hợp tác xã) và thời gian (học ban ngày hoặc ban đêm) phù hợp mùa vụ. Đối với các bản vùng sâu, xa, giao thông cách trở, cần huy động người biết chữ tại chỗ dạy cho người chưa biết chữ; phân công giáo viên cắm bản giám sát, hỗ trợ.

Về nhóm giải pháp về chuyên môn và ứng dụng công nghệ, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong XMC. Chẳng hạn với cấp tỉnh thì tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng tiếng DTTS, văn hóa, phong tục tập quán cho giáo viên người Kinh tham gia dạy XMC. Đồng thời, triển khai dạy XMC trực tuyến hoặc qua truyền hình (mở tài khoản phát sóng trực tiếp, khung giờ 8h30 sáng hoặc tối) để tiếp cận người học ở xa hoặc không thể đến lớp tập trung.

Còn tại các xã ưu tiên lựa chọn người dạy là người DTTS hoặc người địa phương am hiểu ngôn ngữ để tăng hiệu quả giao tiếp và vận động. Vận dụng các phương pháp dạy học truyền thống (ghép vần) kết hợp với các phương pháp quốc tế (Reflect) phù hợp với đối tượng người lớn tuổi.

Về nhóm giải pháp củng cố kết quả, chống tái mù chữ gắn với sinh kế XMC phải đi đôi với "Xóa đói giảm nghèo" để đảm bảo tính bền vững. Các tỉnh phải chỉ đạo các thư viện tỉnh, huyện luân chuyển sách báo về cơ sở; tổ chức mô hình thư viện di động đến vùng sâu, vùng xa phục vụ người dân. Ưu tiên nguồn lực từ Chương trình mục tiêu quốc gia 1719 để hỗ trợ người mới biết chữ học nghề.

Tại cấp xã cấp xã (vai trò của Trung tâm học tập cộng đồng) thì các Trung tâm học tập cộng đồng chủ trì phối hợp tổ chức các lớp chuyên đề "Hậu XMC": Lồng ghép dạy chữ với dạy nghề ngắn hạn (mây tre đan, thêu ren, kỹ thuật nông nghiệp...) giúp người dân thấy lợi ích thiết thực của việc biết chữ. - Tổ chức các lớp học tiếp giai đoạn 2 (kỳ 4, kỳ 5) để người học đạt chuẩn mức độ 2, ngăn chặn nguy cơ tái mù.

Về nhóm giải pháp về cơ chế, chính sách và xã hội hóa, cần đảm bảo chế độ đãi ngộ để thu hút người dạy và hỗ trợ người học. Hội đồng nhân dân, UBND tỉnh nghiên cứu, ban hành Nghị quyết quy định mức chi đặc thù cho công tác XMC tại địa phương; hỗ trợ thêm kinh phí cho giáo viên ngoài định mức trung ương. Ký kết chương trình phối hợp với Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh, Hội Phụ nữ, Hội Nông dân... để huy động nhân lực. Thực hiện chi trả đầy đủ, kịp thời chế độ cho người học, người dạy từ nguồn ngân sách được cấp (tiền ăn, văn phòng phẩm...) để người dân yên tâm đi học. Đồng thời, huy động xã hội hóa tại chỗ: Vận động sinh viên tình nguyện, học sinh THPT, cán bộ hưu trí tham gia dạy XMC trong dịp hè.