Thiết bị bay không người lái giá rẻ, sản xuất hàng loạt và chỉ sử dụng một lần đã đóng vai trò lớn trong chiến dịch quân sự chung của Mỹ và Israel nhằm vào Iran kể từ những cuộc tấn công đầu tiên ngày 28/2. Khi Iran sử dụng những thiết bị bay không người lái này để nhắm vào mục tiêu Mỹ và Israel ở Trung Đông, Washington cùng Tel Aviv lại dựa vào các tên lửa đánh chặn đắt tiền để phòng thủ.

Vào cuối tháng 3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đến thăm Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) và Qatar để cung cấp chuyên môn về đối phó với thiết bị bay không người lái, ký kết các thỏa thuận quốc phòng 10 năm với cả ba nước.

Sau đó, ông xác nhận rằng lực lượng Ukraine đã tham gia các hoạt động thực tế sử dụng thiết bị đánh chặn thiết bị bay không người lái sản xuất nội địa để xử lý dòng Shahed của Iran tại một số quốc gia vùng Vịnh. Theo hãng thông tấn Reuters (Anh), quân đội Mỹ cũng đã triển khai Sky Map - nền tảng chỉ huy và kiểm soát của Ukraine để phát hiện thiết bị bay không người lái tại Căn cứ Không quân Prince Sultan ở Saudi Arabia, với các sĩ quan Ukraine đến căn cứ này để huấn luyện binh lính Mỹ về phần mềm.

Giải mã át chủ bài Shahed của Iran

Theo Al Jazeera, Shahed-136 là thiết bị bay không người lái tấn công một chiều của Iran. Thiết bị bay hình tam giác này dài khoảng 3,5 m và có sải cánh rộng 2,5 m. Hiệu quả của Shahed-136 nằm ở số lượng. Mỗi chiếc Shahed-136 có giá từ 20.000 đến 50.000 USD. Trong khi đó, tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ được sử dụng để bắn hạ chúng có giá khoảng 4 triệu USD mỗi chiếc.

Vì sử dụng động cơ piston đơn giản tương tự như máy cắt cỏ nên Shahed-136 rất ồn. Dù dễ bị phát hiện bằng âm thanh, nhưng việc bay ở độ cao thấp và có diện tích phản xạ radar nhỏ khiến các hệ thống truyền thống khó khóa mục tiêu cho đến khi Shahed-136 áp sát. Shahed-136 được dẫn đường bằng GPS và lập trình sẵn tọa độ để tấn công các mục tiêu cố định. Các phiên bản mới hơn đã tích hợp công nghệ chống gây nhiễu.

Thiết kế của Shahed-136 hiệu quả và dễ sao chép đến mức đã được quân đội nhiều nước đã áp dụng và tạo biến thể, bao gồm Geran-2 của Nga và Hệ thống Tấn công Chiến đấu Không người lái Giá rẻ (LUCAS) của Mỹ.

Thiết bị bay không người lái đánh chặn là gì?

Thiết bị bay không người lái đánh chặn được thiết kế để truy đuổi và bắn hạ các UAV tấn công trước khi chúng có thể đánh trúng mục tiêu. Chúng cũng có khả năng mang theo nhiều loại thiết bị khác nhau và không tự hủy như các UAV cảm tử.

Các UAV đánh chặn của Ukraine có giá dao động từ khoảng 1.000 đến 3.000 USD. Một số mẫu phổ biến bao gồm:

Sting: Thiết bị bay không người lái bốn cánh quạt do Ukraine sản xuất này có kích thước bằng một chiếc bình giữ nhiệt lớn, thường dài từ 30-45cm. Nó có thể đạt tốc độ lên tới 342 km/h. Sting có thể bay ở độ cao 3.000 m và dựa vào camera ảnh nhiệt để tấn công mục tiêu qua đầu hình vòm mang hệ thống camera và đầu đạn nổ. Sting có thể quay trở lại căn cứ nếu không tìm thấy mục tiêu.

P1-Sun: Có thiết kế tương tự như Sting, đây là thiết bị bay không người lái đánh chặn in 3D do công ty vũ khí Skyfall sản xuất và có thể bay với tốc độ lên tới 300 km/h.

ODIN Win_Hit: Được phát triển bởi công ty quốc phòng ODIN của Ukraine. Đây là thiết bị bay không người lái hình viên đạn dùng cho các nhiệm vụ ngắn hạn, cường độ cao. Nó có tốc độ tối đa lên tới 300km/h và có thể bay xa tới 5km trong 7-10 phút mỗi lần.

Octopus 100: Thiết bị bay không người lái đánh chặn do Ukraine thiết kế này có khả năng bay với tốc độ hơn 300km/h và đạt độ cao lên tới 4,5km. Octopus 100 hiện được sản xuất hàng loạt tại Anh.

Bagnet: Thiết bị bay không người lái đánh chặn ra mắt năm 2024 với tốc độ tối đa 250 km/h. Bagnet được phân loại là thiết bị bay không người lái đánh chặn phản ứng nhanh.

Merops: Thiết bị bay không người lái đánh chặn do Mỹ phát triển, được điều khiển bằng trí tuệ nhân tạo (AI), có khả năng chống nhiễu GPS.

B140 Flamingo: Có khả năng hoạt động ở độ cao lên đến 4,5 km trong phạm vi lên đến 50 km.

Sky Map của Ukraine vận hành ra sao?

Sky Map là nền tảng chỉ huy, điều khiển do Ukraine phát triển, có thể nhận diện sớm các đợt tấn công bằng thiết bị bay không người lái và triển khai biện pháp đánh chặn bằng các hệ thống chống UAV.

Hệ thống này do Sky Fortress phát triển - công ty ra đời năm 2022 với hậu thuẫn của quân đội Ukraine. Theo hãng thông tấn Reuters (Anh), Sky Fortress đã lắp đặt hơn 10.000 cảm biến âm thanh trên toàn quốc để theo dõi UAV xâm nhập. Thực chất, đó là các micro siêu nhạy, có khả năng nhận diện âm thanh đặc trưng của động cơ UAV.

Sky Map tích hợp dữ liệu từ cảm biến âm thanh, radar và AI để phát hiện mục tiêu và dẫn đường cho các hệ thống phòng không.

Mỗi thiết bị đánh chặn được điều khiển bởi một phi công đã qua huấn luyện, theo dõi hình ảnh từ camera của UAV theo thời gian thực trên màn hình hoặc qua kính góc nhìn thứ nhất (FPV) ở gần khu vực tác chiến.

Công nghệ này đang ngày càng trở nên tự động hóa, với các cảm biến tích hợp và hệ thống dẫn đường quán tính có hỗ trợ AI, tạo điều kiện để UAV thực hiện các điều chỉnh nhanh trên không, bám theo mục tiêu di chuyển và duy trì quỹ đạo bay chính xác ngay cả khi tín hiệu GPS bị gây nhiễu.

Theo Hội đồng Quốc phòng Ukraine, việc bắn hạ một thiết bị bay không người lái Shahed bằng UAV đánh chặn có chi phí rẻ hơn hơn 25 lần so với sử dụng tên lửa phòng không theo chuẩn phương Tây.

Các nhà phân tích lưu ý rằng này những thiết bị bay không người lái này có thể chống lại nhiều kiểu tấn công khác nhau, nhưng vẫn “bó tay” trước tên lửa đạn đạo.

Trong tháng 4, Lầu Năm Góc xác nhận sẽ chi 350 triệu USD cho đơn vị chống thiết bị bay không người lái, trang bị camera, cảm biến và các hệ thống đánh chặn nhằm hỗ trợ phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng UAV.

Các hệ thống phòng không mà Mỹ đang sử dụng hiện gặp khó khăn trong việc vô hiệu hóa những đợt tấn công ồ ạt bằng UAV cảm tử. Ngoài ra, chi phí sử dụng các hệ thống phòng không thường rất đắt đỏ để đối phó với lượng lớn UAV tấn công.