08:12 09/08/2026

Giải mã 'chìa khóa' chống lão hóa

Ty thể (mitochondria) ngày càng được quảng bá như một "chìa khóa" giúp làm chậm lão hóa, thậm chí kéo dài tuổi thọ.

Tuy nhiên, các nhà khoa học Israel cảnh báo những tuyên bố này đang vượt quá những bằng chứng khoa học hiện có, trong khi chưa có loại thực phẩm bổ sung nào được chứng minh có khả năng kéo dài tuổi thọ ở người khỏe mạnh.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, các chuyên gia Israel cho rằng ty thể thường được ví như những "nhà máy năng lượng" siêu nhỏ bên trong tế bào, có nhiệm vụ chuyển hóa năng lượng từ thức ăn thành dạng cơ thể có thể sử dụng. Tuy nhiên, vai trò của chúng rộng hơn nhiều, từ điều hòa trao đổi chất, nồng độ canxi và phản ứng viêm đến bảo vệ tế bào trước tổn thương oxy hóa, điều hòa miễn dịch và quá trình chết tế bào.

Các nghiên cứu cho thấy hoạt động của ty thể có xu hướng suy giảm khi con người già đi. Khả năng sản xuất năng lượng và hoạt động của một số enzyme giảm, trong khi các ty thể bị tổn thương có thể tích tụ trong một số mô. Đây là một trong những lý do khiến ty thể trở thành lĩnh vực nghiên cứu quan trọng trong khoa học về lão hóa.

Tuy nhiên, tuổi tác không phải yếu tố duy nhất. Ít vận động, béo phì, mất khối lượng cơ và các bệnh mạn tính cũng có thể làm suy giảm hoạt động của ty thể, thậm chí trong một số trường hợp tác động mạnh hơn quá trình lão hóa tự nhiên. Các nghiên cứu trên người cao tuổi thường xuyên vận động cho thấy chức năng ty thể vẫn có thể được duy trì ở tuổi cao.

Sự quan tâm ngày càng lớn đối với lĩnh vực này đã kéo theo sự xuất hiện của hàng loạt sản phẩm được quảng cáo có khả năng "kích hoạt", "tăng cường" hoặc "trẻ hóa" ty thể. Song các chuyên gia nhấn mạnh rằng đến nay chưa có thực phẩm bổ sung nào được các nghiên cứu lâm sàng chất lượng cao trên người chứng minh có thể kéo dài đáng kể tuổi thọ hoặc thời gian sống khỏe mạnh của người bình thường.

Thay vì tìm cách "sạc lại" ty thể, giới khoa học đang tập trung nghiên cứu những cơ chế phức tạp hơn như hình thành ty thể mới, loại bỏ các ty thể bị hư hại và duy trì chất lượng của hệ thống ty thể trong tế bào. Đáng chú ý, biện pháp có bằng chứng khoa học mạnh nhất để duy trì chức năng ty thể lại không phải những sản phẩm chống lão hóa đắt tiền mà là hoạt động thể chất thường xuyên. Các hình thức tập sức bền, tập sức mạnh và tập cường độ ngắt quãng đều có thể thúc đẩy những thích nghi có lợi của ty thể. Bên cạnh vận động, duy trì khối lượng cơ, ăn đủ protein, ưu tiên thực phẩm ít qua chế biến, kiểm soát cân nặng và ngủ đủ cũng đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe chuyển hóa và hoạt động của ty thể.

Các chuyên gia khuyến cáo cần thận trọng trước những quảng cáo về "thực phẩm bổ sung kéo dài tuổi thọ". Một cơ chế cho kết quả khả quan trong phòng thí nghiệm hoặc trên động vật chưa đồng nghĩa với hiệu quả chống lão hóa ở người. Theo các nhà nghiên cứu, ty thể chắc chắn là một mắt xích quan trọng trong quá trình lão hóa nhưng chưa phải "công tắc" có thể đơn giản bật lên để kéo dài tuổi thọ. Với bằng chứng hiện nay, vận động, dinh dưỡng hợp lý, ngủ đủ và duy trì lối sống lành mạnh vẫn là những biện pháp đáng tin cậy nhất để bảo vệ sức khỏe khi tuổi tác tăng lên.

Đức Trung (TTXVN)