Nhu cầu rất lớn nhưng nguồn cung hạn chế

Theo Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh, trên địa bàn thành phố hiện có hơn 1,6 triệu người đang ở trong 629.083 phòng trọ hoặc nhà ở riêng lẻ kết hợp cho thuê. Riêng loại hình nhà ở cho thuê tại TP Hồ Chí Minh hiện có 72.581 phòng/căn, còn số căn nhà ở xã hội cho thuê hiện chỉ đạt hơn 10.000 căn.

Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP Hồ Chí Minh (HoREA) cho biết, theo kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu phát triển Thành phố và Sở Xây dựng năm 2018 thì có đến 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà ở với lý do sau khoảng 10 - 12 năm làm việc tại thành phố thì sẽ trở về quê hương.

Điển hình là tại Công ty Pou Yuen có 55.000 công nhân lao động (trước đây có thời điểm số lượng công nhân lên đến trên 80.000 người), trong đó có đến 80% là người nhập cư và hầu hết đều thuê nhà trọ, tập trung nhiều nhất tại khu vực Bến Lức (tỉnh Long An cũ, nay là tỉnh Tây Ninh). Hàng ngày, công ty phải bố trí hàng trăm xe đưa đón công nhân nên nhu cầu thuê nhà ở giá phù hợp là rất lớn.

“Sau khi hợp nhất tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu vào Thành phố Hồ Chí Minh, đầu năm 2026, lãnh đạo UBND TP Hồ Chí Minh cho biết có đến 974.000 người có nhu cầu mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội nhưng kết quả phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021 - 2025 chỉ có 17.902 căn hộ. Như vậy, theo kế hoạch phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2026 - 2030 là 181.498 căn và nếu đến năm 2030 thực hiện được mục tiêu phát triển 199.400 căn hộ nhà ở xã hội thì vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu nhà ở của công nhân lao động và người thu nhập thấp đô thị, nhất là nhà ở xã hội cho thuê”, ông Lê Hoàng Châu nhấn mạnh.

Đại diện cho người lao động, ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TP Hồ Chí Minh, cho biết: “Hiện có khoảng 33.520 trường hợp có nhu cầu tiếp cận nhà ở, trong đó 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua, chiếm hơn 90%, cho thấy phần lớn người lao động không chỉ cần chỗ ở tạm thời mà đang có nhu cầu ổn định cuộc sống lâu dài, gắn bó với Thành phố. Đây là tín hiệu cho thấy yêu cầu phát triển nhà ở cho công nhân không chỉ mang tính trước mắt mà cần được nhìn nhận như một chiến lược phát triển nguồn nhân lực lâu dài của Thành phố Hồ Chí Minh".

"Thực tiễn cho thấy, phần lớn công nhân, người lao động đang sinh sống trong các khu nhà trọ có diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt hạn chế; nhiều nơi chưa bảo đảm đầy đủ yêu cầu về vệ sinh môi trường, phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng, trường học, nhà trẻ, cơ sở y tế và các thiết chế văn hóa phục vụ nhu cầu đời sống lâu dài của người lao động”, ông Võ Khắc Thái cho biết thêm.

Bên cạnh đó, nhu cầu nhà ở của công nhân không chỉ dừng lại ở việc có nơi ở, mà còn là yêu cầu về môi trường sống an toàn, ổn định, thuận lợi cho việc đi lại, làm việc, nuôi dạy con cái và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp. “Nếu không giải quyết căn cơ bài toán nhà ở cho công nhân sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý, năng suất lao động, sự ổn định nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cũng như của thành phố”, ông Thái khẳng định.

Phát triển nhà ở cho thuê là hướng đi phù hợp

Hơn 15 năm rời Cần Thơ lên TP Hồ Chí Minh mưu sinh, ông Nguyễn Văn Hiệp vẫn chưa thể nghĩ đến chuyện mua nhà. Hiện gia đình ông có 5 thành viên, đang đang thuê một phòng trọ khoảng 20 m² tại xã Đông Thạnh.

Theo ông Hiệp, công việc xây dựng tự do ngày càng bấp bênh, thu nhập không ổn định, trong khi tiền thuê nhà liên tục tăng. “Muốn có chỗ ở đủ cho cả gia đình thì tiền thuê cũng khoảng 2,5 triệu đồng mỗi tháng. Nếu tìm nơi rộng rãi hơn, sạch sẽ, có đầy đủ tiện ích thì giá phải từ 3 - 4 triệu đồng, vượt quá khả năng chi trả của gia đình”, ông Hiệp chia sẻ.

Đồng quan điểm, bà Bùi Thị Ngọc Luyến (quê An Giang) đã gắn bó với TP Hồ Chí Minh gần 20 năm và hiện sống tại một khu trọ ở phường Chánh Hưng cho biết, bà làm công nhân may với thu nhập khoảng 12 triệu đồng mỗi tháng nhưng tiền thuê nhà cùng chi phí học hành của các con chiếm phần lớn thu nhập.

“Tôi chỉ mong có một nơi ở khang trang hơn để các con có không gian học tập và sinh hoạt, hiện phòng trọ cũng quá chật, các con ngày càng lớn nên cuộc sống rất bất tiện”, bà Luyến bộc bạch.

Không chỉ người lao động phổ thông, ngay cả nhóm lao động trẻ có trình độ chuyên môn cao cũng đang gặp nhiều áp lực về nhà ở. Anh Trần Nguyên Khải (quê thành phố Đồng Nai) hiện là quản lý dự án tại một doanh nghiệp ở TP Hồ Chí Minh, cho biết dù thu nhập đã cải thiện đáng kể so với thời điểm mới ra trường nhưng việc mua nhà vẫn ngoài tầm với.

“Mỗi lần muốn chuyển sang nơi ở tốt hơn, chỉ cần có thêm chỗ để xe, nội thất hoặc diện tích rộng hơn thì tiền thuê đã tăng thêm cả triệu đồng mỗi tháng, chưa kể các chi phí điện, nước và sinh hoạt khác cũng ngày càng cao”, anh Khải nói.

Theo anh Khải, hiện nay, nhiều người trẻ không còn đặt mục tiêu phải sở hữu nhà ngay sau vài năm đi làm; thay vào đó, họ chấp nhận thuê nhà trong thời gian dài để tập trung phát triển sự nghiệp và tích lũy tài chính. “Tôi từng tìm hiểu mô hình nhà ở tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada hay Australia. Ở nhiều quốc gia phát triển, người trẻ cũng thuê nhà trong nhiều năm trước khi đủ điều kiện mua nhà. Điều quan trọng là họ được tiếp cận những căn hộ cho thuê có chất lượng tốt với mức giá hợp lý”, anh Khải chia sẻ.

Theo Khải, phát triển nhà ở cho thuê là hướng đi phù hợp trong bối cảnh giá nhà đang tăng nhanh hơn nhiều so với thu nhập của người dân.

“Tôi hoàn toàn ủng hộ nếu Thành phố có các dự án nhà cho thuê với giá khoảng 3 - 5 triệu đồng mỗi tháng đối với căn hộ dành cho một hoặc hai người. Quan trọng nhất là phải bảo đảm an ninh, phòng cháy chữa cháy, môi trường sống và đầy đủ các tiện ích cơ bản”, anh Khải nói.

Theo Khải, Nhà nước nên đóng vai trò kiến tạo, ban hành các tiêu chuẩn, cơ chế ưu đãi và giám sát chất lượng, trong khi doanh nghiệp trực tiếp đầu tư, vận hành các dự án nhà ở cho thuê. Cách làm này vừa bảo đảm chất lượng công trình, vừa tạo nguồn cung ổn định, đáp ứng nhu cầu của người lao động. “Tôi sẵn sàng thuê nhà dài hạn nếu có một nơi ở chất lượng với mức giá phù hợp. Trong thời gian đó, tôi tiếp tục tích lũy để sau này mua nhà khi điều kiện tài chính cho phép”, anh Khải nói thêm.

Theo nhiều ý kiến của người lao động, các dự án nhà ở cho thuê cũng cần được quy hoạch gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc các tuyến metro để giảm chi phí đi lại, tiết kiệm thời gian và nâng cao chất lượng cuộc sống của người lao động.

Bài 2: Những điểm nghẽn cần khơi thông