Tại Sàn Giao dịch Kim loại London (LME), giá đồng hiện đã lên khoảng 14.040 USD/tấn, tiến sát ngưỡng kỷ lục 15.000 USD/tấn, mức chưa từng được ghi nhận trước đây. Từ đầu năm đến nay, giá đồng đã tăng khoảng 14%, bất chấp bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều khó khăn.
 
Nguyên nhân trực tiếp của đợt tăng giá lần này là khả năng Mỹ áp thuế nhập khẩu đồng. Tổng thống Donald Trump đã yêu cầu Bộ Thương mại Mỹ điều tra để xem xét việc áp thuế nhằm bảo vệ ngành công nghiệp đồng trong nước. Báo cáo đã được trình lên Nhà Trắng từ cuối tháng 6 vừa qua và Tổng thống Mỹ có 90 ngày để đưa ra quyết định.
 
Trong lúc chờ kết quả, giá đồng tại Mỹ đã tăng cao hơn đáng kể so với các thị trường khác do phản ánh kỳ vọng về mức thuế mới. Để tránh nguy cơ bị đánh thuế, các doanh nghiệp đẩy mạnh vận chuyển đồng sang Mỹ trước thời điểm chính sách có hiệu lực, đồng thời tận dụng chênh lệch giá giữa các thị trường để gia tăng lợi nhuận.
 
Làn sóng nhập khẩu này đã làm thay đổi cán cân cung - cầu trên thị trường toàn cầu. Theo ngân hàng ING, lượng đồng lớn được chuyển sang Mỹ, cùng với nhu cầu mua mạnh từ Trung Quốc, đã khiến lượng đồng sẵn có tại các kho của Sàn Giao dịch Kim loại London giảm đáng kể, làm nguồn cung ngắn hạn trở nên căng thẳng hơn.
 
Trong tháng 7, Mỹ nhập khẩu gần 200.000 tấn đồng, mức cao nhất trong 12 năm. Tồn kho đồng tại sàn Comex của Mỹ hiện lên tới khoảng 700.000 tấn, cao nhất kể từ năm 1992. Ngược lại, lượng đồng lưu kho tại hệ thống của LME đã giảm gần 20%, trong khi tồn kho tại Thượng Hải (Trung Quốc) giảm tới 75%.
 
Các chuyên gia của ngân hàng Natixis dự báo giá đồng nhiều khả năng sẽ duy trì ở vùng cao ít nhất đến cuối tháng 9, thời điểm Mỹ dự kiến đưa ra quyết định cuối cùng về chính sách thuế. Sau khi yếu tố bất định này được giải quyết, giá đồng có thể giảm khoảng 10%. Nếu Mỹ áp thuế, lượng đồng nhập khẩu vào nước này sẽ giảm mạnh; ngược lại, nếu không áp thuế, dòng chảy thương mại nhiều khả năng sẽ đảo chiều khi lượng đồng tích trữ được đưa trở lại thị trường quốc tế.
 
Bên cạnh yếu tố thương mại, nhu cầu sử dụng đồng trên thế giới cũng đang tăng mạnh. Đây là kim loại có khả năng dẫn điện cao, được sử dụng rộng rãi trong lưới điện, xe điện, năng lượng tái tạo và các trung tâm dữ liệu phục vụ AI. Trong khi đó, Mỹ hiện vẫn phải nhập khẩu gần một nửa lượng đồng tinh luyện sử dụng trong nước.
 
Nguồn cung lại không theo kịp tốc độ tăng của nhu cầu. Theo dự báo của ING, thị trường đồng toàn cầu sẽ thiếu khoảng 35.000 tấn trong năm 2026. Ngành khai khoáng cũng gặp nhiều khó khăn trong việc đưa các mỏ mới vào khai thác, trong khi hàm lượng quặng tại nhiều mỏ hiện có ngày càng suy giảm.
 
Sự thiếu hụt nguyên liệu cũng thể hiện qua chi phí luyện đồng. Trước đây, các nhà luyện kim thường thu được mức phí xử lý và tinh luyện (TC/RC) khá cao do nguồn quặng dồi dào. Tuy nhiên, hiện nay mức phí này đã giảm rất mạnh, thậm chí có thời điểm xuống dưới 0, đồng nghĩa các nhà luyện kim phải trả thêm tiền để có nguyên liệu đưa vào sản xuất.
 
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp khai khoáng lại hưởng lợi từ mặt bằng giá cao. Tập đoàn khai khoáng BHP của Australia vừa công bố doanh thu từ hoạt động khai thác đồng lần đầu tiên vượt doanh thu từ quặng sắt - lĩnh vực vốn là hoạt động kinh doanh chủ lực của tập đoàn trong nhiều thập kỷ. Điều này phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của đồng trong quá trình chuyển đổi năng lượng và phát triển các công nghệ mới trên toàn cầu.