Trong đó, hệ giá trị gia đình được xem là "động lực xanh" - nguồn lực nội sinh trực tiếp quyết định chất lượng phát triển bền vững, tạo nên sức mạnh mềm để quốc gia hội nhập và vươn mình trong kỷ nguyên mới.

Hệ sinh thái" văn hóa đồng bộ

Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã xác định rõ mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2045, trong đó, nhấn mạnh việc xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa và chuẩn mực con người Việt Nam. Tuy nhiên, để những nghị quyết này đi vào cuộc sống, cần một cách tiếp cận mới mang tính hệ thống hơn.

Tiếp cận dưới góc độ nghiên cứu, Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng, nguyên Trưởng Khoa Xây dựng Đảng, Học viện Cán bộ Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, điểm sáng của các định hướng chiến lược hiện nay chính là tính toàn diện và đồng bộ. Hệ sinh thái văn hóa bao gồm các giá trị từ con người cá nhân của người Việt Nam trong quá trình mở cửa hội nhập cho đến giá trị gia đình, cộng đồng và xã hội. Đặc biệt, triết lý "nhà - làng - nước" truyền thống đã được hiện đại hóa. Đây là sự nén lại, tích hợp và tiếp biến các giá trị văn hóa cho sự phát triển mới, giúp chúng ta vừa phát huy tính dân tộc, vừa mang hơi thở hiện đại".

Trong hệ sinh thái đó, gia đình đóng vai trò là "tế bào", nơi khởi nguồn và nuôi dưỡng các giá trị đạo đức đầu tiên. Việc nhận thức văn hóa là "sức mạnh mềm" của chế độ không chỉ là lý luận suông mà là sự đúc kết từ thực tiễn lịch sử và yêu cầu cấp bách của thời đại.

Phân tích sâu hơn về các thành tố cốt lõi của "tế bào"này, Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoa, Phó Giám đốc phân hiệu Học viện Hành chính và Quản trị công tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Nghị quyết số 80-NQ/TW đã xác lập hệ giá trị gia đình Việt Nam gồm bốn trụ cột: Ấm no, hạnh phúc, tiến bộ và văn minh. Chỉ bốn từ nghe rất đơn giản nhưng chứa đựng nhiều nội dung sâu sắc. Hai từ đầu tiên là "ấm no'" và "hạnh phúc".

Nếu "ấm no" xác định về phương diện vật chất, "hạnh phúc" lại đứng ở góc độ tinh thần. Sự kết hợp hài hòa này tạo ra nền tảng vững vàng cho một gia đình. Tuy nhiên, trong thời đại hiện nay, Đảng ta xác định thêm hai giá trị là "tiến bộ" và "văn minh". Điều này khẳng định gia đình Việt Nam hiện đại không chỉ giữ gìn truyền thống mà còn phải tiếp thu những tinh hoa của nhân loại để phát triển, Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoa diễn giải.

Khái niệm "động lực xanh" thường được nhắc đến trong kinh tế với ý nghĩa bảo vệ môi trường nhưng trong lĩnh vực văn hóa - xã hội, nó mang một hàm nghĩa sâu xa và nhân văn hơn. Đó là năng lực thúc đẩy phát triển từ bên trong, dựa trên nền tảng đạo đức và trách nhiệm xã hội.

Theo Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoa, vấn đề cốt lõi không chỉ nằm ở việc định danh các giá trị mà là chuyển hóa chúng thành hành vi cụ thể. "Động lực xanh" ở đây chính là sự phát triển không đánh đổi tương lai lấy lợi ích trước mắt, là sự tôn trọng con người và môi trường sống.

Để làm được điều này, Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoa đề xuất lộ trình bốn bước: Thứ nhất, giáo dục phải là nền tảng để biến giá trị thành thói quen, biến chuẩn mực thành nhân cách. Thứ hai, cần thể chế hóa các giá trị thành chính sách cụ thể, lấy con người làm trung tâm cho mọi sáng tạo và quản trị. Thứ ba, xây dựng môi trường xã hội biết tôn vinh cái thiện, người tử tế và doanh nghiệp có trách nhiệm. Cuối cùng, vai trò của truyền thông là vô cùng quan trọng trong việc làm cho lối sống đẹp trở nên gần gũi và hấp dẫn.

"Khi giá trị không chỉ được nói đến trên các diễn đàn mà được sống hằng ngày trong mỗi nếp nhà, văn hóa sẽ thực sự trở thành động lực xanh đưa Việt Nam phát triển bền vững", Tiến sỹ Vũ Ngọc Hoa khẳng định.

Làm rõ thêm về quy trình lan tỏa giá trị này, Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng cho rằng, phải bắt đầu từ gia đình, rồi đến nhà trường, tổ chức cộng đồng đoàn thể và hình thành một cộng đồng lớn hơn là quốc gia dân tộc, cao hơn nữa là cộng đồng khu vực quốc tế. Đây chính là sự nén lại, 'tích hợp và tiếp biến các giá trị văn hóa cho sự phát triển mới để chúng ta vừa phát huy tính dân tộc, vừa phát huy tính hiện đại, giữa nhận thức lý luận và kinh nghiệm thực tiễn.

"Khi quan niệm văn hóa là "động lực xanh" là sức mạnh mềm của chế độ và bản chất cách mạng khoa học của Đảng, văn hóa sẽ giúp xác lập vai trò quan trọng của mình trong sự phát triển của đất nước và chế độ trong kỷ nguyên mới", Tiến sỹ Nguyễn Việt Hùng tin tưởng.

Từ "xây tổ ấm" đến chính quyền vững mạnh

Để hệ giá trị gia đình thực sự thẩm thấu vào đời sống, vai trò của các tổ chức cơ sở là không thể thay thế. Tại nhiều địa phương, phong trào xây dựng đời sống văn hóa đã có những bước chuyển mình quan trọng, không còn dừng lại ở những danh hiệu mang tính hình thức.

Ông Huỳnh Gia Giang, Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ, Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, đích đến cuối cùng của mọi chính sách văn hóa phải là hạnh phúc của người dân. Việc chuyển dịch từ tiêu chí "Gia đình văn hóa" sang "Gia đình hạnh phúc" là một bước tiến về chất. Bởi lẽ, hạnh phúc bao hàm sự no ấm, hòa thuận và sự hài lòng về các dịch vụ chăm lo của chính quyền địa phương.

Thực tế tại các khu phố cho thấy, việc bảo vệ giá trị gia đình đôi khi bắt đầu từ những hành động rất cụ thể và quyết liệt. Bà Ngô Thị Thạnh, Bí thư Chi bộ khu phố 30, phường Diên Hồng (Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ về mạng lưới cán bộ hội tích cực luôn sâu sát từng hộ dân.

"Chúng tôi tiếp cận ngay khi có vấn đề nảy sinh, từ hòa giải mâu thuẫn đến can thiệp bạo hành trẻ em. Mục tiêu cao nhất là bảo vệ quyền lợi của phụ nữ, trẻ em và duy trì sự ổn định của mái ấm", bà Thạnh cho biết.

Song song đó, việc định hình hệ giá trị cho giới trẻ thông qua các hoạt động thực tiễn là cách tốt nhất để tạo ra "sức đề kháng" tự nhiên chống lại các luận điệu xuyên tạc hoặc hành vi phá hoại nền tảng tư tưởng của các thế lực thù địch.

Ông Lê Văn Minh, Bí thư Đảng ủy phường Diên Hồng, Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ kinh nghiệm về việc tổ chức các phong trào gắn kết thanh niên với cộng đồng. Thay vì những bài giảng khô khan, giới trẻ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động "tình làng nghĩa xóm", hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến hay các chương trình thiện nguyện.

"Thông qua những việc làm bình thường nhưng mang giá trị cộng đồng, các bạn trẻ cảm thấy tự hào về đóng góp của mình. Chính niềm hạnh phúc và trách nhiệm đó tạo nên sức đề kháng tốt, giúp các bạn "miễn nhiễm" với các biểu hiện "tự diễn biến", "tự chuyển hóa", ông Lê Văn Minh khẳng định.

Ở góc độ của người trẻ, chị Nguyễn Thị Ngọc Trâm, đảng viên Chi bộ Văn phòng Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân phường Bàn Cờ cho rằng, gia đình không chỉ là "nơi để về" mà là môi trường đầu tiên để hình thành nhân cách một công dân. Thế hệ trẻ không chỉ có trách nhiệm giữ gìn truyền thống gia đình mà còn hướng tới các giá trị "tiến bộ" và "văn minh" như, bình đẳng giới, tôn trọng quyền trẻ em và lối sống xanh, sạch, thân thiện môi trường.

"Tôi luôn tự nhắc nhở bản thân phải "gần dân, sát dân", giải quyết hồ sơ đúng hạn và không gây phiền hà cho bà con. Đây chính là cách tôi đem giá trị "tận tụy" từ gia đình vào phục vụ nhân dân, biến văn hóa gia đình trở thành sức mạnh thực tế để xây dựng bộ máy chính quyền vững mạnh", chị Ngọc Trâm nói thêm.

Có thể nói, hệ giá trị gia đình chính là "hạt nhân" của hệ giá trị quốc gia. Khi mỗi gia đình thực sự là một "pháo đài" của lòng nhân ái, sự liêm chính và tinh thần trách nhiệm, quốc gia sẽ có một nền tảng vững chắc để đối mặt với mọi biến động.

Hành trình hướng tới năm 2045 cần những bước đi vững chắc từ những "tế bào" gia đình - "động lực xanh" cho sự phát triển bền vững. Đó không chỉ là khát vọng về một Việt Nam thịnh vượng về vật chất mà còn là một quốc gia giàu có về tâm hồn, nơi bản sắc văn hóa và các giá trị nhân văn được bảo tồn, phát huy mạnh mẽ trong dòng chảy của thời đại.