Giá dầu tăng hơn 75% từ đầu năm

Dầu Brent ngày 10/9 có thời điểm vượt 108 USD/thùng, lần đầu kể từ tháng 5, trước khi đóng cửa ở 107,63 USD, tăng 6,3%. Dầu WTI cũng tăng 6,7%, lên 102,48 USD/thùng, mức cao nhất kể từ giữa tháng 5.

Tính từ đầu năm, giá cả hai loại dầu chủ chốt đã tăng hơn 75%. “Diễn biến này cho thấy thị trường vẫn đang định giá rủi ro địa chính trị kéo dài, trong khi căng thẳng tại Vùng Vịnh chưa có dấu hiệu hạ nhiệt đáng tin cậy”, các chuyên gia của Tập đoàn ING nhận định.

Giá nhiên liệu tại Mỹ cũng tăng theo. Giá xăng bình quân toàn quốc tăng thêm 5 cent lên 4,27 USD/gallon, trong khi dầu diesel tăng 4 cent lên 5,98 USD/gallon.

Một động lực quan trọng khiến giá dầu tăng là phát biểu của Tổng thống Donald Trump tại Dallas hôm 9/9. Ông cho biết Mỹ không tìm kiếm một thỏa thuận với Iran và dự báo giá dầu có thể chưa giảm cho đến ngay sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11.

Giới chuyên gia cảnh báo dầu Brent có thể tăng lên 120 USD, thậm chí 150 USD/thùng nếu thế bế tắc với Iran kéo dài.

Nguy cơ nguồn cung dầu bị siết chặt

Kịch bản xung đột kéo dài cũng làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu toàn cầu. Đầu năm nay, hàng chục quốc gia đã nhất trí giải phóng khoảng 400 triệu thùng dầu từ kho dự trữ nhằm hạn chế đà tăng giá. Tuy nhiên, gần sáu tháng sau, kho dự trữ dầu chiến lược của Mỹ đã xuống mức thấp nhất kể từ những năm 1980.

Truyền thông phương Tây đưa tin Saudi Arabia thông báo với Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) rằng sản lượng dầu thô tháng 8 của nước này giảm xuống mức thấp nhất kể từ năm 1990 do giao tranh với Iran tái diễn.

Nếu nguồn cung tiếp tục chịu sức ép, giá năng lượng cao có thể nhanh chóng lan sang chi phí vận tải, sản xuất và tiêu dùng, khiến các ngân hàng trung ương khó kiểm soát lạm phát.

Lợi suất trái phiếu và lãi suất thế chấp tăng

Cùng lúc, trái phiếu Chính phủ Mỹ tiếp tục bị bán tháo. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm có lúc lên 4,95%, cao nhất kể từ năm 2023. Lãi suất thế chấp cố định 30 năm tăng lên 7,07%, mức cao nhất kể từ tháng 5/2025.

Lợi suất trái phiếu 30 năm cũng vọt lên 5,36%, cao nhất kể từ năm 2007. Giá năng lượng tăng mạnh được xem là nguyên nhân chính khiến nhà đầu tư lo ngại lạm phát quay trở lại.

Áp lực trên thị trường trái phiếu còn gia tăng sau khi Bộ Tài chính Mỹ triển khai chương trình mua lại trái phiếu, vốn được kỳ vọng thúc đẩy nhu cầu và kéo lợi suất xuống nhưng chưa đạt hiệu quả như mong muốn.

Cam kết của ông Trump về khoản “cổ tức” 5.000 USD cho mỗi người trưởng thành Mỹ nếu đảng Cộng hòa tiếp tục kiểm soát Quốc hội cũng làm dấy lên lo ngại. Kế hoạch được ước tính có thể tiêu tốn hơn 1.000 tỷ USD, trong khi nợ quốc gia Mỹ đã khoảng 40.000 tỷ USD.

Fed đứng trước bài toán khó

Trên Phố Wall, S&P 500 và Nasdaq Composite cùng giảm 0,6%, còn Dow Jones mất 316 điểm. Cổ phiếu công nghệ chịu áp lực lớn do các tập đoàn trong ngành đang huy động hàng trăm tỷ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu AI, khiến họ nhạy cảm hơn với lãi suất.

Số liệu công bố ngày 10/9 cũng cho thấy chỉ số giá sản xuất (PPI) của Mỹ tăng 0,4% trong tháng 7 và tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước. Đây thường được xem là chỉ báo sớm về lạm phát tiêu dùng.

Diane Swonk, kinh tế trưởng KPMG, cảnh báo mức tăng giá tập trung nhiều ở dầu diesel và nhiên liệu sưởi ấm, những yếu tố có thể tiếp tục lan sang nhiều nhóm hàng hóa khác.

Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ đặc biệt chú ý các số liệu này trước cuộc họp chính sách tuần tới. Sau báo cáo PPI, thị trường nâng xác suất Fed tăng lãi suất lên khoảng 75%.

Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) trong ngày 10/9 đã tăng lãi suất, viện dẫn áp lực lạm phát từ cú sốc năng lượng. Chủ tịch Christine Lagarde cho biết lạm phát có thể duy trì cao hơn mục tiêu ít nhất đến nửa đầu năm 2027.

Lợi suất trái phiếu chính phủ tại nhiều nước cũng đồng loạt tăng. Lợi suất trái phiếu 10 năm của Đức lên mức cao nhất 15 năm, trong khi trái phiếu 30 năm của Pháp đạt mức cao nhất kể từ năm 2003.

“Nếu những diễn biến này tiếp diễn, chưa kể tình hình còn xấu đi, chúng sẽ gióng lên hồi chuông cảnh báo tại hầu hết các nền kinh tế”, Mohamed El-Erian, cố vấn kinh tế của Allianz, nhận định.