Ngày 16/3, Ủy ban châu Âu (EC) chính thức thông qua Hướng dẫn về Trợ cấp Nhà nước đối với Vận tải Đường bộ và Đa phương thức (LMT Guidelines) cùng Quy định Miễn trừ theo khối trong lĩnh vực Vận tải (TBER).
Tàu hỏa tại nhà ga ở Frankfurt, Đức. Ảnh tư liệu - minh họa: THX/TTXVN
Các công cụ pháp lý này được xây dựng nhằm thúc đẩy các phương thức vận tải bền vững hơn cho cả hành khách và hàng hóa, đồng thời cập nhật khung pháp lý về trợ cấp nhà nước trong lĩnh vực vận tải đường bộ và đa phương thức. Trong đó, Quy định TBER có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2034, còn Hướng dẫn LMT sẽ không có thời hạn kết thúc.
Theo EC, các quy định mới thay thế Hướng dẫn năm 2008 về trợ cấp nhà nước cho các doanh nghiệp đường sắt, tạo ra một khung pháp lý thống nhất, bao phủ rộng rãi các phương thức vận tải bền vững và các biện pháp hỗ trợ. Đồng thời, các quy định duy trì các cơ chế bảo vệ nhằm ngăn chặn sự bóp méo cạnh tranh không đáng có trong nội khối.
Hướng dẫn LMT xác định điều kiện để các khoản trợ cấp nhà nước, vốn phải thông báo và được Ủy ban phê duyệt trước khi cấp, có thể được coi là tương thích với thị trường nội khối. Phạm vi điều chỉnh được mở rộng, áp dụng cho tất cả các phương thức vận tải đường bộ bền vững, bao gồm đường sắt, đường thủy nội địa và vận tải đa phương thức kết hợp ít nhất một phương thức bền vững như đường sắt, đường thủy nội địa hoặc vận tải đường bộ kết hợp với vận tải biển ngắn.
Hướng dẫn này cũng làm rõ các biện pháp hỗ trợ, bao gồm hỗ trợ đầu tư và vận hành, xây dựng, nâng cấp cơ sở dịch vụ đường sắt và đường thủy, mở các tuyến kết nối thương mại mới, cũng như hoàn trả chi phí khi thực hiện nghĩa vụ dịch vụ công trong vận tải đường sắt hàng hóa. Đồng thời, LMT thúc đẩy chuyển đổi xanh và số hóa, giúp giảm chi phí ngoại biên, nâng cao khả năng tương tác và vận hành hiệu quả giữa các hệ thống đường sắt quốc gia.
Bà Teresa Ribera, Phó Chủ tịch điều hành EC phụ trách chuyển đổi sạch, công bằng và cạnh tranh, cho rằng việc thông qua Hướng dẫn LMT và Quy định TBER sẽ giúp các quốc gia thành viên có được một khung pháp lý hiện đại và thống nhất về trợ cấp nhà nước.
Bổ sung cho LMT, Quy định TBER cung cấp khung miễn trừ cho một số danh mục trợ cấp nhất định trong lĩnh vực đường sắt, đường thủy nội địa và vận tải đa phương thức bền vững. Khung miễn trừ này cho phép các quốc gia thành viên thực hiện trợ cấp nhanh chóng mà không cần chờ phê duyệt trước từ Ủy ban, giảm bớt gánh nặng hành chính không cần thiết và tăng hiệu quả triển khai các biện pháp hỗ trợ.
Các quy định mới được kỳ vọng thúc đẩy đầu tư vào hạ tầng đường sắt và đường thủy nội địa, khuyến khích phát triển vận tải đa phương thức kết hợp, đồng thời tạo cơ hội cho các doanh nghiệp mới và các nhà khai thác vừa và nhỏ tham gia thị trường. Đây cũng là một bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển đổi xanh và số hóa của EU, góp phần giảm phát thải carbon, nâng cao hiệu quả vận tải, đồng thời duy trì cạnh tranh lành mạnh.