Hội đồng châu Âu đã “bật đèn xanh” cho lệnh cấm nhập khẩu khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) và khí đốt qua đường ống từ Nga theo lộ trình từng bước, dự kiến bắt đầu từ năm tới, theo thông báo của bộ phận báo chí Hội đồng EU ngày 26/1.
Giàn lưu trữ và tái khí hóa nổi Neptune nằm phía sau một container được sơn bản đồ thể hiện đường ống dẫn khí Nord Stream 2. Ảnh: AFP/Getty Images
Động thái này là một phần trong nỗ lực của EU nhằm chấm dứt sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch của Nga, để đáp trả chiến dịch quân sự đặc biệt của Moskva tại Ukraine, bắt đầu từ năm 2022.
Theo kế hoạch, các biện pháp sẽ được áp dụng sau sáu tuần kể từ khi quy định có hiệu lực. Lệnh cấm hoàn toàn nhập khẩu LNG sẽ được triển khai từ đầu năm 2027, tiếp đó là khí đốt qua đường ống vào mùa thu cùng năm.
Quy định áp dụng trên toàn khối yêu cầu các quốc gia thành viên xác minh nguồn gốc khí đốt nhập khẩu, đồng thời xây dựng kế hoạch đa dạng hóa nguồn cung quốc gia trước ngày 1/3/2026.
Các trường hợp vi phạm sẽ phải đối mặt với những mức xử phạt nghiêm khắc, bao gồm phạt tiền tối thiểu 2,5 triệu euro (khoảng 3 triệu USD) đối với cá nhân; ít nhất 40 triệu euro (khoảng 47 triệu USD) đối với doanh nghiệp; hoặc mức phạt lên tới 3,5% tổng doanh thu hằng năm trên toàn cầu của công ty, hay 300% giá trị giao dịch ước tính.
Thông báo này được đưa ra sau quyết định hồi tháng 10/2025 của EU về việc loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch của Nga vào cuối năm 2027, trong đó lệnh cấm nhập khẩu LNG dự kiến có hiệu lực sớm hơn thời hạn chung.
Ông Alexander Kirk, nhà vận động về các biện pháp trừng phạt thuộc tổ chức phi chính phủ Urgewald, hoan nghênh quyết định trên. Theo ông, việc tiếp tục mua khí đốt của Nga cho đến năm 2026 là “đáng xấu hổ”.
“Điều này sẽ là một viên thuốc đắng đối với những gia đình đang phải chịu rét ở Kiev, khi họ chứng kiến các đồng minh châu Âu sưởi ấm nhà cửa bằng khí đốt của Nga trong mùa đông này”, ông Kirk nói với tờ Kyiv Independent.
“Mỗi chuyến hàng đều góp phần tài trợ cho các tên lửa phá hủy lưới điện Ukraine và khiến nhiều gia đình không có hệ thống sưởi. Cần đẩy nhanh lệnh cấm này”, nhà hoạt động nhấn mạnh.
Dù EU đã cắt giảm 75% lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga trong giai đoạn 2021-2025, khối này vẫn là khách hàng lớn nhất của Moskva đối với cả khí đốt qua đường ống lẫn LNG.
Đáng chú ý, lượng LNG vận chuyển bằng đường biển từ Nga sang châu Âu đã tăng mạnh trong suốt thời gian xung đột, khi nguồn cung qua đường ống sụt giảm.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ủng hộ các lời kêu gọi giảm sự phụ thuộc của châu Âu vào LNG từ Nga, đồng thời thúc giục các quốc gia chuyển sang sử dụng nguồn cung từ Mỹ.
“Kể từ hôm nay, thị trường năng lượng của EU sẽ trở nên mạnh mẽ hơn, vững vàng hơn và đa dạng hơn”, Bộ trưởng Năng lượng và Thương mại Síp Michael Damianos cho biết.
“Chúng ta đang từng bước thoát khỏi sự phụ thuộc vào khí đốt của Nga và tiến một bước dài, trên tinh thần đoàn kết và hợp tác, hướng tới một Liên minh Năng lượng tự chủ”, ông nhấn mạnh.