Tham vọng hợp nhất AI, vệ tinh và tên lửa của Elon Musk

SpaceX - công ty hàng không vũ trụ tư nhân do Elon Musk sáng lập - đang đàm phán khả năng sáp nhập với xAI, startup trí tuệ nhân tạo cũng do ông kiểm soát, trong bối cảnh SpaceX chuẩn bị cho một đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) được dự báo có quy mô đặc biệt lớn trong năm nay. Nếu thành hiện thực, thương vụ sẽ đưa các mảng kinh doanh từ tên lửa, vệ tinh Starlink, nền tảng mạng xã hội X cho đến chatbot Grok AI về chung một cấu trúc doanh nghiệp.

Theo hãng tin Reuters, kế hoạch này có thể tạo thêm động lực cho tham vọng táo bạo của SpaceX trong việc triển khai các trung tâm dữ liệu ngoài không gian, khi Elon Musk tăng tốc cạnh tranh trong cuộc đua AI ngày càng gay gắt với những tập đoàn công nghệ lớn như Google, Meta hay OpenAI. “Kế hoạch hợp nhất này sẽ giúp SpaceX thúc đẩy nhanh chiến lược đưa trung tâm dữ liệu lên quỹ đạo, nhằm giành lợi thế trong cuộc đua AI toàn cầu.

Elon Musk hiện đồng thời là giám đốc điều hành của SpaceX và xAI, đồng thời nắm quyền kiểm soát mạng xã hội X. Ngoài ra, ông còn điều hành hãng xe điện Tesla, công ty đào hầm The Boring Company và công ty công nghệ thần kinh Neuralink. Tuy nhiên, Musk, SpaceX và xAI đều chưa phản hồi các yêu cầu bình luận liên quan đến thông tin sáp nhập.

Cấu trúc thương vụ và những ẩn số phía trước

Theo phương án đang được thảo luận, cổ phần của xAI sẽ được hoán đổi lấy cổ phần SpaceX. Hai pháp nhân mới đã được thành lập tại bang Nevada để phục vụ cho giao dịch này, trong đó có một công ty trách nhiệm hữu hạn liệt kê SpaceX và giám đốc tài chính Bret Johnsen là các thành viên quản lý. Dù vậy, các hồ sơ công khai không nêu rõ mục đích thành lập hay vai trò cụ thể của các pháp nhân này trong bất kỳ thương vụ nào.

Nguồn tin cho biết một số lãnh đạo xAI có thể được lựa chọn nhận tiền mặt thay vì cổ phiếu SpaceX. Tuy nhiên, thỏa thuận cuối cùng vẫn chưa được ký kết, thời điểm cũng như cấu trúc giao dịch còn có thể thay đổi.

Hiện SpaceX được xem là công ty tư nhân giá trị nhất thế giới, với mức định giá gần đây khoảng 800 tỷ USD sau một đợt giao dịch cổ phần nội bộ. Trong khi đó, xAI được định giá khoảng 230 tỷ USD vào cuối năm ngoái. Giới quan sát dự báo, nếu IPO trong năm nay, SpaceX có thể vượt mốc định giá 1.000 tỷ USD.

Trung tâm dữ liệu ngoài không gian - canh bạc lớn của Elon Musk

Thông qua xAI, Elon Musk đang xây dựng siêu máy tính phục vụ huấn luyện AI tại Memphis (Mỹ) mang tên Colossus. Năm ngoái, SpaceX cũng đã cam kết đầu tư 2 tỷ USD vào xAI trong một vòng gọi vốn lớn. Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) ở Davos gần đây, ông Musk cho rằng chi phí thấp nhất để triển khai AI trong tương lai sẽ là ngoài không gian, nhờ tận dụng năng lượng mặt trời.

Ý tưởng xử lý AI trên quỹ đạo nhằm giảm chi phí năng lượng cho việc vận hành và huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn như Grok. Tuy nhiên, đây vẫn là hướng đi nhiều rủi ro, khi chi phí thiết kế và vận hành hạ tầng trong môi trường không gian có thể vượt xa lợi ích tiết kiệm năng lượng. Một số chuyên gia đặt câu hỏi liệu bài toán kinh tế này có thực sự khả thi trong bối cảnh đầu tư AI biến động nhanh và khó đoán.

Lợi thế quốc phòng và tiền lệ sáp nhập

Việc sáp nhập xAI vào SpaceX được cho là có thể giúp tập đoàn của ông Musk gia tăng lợi thế trong các hợp đồng quốc phòng lớn với Lầu Năm Góc, nơi đang đẩy mạnh ứng dụng AI trong mạng lưới quân sự. xAI hiện có hợp đồng trị giá tới 200 triệu USD cung cấp sản phẩm Grok cho Bộ Quốc phòng Mỹ, trong khi hệ thống vệ tinh Starlink và biến thể an ninh Starshield đã sử dụng AI cho các tác vụ như điều khiển vệ tinh tự động.

Đây không phải lần đầu Elon Musk hợp nhất các doanh nghiệp do mình kiểm soát. Năm 2025, ông từng sáp nhập mạng xã hội X vào xAI để tận dụng dữ liệu và kênh phân phối. Trước đó, vào năm 2016, ông cũng sử dụng cổ phiếu Tesla để mua lại công ty năng lượng mặt trời SolarCity.

Nếu thương vụ SpaceX và xAI đi đến hồi kết, đây sẽ là bước đi chiến lược quan trọng, không chỉ định hình tương lai của đế chế công nghệ Elon Musk mà còn có thể tác động sâu rộng đến cuộc đua AI và ngành công nghiệp không gian toàn cầu trong thập kỷ tới.

Starship Version 3 và bước chạy đà cho kỷ nguyên mới

Song song với các tính toán tài chính và chiến lược AI, SpaceX cũng đang tăng tốc ở mặt trận cốt lõi: công nghệ tên lửa. Theo trang Space.com, Elon Musk cho biết SpaceX đang nhắm tới giữa tháng 3 cho chuyến bay thử nghiệm đầu tiên của Starship “Version 3” - phiên bản lớn và mạnh nhất từ trước đến nay của hệ thống tên lửa khổng lồ này.

Đây sẽ là chuyến bay thứ 12 của Starship, nhưng là lần đầu tiên phiên bản V3 được đưa lên bệ phóng. So với thế hệ trước, Starship V3 cao hơn và có khả năng đưa hơn 100 tấn hàng hóa lên quỹ đạo thấp của Trái Đất, gấp gần ba lần so với phiên bản V2, nhờ sử dụng động cơ Raptor 3 hoàn toàn mới. Vị tỷ phú cho biết đây là phiên bản đầu tiên đủ năng lực cho các sứ mệnh bay tới sao Hỏa, với mục tiêu dài hạn là hỗ trợ kế hoạch định cư liên hành tinh của nhân loại.

Giới phân tích nhận định, việc SpaceX đồng thời thúc đẩy sáp nhập với xAI và đẩy nhanh thử nghiệm Starship thế hệ mới cho thấy Elon Musk đang chuẩn bị một bước nhảy vọt mang tính hệ thống, kết nối AI, hạ tầng không gian và tham vọng thương mại, trong bối cảnh công ty hướng tới IPO có thể lớn nhất lịch sử ngành công nghệ vũ trụ.