Nhiều vụ việc đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng về người và tài sản, gây mất an ninh, trật tự, làm gia tăng tâm lý bất an trong cộng đồng. Dù lực lượng Công an đã quyết liệt đấu tranh, xử lý nghiêm nhiều đối tượng theo quy định của pháp luật. Song thực tế cho thấy đây không còn là vấn đề của riêng lực lượng chức năng. Để ngăn chặn tình trạng thanh, thiếu niên hư, vi phạm pháp luật, cần sự vào cuộc đồng bộ của gia đình, nhà trường, các tổ chức đoàn thể và toàn xã hội. Mục tiêu hướng tới là giáo dục, phòng ngừa từ sớm, từ xa, không để những bồng bột của tuổi trẻ trở thành những sai lầm phải trả giá bằng cả tương lai.

Có sự buông lỏng quản lý của gia đình

Ghi nhận từ thực tế vào những ngày hè nóng nực năm nay, tại tuyến đường Nguyễn Văn Linh, phường Phố Hiến (Hưng Yên), ở khung khoảng thời gian từ 21-23 giờ, thi thoảng lại xuất hiện hàng chục thanh niên điều khiển xe máy với tốc độ cao, lạng lách đánh võng, nẹt pô trên đường. Đáng ngại hơn, các đối tượng này không chỉ đi “diễu phố” 1 lượt rồi rút về mà thường quay vòng nhiều lần trên tuyến đường như thách thức cơ quan chức năng, nhiều người đi đường và cư dân xung quanh khiếp sợ.

Mới đây, nghiêm trọng hơn, khoảng thời gian từ 23 giờ 30 phút ngày 25/4/2026 đến hơn 3 giờ ngày 26/4/2026, trên tuyến đường ĐT379, từ ngã tư đèn xanh, đèn đỏ thuộc địa phận xã Văn Giang đến chân cầu vượt khu đô thị Ecopark thuộc địa phận xã Phụng Công, đã có hơn 100 thanh thiếu niên (chủ yếu đến từ các huyện, thị xã cũ như Văn Giang, Khoái Châu, Yên Mỹ, Văn Lâm, Mỹ Hào) tham gia gây rối trật tự công cộng. Hành vi của các đối tượng hết sức manh động, liều lĩnh và nguy hiểm: Điều khiển xe mô tô với tốc độ cao mang theo hung khí (đinh ba, phóng lợn, kiếm, tuýp sắt, vỏ chai bia, gạch, đá...) đi dàn hàng 3, hàng 4, lạng lách, đánh võng, rú ga, nẹt bô, dùng vỏ chai bằng thủy tinh và gạch đá ném nhau, dùng hung khí rượt đuổi, đánh nhau, gây náo loạn khu dân cư và gây hoang mang lo sợ, bức xúc trong quần chúng nhân dân, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự công cộng tại địa phương.

Từ những dẫn chứng trên cho thấy, tình hình thanh thiếu niên ở Hưng Yên phạm tội đang có những diễn biến phức tạp. Từ đầu năm đến nay, Cơ quan cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên đã phối hợp với các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương tổ chức bắt giữ, khởi tố nhiều bị can về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”. Điển hình nhất, cuối tháng 7/2026, Cơ quan Công an tỉnh Hưng Yên đã khởi tố 27 bị can có độ tuổi từ 14-20 tuổi về hành vi “Gây rối trật tự công cộng”, thường xuyên tụ tập, đua xe, lạng lách, đánh võng, cầm theo hung khí đi “diễu phố, thị uy” trên đường.

Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên, qua bắt giữ, đấu tranh với các nhóm thanh niên vi phạm, lực lượng chức năng nhận thấy, các nhóm thanh niên đều ở tuổi mới lớn, từ 16-25 tuổi, muốn khẳng định tên tuổi trên mạng xã hội. Để thực hiện hành vi phạm tội, các nhóm tự đặt biệt danh riêng theo đơn vị hành chính cũ và coi đó là “thương hiệu” của địa phương mình, kết nối với nhau qua mạng xã hội như TikTok, Facebook, Telegram,… rồi tự xếp “thứ hạng” theo số lượng thành viên, số lượng xe máy được độ chế, số hung khí sở hữu và theo mức độ “liều lĩnh” khi đua xe, đánh nhau. Sau mỗi lần đụng độ, các bên lại đăng clip lên mạng xã hội để giành danh tiếng, với mục tiêu cuối cùng là chứng tỏ nhóm mình là “số 1”, “top 1” của khu vực.

Cũng theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Hưng Yên, nguyên nhân của việc thanh thiếu niên vi phạm pháp luật, bắt nguồn trước hết từ sự thiếu sự quản lý, giáo dục từ gia đình. Cha mẹ bận rộn, ít quan tâm hoặc buông lỏng quản lý khiến con em dễ bị lôi kéo vào các nhóm bạn có hành vi tiêu cực; ảnh hưởng từ bạn bè xấu tâm lý muốn được công nhận, thể hiện bản thân khiến nhiều thanh thiếu niên dễ bị rủ rê tham gia các hành vi như tụ tập đêm khuya, đua xe, gây rối trật tự công cộng hoặc sử dụng chất kích thích. Cùng với đó, một số thanh niên nhận thức pháp luật còn hạn chế chưa hiểu rõ quy định của pháp luật, xem nhẹ hậu quả của các hành vi vi phạm hoặc cho rằng đó chỉ là "thể hiện cá tính"; tác động từ mạng xã hội việc tiếp xúc với các nội dung cổ xúy bạo lực, lối sống lệch chuẩn, các video đua xe, gây rối hoặc câu view tiêu cực có thể ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành vi của giới trẻ; thiếu sân chơi, hoạt động lành mạnh ở một số địa phương, thanh thiếu niên chưa có nhiều điều kiện tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao, kỹ năng sống, dẫn đến việc tụ tập tự phát; tâm lý thích thể hiện, bồng bột lứa tuổi thanh thiếu niên thường hiếu động, thích khám phá, muốn khẳng định bản thân nhưng chưa có khả năng kiểm soát cảm xúc và hành vi…

Ngăn chặn tội phạm từ gốc

Trước thực trạng vi phạm của thanh niên hư, Công an tỉnh Hưng Yên đã yêu cầu các lực lượng chức năng trực thuộc, tổ chức tuyên truyền pháp luật tới tận nhà trường và khu dân cư. Mới đây, Công an tỉnh đã tổ chức gặp, trao đổi với nhiều thanh niên hư, từng tham gia “cháy phố” tại các xã Văn Giang, Phụng Công, để tuyên truyền, răn đe. Từ buổi tuyên truyền, nhiều em đã nhận thấy được bài học cho mình khi không tuân thủ pháp luật. Đây cũng là cách làm hay, nhằm ngăn chặn hành vi vi phạm các thanh thiếu niên từ trong “trứng nước”.

Là người có nhiều nghiên cứu sâu về tội phạm nhỏ tuổi, Tiến sĩ Đào Trung Hiếu, chuyên gia tội phạm học cho rằng, để phòng ngừa tình trạng tội phạm trẻ hóa, ngoài vai trò nòng cốt của lực lượng công an, cần đẩy mạnh giáo dục từ gia đình. Gia đình phải là chủ thể quan tâm giáo dục đạo đức, lối sống; kiểm soát được các mối quan hệ xã hội của chính con em mình. Gia đình phát hiện, kịp thời chấn chỉnh những hành vi lệch lạc, sai trái, chính cha mẹ là tấm gương soi cho con cái học tập và noi theo.

Cùng bàn về việc sự phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong ngăn chặn hành vi phạm tội của tội phạm “nhí” từ trong Tiến sĩ Nguyễn Quang Hòa, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng, cần có sự “ăn khớp” giữa gia đình, nhà trường và xã hội, trong trao đổi thông tin, giáo dục, quản lý và phòng ngừa các em vi phạm pháp luật. Việc này phải làm thường xuyên kịp thời. Nhà trường cần tăng cường giáo dục và trang bị kỹ năng mềm cho các học sinh, sinh viên. Cùng với đó, cơ sở giáo dục cũng yêu cầu giáo viên nâng cao trách nhiệm trong việc chăm sóc, giáo dục học sinh.

Ở phạm vi rộng hơn, theo ông Nguyễn Quang Hòa, để ngăn chặn tình trạng trẻ em, thanh thiếu niên phạm tội, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía cơ quan quản lý nhà nước. Trong đó, cần tăng cường quản lý các nền tảng mạng xã hội, kiểm duyệt chặt chẽ nội dung trên internet, đồng thời siết chặt hoạt động kinh doanh, giáo dục có tác động trực tiếp đến đạo đức, nhận thức và quá trình hình thành nhân cách của trẻ em. Những nội dung, sản phẩm hoặc hoạt động mang tính bạo lực, kích động bạo lực, lôi kéo trẻ em vào các hành vi lệch chuẩn cần bị nghiêm cấm và xử lý nghiêm minh, kịp thời. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần chủ động gỡ bỏ các hình ảnh, video độc hại để hạn chế nguy cơ trẻ em tiếp cận, bắt chước và làm theo. Cùng với các biện pháp phòng ngừa, việc nâng cao mức xử phạt cũng là giải pháp cần thiết nhằm tăng tính răn đe, kịp thời ngăn chặn hành vi vi phạm pháp luật trong lứa tuổi thanh, thiếu niên. Theo ông Hòa, trong bối cảnh trẻ em dễ bị tác động và lan truyền tâm lý, đồng thời nhanh chóng học theo các chiêu trò trên mạng xã hội, việc triển khai đồng bộ các giải pháp trên càng trở nên cấp thiết. Mặt khác, nâng cao mức xử phạt, cũng là biện pháp hữu hiệu, răn đe, ngăn chặn kịp thời những hành vi phạm tội từ trẻ em, thanh thiếu niên.