Theo AFP, các quan chức tại Berlin và Paris xác nhận ngày 8/6 rằng Thủ tướng Đức Friedrich Merz và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron đã nhất trí chấm dứt chương trình sau khi các nhà sản xuất không thể giải quyết những bất đồng cốt lõi.

Chương trình Future Combat Air System (FCAS), được khởi động từ năm 2017, hướng tới phát triển một loại tiêm kích thế hệ mới để thay thế các máy bay Eurofighter và Rafale vào khoảng năm 2040.

Việc hủy bỏ một trong những dự án quốc phòng lớn nhất châu Âu diễn ra trong bối cảnh các quan chức quân sự phương Tây liên tục cảnh báo về mối đe dọa ngày càng gia tăng từ Nga, đồng thời Mỹ gây sức ép để châu Âu tự đảm nhận nhiều hơn trách nhiệm bảo đảm an ninh của mình.

Điều gì khiến FCAS thất bại?

Dự án có tổng giá trị hơn 100 tỷ euro (khoảng 115 tỷ USD) từng được xem là biểu tượng của sự đoàn kết quân sự giữa Pháp và Đức.

Tuy nhiên, FCAS liên tục bị cản trở bởi các tranh cãi chính trị và công nghiệp kéo dài nhiều năm.

Tập đoàn quốc phòng Pháp Dassault Aviation yêu cầu nắm quyền kiểm soát lớn hơn đối với chương trình so với đối tác là Airbus Defence and Space.

Hai bên bất đồng về quyền điều hành giai đoạn phát triển tiếp theo, quyền sở hữu trí tuệ cũng như các yêu cầu kỹ thuật đối với mẫu máy bay tương lai.

Cho đến nay, cả Airbus lẫn Dassault đều chưa đưa ra bình luận chính thức về quyết định hủy bỏ dự án.

Nỗ lực cuối cùng không cứu được chương trình

Việc tăng cường năng lực quốc phòng là ưu tiên của không chỉ Đức và Pháp mà còn của toàn bộ European Union, đặc biệt sau khi xung đột tại Ukraine làm dấy lên những lo ngại về an ninh trên toàn lục địa.

Dự án FCAS sụp đổ bất chấp việc hai nhà lãnh đạo Đức, Pháp - ông Merz và ông Macron - từng nhiều lần công khai cam kết sẽ cứu vãn chương trình.

Phát biểu gần đây, Thủ tướng Merz cho rằng Đức vẫn sở hữu năng lực chế tạo máy bay quân sự mạnh mẽ và ngành công nghiệp quốc phòng nước này cần chứng minh khả năng của mình thông qua hợp tác với các đối tác khác.

Ông Thomas Erndl, người phát ngôn về chính sách quốc phòng của liên minh bảo thủ cầm quyền tại Quốc hội Đức, nhận định việc chấm dứt dự án là quyết định đúng đắn.

Trong khi đó, bà Franziska Brantner, đồng lãnh đạo Đảng Xanh (Đức), gọi thất bại của FCAS là một bước lùi nghiêm trọng đối với chính sách quốc phòng và an ninh châu Âu.

Theo bà, khi ngành công nghiệp không thể đạt được đồng thuận, các nhà lãnh đạo chính trị cần thể hiện vai trò dẫn dắt để thúc đẩy tiến trình hợp tác.

Sau khi FCAS bị hủy bỏ, Đức và Pháp dự kiến sẽ chuyển trọng tâm sang phát triển hệ thống Combat Cloud - mạng lưới kết nối máy bay chiến đấu, máy bay không người lái và các cảm biến quân sự trên chiến trường. Các quan chức quốc phòng hai nước dự kiến sẽ họp vào giữa tháng 7 để định hình lại hợp tác trong các dự án quy mô nhỏ hơn.

Ông Cedric Perrin, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại và Quốc phòng Thượng viện Pháp, nhận xét rằng Tổng thống Macron là "người duy nhất vẫn còn tin tưởng vào khả năng sống sót của FCAS" trong những tháng cuối cùng của dự án.