Có thể áp dụng ngay

Theo các chuyên gia thị trường năng lượng đang đứng trước nhiều yếu tố khó lường; việc bảo đảm an ninh năng lượng vẫn đang là bài toán lớn đối với nhiều quốc gia. Với Việt Nam, trước nhu cầu năng lượng ngày càng gia tăng, việc chủ động xây dựng các kịch bản ứng phó với biến động thị trường năng lượng quốc tế không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài.

Trong số các giải pháp thích ứng hiện nay, việc đưa vào sử dụng xăng E10 được các chuyên gia đánh giá phù hợp, cần triển khai sớm.

Theo Thông tư 50 của Bộ Công Thương về lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam; từ ngày 1/6/2026, xăng không chì theo quy chuẩn kỹ thuật hiện hành sẽ bắt buộc pha trộn thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc. Từ ngày 1/6 sẽ bắt buộc sử dụng xăng E5 hoặc E10.

Về quy định này, ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng: Theo Thông tư 50, từ ngày 1/6 sẽ bắt buộc sử dụng xăng E5 hoặc E10. Tuy nhiên, Thông tư lại có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, tức là các doanh nghiệp hoàn toàn có thể triển khai ngay từ bây giờ chứ không nhất thiết phải chờ đến ngày 1/6. Hiện một số doanh nghiệp như PV Oil đã bắt đầu triển khai xăng E10, đơn vị đã ký rất nhiều hợp đồng mua Ethanol từ nước ngoài với số lượng gần như không hạn chế để tạo nguồn Ethanol với mục tiêu pha trộn và đưa xăng E10 ra thị trường với quy mô rộng ngay trong tháng 3 này. Điều này có nghĩa rằng, ngay trong tháng 3 này, xăng E10 đã có thể được đưa ra thị trường một cách dồn dập.

Theo chuyên gia, chương trình trình xăng E10 nếu được triển khai sẽ mở ra cơ hội nhập khẩu một số mặt hàng từ Mỹ; Ethanol là mặt hàng tiềm năng mà Việt Nam có thể nhập khẩu với quy mô lớn từ Mỹ. Hiện tại Mỹ chiếm khoảng 60–65% sản lượng Ethanol toàn cầu. Vì vậy, chương trình xăng E10 không chỉ giải quyết các bài toán lâu dài của Việt Nam như tự chủ năng lượng, tạo đầu ra cho nông nghiệp hay giải quyết vấn đề môi trường, mà còn góp phần tạo cơ hội nhập khẩu hàng hóa từ Mỹ, cụ thể là Ethanol.

Về việc pha trộn E10 có thể giúp giảm áp lực nguồn xăng khoáng hiện nay, theo ông Đỗ Văn Tuấn, hiện nay Việt Nam vẫn phụ thuộc khá lớn vào nguồn xăng dầu nhập khẩu; với khoảng 32% xăng dầu thành phẩm là nhập khẩu. Nếu tính cả lượng dầu thô nhập khẩu cho hai nhà máy lọc dầu Nghi Sơn và Bình Sơn thì nguồn cung trong nước chỉ đáp ứng chưa đến một nửa.

Nếu chúng ta chủ động được nguồn Ethanol thì sẽ giảm được áp lực nhập khẩu dầu thô và xăng dầu thành phẩm. Trong khi đó Ethanol chủ yếu có nguồn gốc từ châu Mỹ, đặc biệt là Mỹ và Brazil, tuyến vận tải này không đi qua khu vực Trung Đông nên cũng ít bị ảnh hưởng. Ethanol thường được vận chuyển tới các trung tâm trung chuyển lớn ở châu Á như Singapore và Hàn Quốc trước khi phân phối.

Theo đó, nếu chương trình E10 được triển khai sớm thì có thể thay thế khoảng 10% lượng xăng khoáng trong tổng nguồn cung. Điều này sẽ giúp giảm áp lực đáng kể trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới biến động.

Bên cạnh đó, hiện vẫn còn thách thức lớn trong vấn đề cấp phép cho các trạm phối trộn, mới chỉ có 3 trong số 26 thương nhân đầu mối xăng dầu đủ điều kiện được cấp phép vấn đề này. Nhiều doanh nghiệp vẫn đang gặp vướng mắc trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật. Đây là nút thắt có thể được tháo gỡ khi dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu được Chính phủ thông qua. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng phải nhanh chóng đàm phán và ký kết hợp đồng mua ethanol để đảm bảo nguồn cung.

Giảm rủi ro bằng đa dạng nguồn cung

Về năng lực đáp ứng nhu cầu xăng dầu trong nước, theo ông Trịnh Quang Khanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội xăng dầu Việt Nam, hiện tại nguồn cung xăng dầu trong nước đang được đảm bảo: Nhà máy lọc dầu Dung Quất đã chuẩn bị được nguồn dầu thô đáp ứng cho sản xuất đến hết tháng 4/2026 và nguồn xăng dầu thành phẩm đến tháng 5/2026; nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn cũng đang nỗ lực đa dạng hoá nguồn cung nguyên liệu đầu vào; các đầu mối nhập khẩu xăng dầu thành phẩm cũng báo cáo nhập khẩu nguồn cung cơ bản đảm bảo; các nhà sản xuất và cung ứng xăng dầu trong nước đang nỗ lực đảm bảo hệ thống bán lẻ xăng dầu không bị đứt gãy… Việt Nam đang chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, ổn định thị trường trong nước và giữ vững an ninh năng lượng quốc gia.

Theo chuyên gia kinh tế PGS.TS. Đinh Trọng Thịnh, Việt Nam cần chuẩn bị các kịch bản điều hành linh hoạt để bảo đảm nguồn cung năng lượng trong mọi tình huống. Trong đó, giải pháp căn cơ và lâu dài vẫn là đa dạng hóa nguồn cung và thị trường nhập khẩu năng lượng.

Theo đó, việc phụ thuộc quá lớn vào một số nguồn cung nhất định sẽ làm gia tăng rủi ro đối với an ninh năng lượng quốc gia, nhất là trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới có thể chịu tác động từ các yếu tố địa chính trị. Việc mở rộng các thị trường nhập khẩu năng lượng, đa dạng hóa đối tác cung ứng cũng như tăng cường khả năng kết nối logistics thông qua nhiều tuyến cảng biển và cửa khẩu khác nhau sẽ giúp Việt Nam nâng cao tính linh hoạt trong chuỗi cung ứng.

Theo đó, cần xây dựng các kịch bản ứng phó dài hạn; việc kết hợp giữa đa dạng hóa nguồn cung, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và chủ động điều hành thị trường sẽ là những yếu tố quan trọng giúp bảo đảm an ninh năng lượng trong bối cảnh thế giới còn nhiều biến động.