Đưa sách về với cộng đồng

Những ngày đầu hè, nhiều khu nhà ở xã hội và khu nhà trọ công nhân trên địa bàn Bình Dương trước đây trở nên rộn ràng hơn khi những “Tủ sách cộng đồng” được đưa vào sử dụng. Không chỉ mang đến hàng trăm đầu sách cho người lao động và con em họ, mô hình này còn mở ra những không gian văn hóa mới ngay tại nơi cư trú của người dân.

Chương trình do Thư viện Bình Dương phối hợp cùng chính quyền địa phương, Ban Quản lý khu nhà ở xã hội Becamex Hòa Lợi và các chủ khu nhà trọ triển khai trong khuôn khổ chương trình chung tay xây dựng tủ sách cho người lao động.

Từ sự chung tay của nhiều cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và bạn đọc, hàng nghìn đầu sách thuộc nhiều lĩnh vực như văn học, kỹ năng sống, khoa học thường thức, pháp luật, chăm sóc sức khỏe và sách thiếu nhi đã được tuyển chọn để trao tặng.

Điều đáng quý là những tủ sách không chỉ đơn thuần là nơi lưu giữ sách. Cùng với hoạt động trao tặng sách, các đơn vị còn tổ chức nhiều chương trình sinh hoạt văn hóa, phục vụ sách lưu động, trò chơi kiến thức, hoạt động trải nghiệm và tặng quà cho thiếu nhi. Những khoảng sân vốn quen thuộc của khu nhà trọ hay khu nhà ở xã hội vì thế trở thành không gian gặp gỡ, học tập và vui chơi của trẻ em trong dịp hè.

Theo ông Nguyễn Văn Huệ, Giám đốc Thư viện Bình Dương, mục tiêu của chương trình không chỉ dừng lại ở việc trao tặng sách mà còn hướng tới xây dựng những địa chỉ văn hóa thân thiện trong cộng đồng.

“Chúng tôi mong muốn các tủ sách sẽ trở thành nơi kết nối người dân, tạo môi trường sinh hoạt lành mạnh, góp phần nâng cao đời sống tinh thần và lan tỏa văn hóa đọc. Trong thời gian tới, mô hình sẽ tiếp tục được nhân rộng tại các khu dân cư, khu nhà trọ và khu nhà ở công nhân”, ông Nguyễn Văn Huệ cho biết.

Là một trong những đơn vị tiếp nhận tủ sách, ông Nguyễn Văn Vương, chủ khu nhà trọ tại Bắc Tân Uyên, cho rằng đây là món quà có ý nghĩa thiết thực đối với người lao động cũng như con em họ.

“Chúng tôi sẽ cố gắng bảo quản tốt tủ sách, đồng thời vận động bà con, công nhân và các em nhỏ thường xuyên đến đọc sách để cùng xây dựng môi trường sống văn hóa lành mạnh, bổ ích”, ông Nguyễn Văn Vương chia sẻ.

Những cuốn sách được trao tặng không chỉ là sự sẻ chia tri thức mà còn thể hiện trách nhiệm và sự đồng hành của cộng đồng trong việc chăm lo đời sống văn hóa tinh thần cho người lao động. Từ những tủ sách nhỏ trong khu nhà trọ, hành trình lan tỏa văn hóa đọc đang tiếp tục được mở rộng bằng nhiều hoạt động quy mô lớn hơn dành cho trẻ em trong mùa hè.

Mùa hè gieo mầm văn hóa đọc

Một trong những điểm nhấn nổi bật của mùa hè năm nay là Hội sách Thiếu nhi TP Hồ Chí Minh lần thứ VI với chủ đề “Em vui đọc sách, học bao điều hay”. Không chỉ là một sự kiện giới thiệu xuất bản phẩm, hội sách được tổ chức theo hướng mở rộng không gian tiếp cận, đưa sách đến gần hơn với trẻ em ở nhiều địa bàn khác nhau.

Bên cạnh các hoạt động tại trung tâm thành phố, nhiều chương trình hưởng ứng còn được triển khai tại Bình Dương trước đây và nhiều khu vực khác, tạo điều kiện để trẻ em tiếp cận sách ngay tại nơi sinh sống. Hội sách mang đến hơn 100 hoạt động trải nghiệm, giao lưu và tương tác dành cho thiếu nhi, kết hợp giữa đọc sách, giáo dục kỹ năng và khám phá sáng tạo.

Tại các không gian hội sách, trẻ em có cơ hội tham gia nhiều hoạt động đa dạng như không gian văn hóa Hồ Chí Minh với chủ đề “Bác Hồ với thiếu nhi”, không gian sách thiếu nhi và gia đình “Ngôi nhà tri thức”, khu trải nghiệm STEM, khoa học và phát triển bền vững, các workshop sáng tạo gắn với làng nghề truyền thống, trò chơi dân gian, nghệ thuật thiếu nhi và triển lãm tranh.

Không gian đọc sách cũng được mở rộng bằng các chương trình khuyến đọc với hơn 1.000 đầu sách và 500 ấn phẩm báo thiếu nhi. Các hoạt động như “Em yêu thư viện” hay “Mỗi trang sách - một mầm xanh” không chỉ khuyến khích trẻ đọc sách mà còn lồng ghép giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng và tình yêu thiên nhiên.

Theo Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, trong bối cảnh các thiết bị công nghệ và mạng xã hội ngày càng tác động mạnh đến đời sống trẻ em, việc mở rộng không gian tổ chức hội sách đến nhiều địa bàn là nỗ lực nhằm đưa sách trở thành một phần trong không gian sống hằng ngày của các em.

Hội sách không chỉ hướng tới việc giới thiệu sách mà còn mong muốn tạo nên một không gian để trẻ em “vừa vui, vừa chơi, vừa đọc và vừa học với sách”. Xa hơn, đó là mục tiêu hình thành thói quen đọc chủ động và bền vững ngay từ nhỏ, đồng thời khuyến khích cha mẹ cùng đồng hành với con trong quá trình khám phá tri thức.

Một điểm đáng chú ý khác là chuỗi chương trình giao lưu với các tác giả, diễn giả, nhà nghiên cứu và những người hoạt động trong lĩnh vực xuất bản. Thiếu nhi sẽ có cơ hội gặp gỡ các khách mời như Nguyễn Hòa Kim Thái, Hoàng Thủy Nguyên, Nguyễn Thị Quỳnh Nga, tác giả Thiên An, họa sĩ Nguyễn Văn Quý và Đại sứ Văn hóa đọc Lê Hoàng...

Các buổi giao lưu xoay quanh nhiều chủ đề gần gũi như cùng sách bước xa hơn trên con đường học tập, khám phá thế giới cổ tích Việt Nam dưới góc nhìn mới, vai trò của văn hóa đọc đối với thanh thiếu niên hay tìm hiểu tranh làng nghề truyền thống.

Nhà văn Phương Huyền, Đại sứ Văn hóa đọc TP Hồ Chí Minh, cho rằng mùa hè là khoảng thời gian đặc biệt thuận lợi để hình thành và củng cố thói quen đọc sách cho trẻ em, khi các em có nhiều thời gian tự do hơn để tiếp cận những hoạt động mang tính trải nghiệm. Đây cũng là giai đoạn các thư viện, đơn vị xuất bản và các tổ chức xã hội đẩy mạnh nhiều chương trình khuyến đọc như kể chuyện theo sách, câu lạc bộ đọc sách, giới thiệu sách hay các hoạt động trải nghiệm gắn với sách.

Theo nhà văn Phương Huyền, thay vì chỉ tiếp cận sách theo cách truyền thống, trẻ em ngày nay cần được dẫn dắt vào thế giới sách thông qua những hoạt động sinh động, gần gũi và mang tính tương tác, từ đó giúp việc đọc trở nên hấp dẫn hơn. Khi việc đọc không còn là nhiệm vụ mà trở thành một trải nghiệm khám phá, trẻ sẽ dễ dàng hình thành thói quen đọc một cách tự nhiên và bền vững hơn.

“Một mùa hè ý nghĩa không chỉ là những chuyến đi hay các lớp năng khiếu mà còn là khoảng thời gian các em được làm bạn với sách, được khám phá thế giới qua từng trang sách”, nhà văn Phương Huyền chia sẻ.

Nhiều ý kiến của các tác giả cho rằng gia đình vẫn là môi trường quan trọng nhất trong việc hình thành thói quen đọc sách cho trẻ em. Trẻ thường tiếp nhận và học theo những gì diễn ra trong đời sống hằng ngày, trong đó cha mẹ đóng vai trò như những hình mẫu gần gũi, có ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi và sở thích của con.

Từ góc nhìn đó, việc cha mẹ duy trì thói quen đọc sách, đồng thời chủ động sắp xếp thời gian và không gian để cùng con đọc sách, được xem là yếu tố quan trọng trong việc nuôi dưỡng tình yêu sách từ sớm. Ngay cả trong nhịp sống bận rộn, những tương tác giản dị giữa cha mẹ và con thông qua trang sách vẫn có thể tạo nên tác động tích cực, giúp hình thành thói quen đọc một cách tự nhiên và bền vững hơn.

Cùng với đó, từ những tủ sách cộng đồng trong khu nhà trọ đến các hội sách thiếu nhi quy mô lớn, có thể thấy rõ sự thay đổi trong cách tiếp cận và lan tỏa văn hóa đọc hiện nay. Thay vì chỉ chờ người đọc tìm đến sách, các hoạt động khuyến đọc đang chủ động đưa sách đến gần hơn với đời sống, hiện diện trong khu dân cư, trường học, thư viện và nhiều không gian sinh hoạt thường nhật.