Chiều ngày 14/8, được sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp phối hợp các cơ quan liên quan tổ chức “Diễn đàn kinh doanh 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn, đưa kinh tế số thành động lực tăng trưởng trong kỷ nguyên mới".

Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Bùi Trung Nghĩa, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nhấn mạnh, Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng tốc chiến lược để thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao.

Theo đó, Nghị quyết của Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực chính của mô hình tăng trưởng mới. Cùng với đó, Nghị quyết số 57 - NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã đưa ra mục tiêu đến năm 2030, kinh tế số chiếm tối thiểu 30% GDP, cho thấy khoa học công nghệ, chuyển đổi số đang được đặt trong mối quan hệ trực tiếp với năng suất, tốc độ tăng trưởng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Mới đây, Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định 1033/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 - 2030 với mục tiêu xây dựng nền kinh tế số năng động dựa trên nền tảng số, dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, từng bước hình thành phương thức sản xuất mới, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, phát triển xanh và bền vững. Đồng thời, kiến tạo xã hội số văn minh, an toàn và bao trùm, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận và thụ hưởng các thành quả của khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, nâng cao chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của người dân.

“Gắn liền với tiến trình chuyển đổi số quốc gia, những năm qua, kinh tế số đã khẳng định vai trò là một trong những động lực tăng trưởng quan trọng của nền kinh tế, góp phần định hình lực lượng sản xuất hiện đại, là nền tảng đưa Việt Nam phát triển bứt phá trong kỷ nguyên số”, ông Bùi Trung Nghĩa chia sẻ.

Ông Nghĩa cho biết, theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tỉ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP năm 2025 ước đạt 14,02%, tương đương khoảng 72,1 tỉ USD, tăng 1,64 lần so với năm 2020. Tốc độ tăng trưởng 2 con số duy trì trong nhiều năm, nền kinh tế số Việt Nam vươn lên đứng thứ hai ở Đông Nam Á và ở nhóm nền kinh tế số phát triển nhanh nhất. Trong đó, thương mại điện tử tiếp tục giữ vai trò trụ cột khi chiếm 2/3 quy mô nền kinh tế số.

Chương trình phát triển kinh tế số và xã hội số giai đoạn 2026 – 2030 đã đặt mục tiêu phấn đấu tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GDP đạt khoảng 30%; hỗ trợ tối thiểu 500.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số; tối thiểu có 5 doanh nghiệp công nghệ số ngang tầm các nước tiên tiến; phát triển, thúc đẩy và đưa vào sử dụng tối thiểu 5 sàn dữ liệu. Để đạt được mục tiêu đó, cần phát triển doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam trở thành lực lượng nòng cốt, phát huy vai trò dẫn dắt của các doanh nghiệp công nghệ lớn, doanh nghiệp nhà nước thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Khuyến khích doanh nghiệp công nghệ số chủ động áp dụng tiêu chuẩn kỹ thuật về an ninh mạng và tăng cường phối hợp, trao đổi, cung cấp thông tin với cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật.

Thực tế hoạt động của doanh nghiệp cho thấy, việc gắn kết các hoạt động số mang tính cốt lõi vào mô hình sản xuất kinh doanh có thể góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng lao động thông qua tối ưu hóa quy trình, cải thiện khả năng xử lý thông tin và khai thác tốt hơn các yếu tố công nghệ. Tuy nhiên, cộng đồng doanh nghiệp (trong đó khoảng 98% là doanh nghiệp nhỏ và vừa) tuy đã nhận thức được mức độ cần thiết của ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số nhưng nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa đang gặp khó khăn trong tiếp cận tín dụng.

“Hạn chế về nguồn lực tài chính khiến nhiều doanh nghiệp khó đầu tư máy móc, công nghệ, phần mềm quản trị, dữ liệu số, bảo mật, tự động hóa, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và ứng dụng trí tuệ nhân tạo”, Phó Chủ tịch VCCI nhấn mạnh.

Theo ông Bùi Trung Nghĩa, thách thức trung tâm đối với phát triển kinh tế số của Việt Nam không nằm ở tốc độ tăng trưởng mà nằm ở khả năng chuyển hóa tăng trưởng đó thành giá trị gia tăng, năng suất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Để đạt mục tiêu đề ra trong Nghị quyết 57-NQ/TW là quy mô kinh tế số đạt tối thiểu 30% GDP năm 2030 và tối thiểu 50% GDP năm 2045 cũng như hiện thực mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong giai đoạn 2026 - 2030, phát triển kinh tế số thời gian tới cần được đẩy mạnh hơn, thực chất hơn để tạo ra giá trị gia tăng nhiều hơn từ những đổi mới mang tính đột phá.

Ông Bùi Trung Nghĩa cũng nhấn mạnh, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ vào hoạt động sản xuất kinh doanh mà là một hệ sinh thái mới dựa trên dữ liệu, nền tảng số, trí tuệ nhân tạo và tốc độ đổi mới sáng tạo. Trong kinh tế số, tài sản của doanh nghiệp không chỉ được định giá bằng nhà xưởng, thiết bị mà nằm trong dữ liệu, mã nguồn, thuật toán và khách hàng. Những đặc thù đó, cùng với việc hoàn thiện chính sách, quan trọng hơn là thay đổi tư duy chính sách theo hướng linh hoạt và thực tiễn hơn.

Sự linh hoạt này cần được thể hiện rõ trong cơ chế thử nghiệm trong phạm vi kiểm soát rủi ro cho các lĩnh vực mới của nền kinh tế số và trong chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa nhằm thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi quản trị, tiếp cận mô hình tăng trưởng mới.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh thu hút nguồn lực từ khu vực tư nhân vào phát triển các dự án hạ tầng số và quản trị số - chìa khóa để mở rộng không gian phát triển và nâng cao hiệu quả vận hành nền kinh tế.

Phó Chủ tịch VCCI đặc biệt nhấn mạnh, kinh tế số đang hiện diện ở tất cả các lĩnh vực, cơ sở phát triển kinh tế số đang ở ngay trước mắt nhưng để nắm bắt được, chúng ta phải cùng nhau hành động - nhanh hơn, quyết định hơn và sáng tạo hơn, đưa đất nước vững vàng bước vào kỷ nguyên thịnh vượng với tốc độ tăng trưởng hai con số.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hoa Cương, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược (Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương) cho rằng, để kinh tế số thực sự trở thành động lực tăng trưởng mới, Việt Nam cần tạo đột phá về tư duy và thể chế phát triển. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng cơ chế thử nghiệm (sandbox) đối với các lĩnh vực mới như trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, dữ liệu mở và tài sản số, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa chính sách và thực tiễn.

Theo ông Nguyễn Hoa Cương, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế, cần phát triển đồng bộ hạ tầng số, dữ liệu số, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiếp cận công nghệ, tài chính và thị trường để thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Theo GS.TS Tô Trung Thành - Phó Giám đốc Đại học Kinh tế Quốc dân, kinh tế số không chỉ là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc mô hình tăng trưởng. Dữ liệu, nền tảng số và tri thức sẽ dần trở thành những tài sản cốt lõi của doanh nghiệp, tạo ra giá trị và năng suất mới cho nền kinh tế.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Nhật Quang, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ (VINASA) cho rằng, dư địa tăng trưởng lớn nhất nằm ở việc đưa AI và công nghệ số vào các ngành kinh tế truyền thống như nông nghiệp, công nghiệp, logistics và dịch vụ, qua đó nâng cao năng suất và giá trị gia tăng thay vì chỉ tập trung phát triển các sản phẩm công nghệ.