Chương trình được ban hành nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về phát triển giáo dục và đào tạo.

Xây dựng thế hệ các nhà khoa học đầu ngành

Theo Quyết định, nghiên cứu sinh được xác định là lực lượng nghiên cứu nòng cốt, trực tiếp tạo ra các đột phá trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Việc đầu tư bồi dưỡng nghiên cứu sinh xuất sắc không chỉ là giải pháp phát triển nhân lực, mà còn là đầu tư chiến lược mang tính kiến tạo, nhằm hình thành đội ngũ nhà khoa học đầu ngành, chuyên gia công nghệ có khả năng dẫn dắt sự phát triển của đất nước.

Chương trình được triển khai theo hướng chuyển từ hỗ trợ đào tạo sang đầu tư nghiên cứu xuất sắc, tập trung nguồn lực có trọng điểm, ưu tiên các lĩnh vực công nghệ chiến lược; đồng thời bảo đảm phát triển cân đối các lĩnh vực khoa học khác. Cùng với đó là cơ chế tuyển chọn minh bạch, cạnh tranh, đánh giá theo kết quả, gắn hỗ trợ với đầu ra cụ thể; khuyến khích hợp tác đồng tài trợ từ doanh nghiệp và tổ chức khoa học - công nghệ, tăng cường liên kết Nhà nước - Viện/Trường - Doanh nghiệp và mở rộng hợp tác quốc tế.

Mục tiêu của Chương trình là hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá, ưu tiên các đề tài có tiềm năng tạo ra công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; qua đó hình thành đội ngũ nhà khoa học trẻ có năng lực vượt trội, có khả năng nghiên cứu độc lập, góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh quốc gia.

Hàng năm, Chương trình dự kiến tuyển chọn và hỗ trợ khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc. Trong đó, ưu tiên nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia nghiên cứu làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm chiến lược; phần còn lại dành cho các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá ở các lĩnh vực khoa học khác.

Các kết quả nghiên cứu được định hướng với các chỉ tiêu cụ thể: tối thiểu 60% công bố trên tạp chí khoa học quốc tế uy tín; tối thiểu 20% có đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; tối thiểu 15% kết quả nghiên cứu được chuyển giao, thương mại hóa hoặc ứng dụng vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Đồng thời, Chương trình hướng tới hình thành mạng lưới nhà khoa học trẻ, góp phần xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh, tăng cường hợp tác quốc tế, trong đó có cơ chế đồng hướng dẫn với chuyên gia nước ngoài và trí thức Việt Nam ở nước ngoài; nâng cao năng lực nghiên cứu và tiềm lực khoa học - công nghệ của các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu trong nước.

Hỗ trợ tối đa 1 tỷ đồng/năm

Đối tượng tham gia Chương trình là các nghiên cứu sinh đáp ứng điều kiện theo quy định, có đề xuất nhiệm vụ nghiên cứu hướng tới làm chủ, sáng tạo công nghệ lõi, gắn với phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược; hoặc thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu xuất sắc, có tính mới và tính đột phá trong các lĩnh vực khoa học và công nghệ khác. Các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu, tổ chức khoa học và công nghệ có đủ điều kiện về nhân lực, cơ sở vật chất, năng lực nghiên cứu và quản lý để tổ chức thực hiện, hỗ trợ và quản lý nghiên cứu sinh theo quy định.

Các nhà khoa học, chuyên gia trong nước và nước ngoài tham gia hướng dẫn, đồng hướng dẫn; doanh nghiệp, tổ chức có liên quan tham gia tài trợ, phối hợp nghiên cứu, tiếp nhận, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu theo quy định của pháp luật.

Về kinh phí, ngân sách nhà nước bảo đảm nguồn chi thực hiện Chương trình thông qua kinh phí sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo hàng năm; đồng thời huy động tối đa các nguồn lực xã hội hóa từ doanh nghiệp, tổ chức trong và ngoài nước.

Mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước tối đa 1 tỷ đồng/năm cho mỗi nghiên cứu sinh, thời gian hỗ trợ tối đa 3 năm. Trường hợp cần thiết, nhiệm vụ nghiên cứu có thể được xem xét gia hạn nhưng không quá 2 năm và không tăng kinh phí hỗ trợ từ ngân sách nhà nước.

Kinh phí được sử dụng cho các hoạt động trực tiếp phục vụ nhiệm vụ nghiên cứu, gồm: thù lao thực hiện nhiệm vụ; chi phí vật tư, thiết bị, dữ liệu, hạ tầng nghiên cứu; thuê dịch vụ đo kiểm, gia công; công bố khoa học, tham dự hội nghị, hội thảo; phát triển sản phẩm, thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ; đăng ký và khai thác tài sản trí tuệ, chuyển giao công nghệ; chi phí lưu trú, trao đổi học thuật quốc tế và các nội dung chi khác theo quy định.

Việc giải ngân được thực hiện gắn liền với các mốc tiến độ hàng năm. Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) là đơn vị chủ trì tổ chức thực hiện Chương trình. Quyết định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký.