Với mục tiêu đưa chuyển đổi số trở thành động lực dẫn dắt sự phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh Quảng Ninh đang quyết liệt triển khai các chiến lược dài hạn nhằm tái cấu trúc năng lực quản trị, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và tạo đột phá trong các ngành kinh tế trọng yếu. Đây được xem là vận hội và điều kiện tiên quyết để vùng đất mỏ bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Tầm nhìn chiến lược và tư duy đột phá

Dự thảo Chiến lược chuyển đổi số tỉnh Quảng Ninh đã xác định lộ trình rõ ràng với tầm nhìn đến năm 2030. Theo đó, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ đơn thuần mà phải trở thành động lực then chốt để thúc đẩy chuyển đổi mô hình phát triển của địa phương. Mục tiêu cao nhất là tái cấu trúc căn bản năng lực quản trị, chuyển dịch từ phương thức quản lý truyền thống sang mô hình quản trị số hiện đại, chủ động, có khả năng dự báo sớm và thích ứng linh hoạt.

Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Quảng Ninh xác định dữ liệu là tài sản chiến lược, là "nguồn tài nguyên" quý giá cần được khai thác và bảo vệ. Trong tư duy phát triển mới, dữ liệu chính là yếu tố đầu vào thiết yếu cho mọi quyết định chính trị và là đòn bẩy thúc đẩy các hoạt động kinh tế - xã hội.

Nhấn mạnh về tầm quan trọng của sự thay đổi, Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường khẳng định: Để thực hiện thành công các chiến lược này, vấn đề tiên quyết là phải thay đổi căn bản tư duy, nhận thức và cách thức vận hành của cả hệ thống trên nền tảng số.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, UBND tỉnh Quảng Ninh đã ban hành Kế hoạch số 138/KH-UBND với tinh thần "tư tưởng phải thông, quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động phải quyết liệt". Tỉnh tập trung rà soát, tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, đưa chính sách trở thành một lợi thế cạnh tranh. Đặc biệt, Quảng Ninh nghiên cứu xây dựng cơ chế tài chính đặc thù, chấp nhận rủi ro và độ trễ trong nghiên cứu khoa học, chuyển đổi số.

Song song với thể chế, hạ tầng số được ưu tiên đầu tư bài bản. Điểm nhấn là việc khởi công Khu công nghệ số tập trung tại phường Tuần Châu (Hạ Long ICT Park) theo mô hình Trung tâm đổi mới sáng tạo. Ngoài ra, tỉnh đang đẩy mạnh xây dựng Trung tâm giám sát, điều hành thông minh (IOC) và Trung tâm kiểm soát an toàn thông tin mạng (SOC). Hệ thống hạ tầng viễn thông đang được nâng cấp để sẵn sàng cho mạng 5G, 6G và các thế hệ tiếp theo.

Chuyển đổi số thực chất trong các ngành trọng yếu

Quảng Ninh lựa chọn chiến lược tập trung vào các ngành kinh tế có lợi thế cạnh tranh cao để tạo sức bật đột phá. Đó là du lịch, công nghiệp và logistics, nông nghiệp công nghệ cao…

Trưởng ban Quản lý Di sản thế giới vịnh Hạ Long - Yên Tử Mai Vũ Tuấn chia sẻ: Việc ứng dụng công nghệ thông tin, trong đó tập trung số hóa trong quản lý dịch vụ là xu hướng tất yếu. Đáng chú ý, hệ thống vé điện tử đang được nghiên cứu và hoàn thiện để khắc phục những tồn tại của phương thức truyền thống. Hệ thống này cho phép xác thực danh tính người tham quan, hỗ trợ thanh toán trực tuyến và đặt chỗ trước nhiều ngày. Đây được xem là giải pháp căn cơ để quản trị và điều tiết lưu lượng khách, chống ùn tắc tại các điểm tham quan trọng yếu trên vùng núi Yên Tử.

Tại Yên Tử, đơn vị quản lý đang chuyển dịch từ mô hình thuyết minh truyền thống sang cá nhân hóa trải nghiệm thông qua công nghệ. Thông qua mã QR tại các điểm di tích, du khách có thể truy cập đa phương tiện để nghe thuyết minh âm thanh, xem hình ảnh, video và trải nghiệm thực tế ảo VR360. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Ban Quản lý đang tập trung xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu số hóa đa ngôn ngữ, đáp ứng nhu cầu riêng biệt của du khách từ nhiều quốc gia khác nhau.

Ông Mai Vũ Tuấn khẳng định, đội ngũ hướng dẫn viên cũng đang được cơ cấu lại theo hướng trở thành những người trực tiếp sản xuất nội dung số. Thay vì đi theo từng đoàn khách như trước, các chuyên gia sẽ tập trung xây dựng kho dữ liệu di sản chuyên sâu để cung cấp cho du khách qua các thiết bị thông minh, đảm bảo tính chính xác và sinh động của thông tin lịch sử, văn hóa.

Trong lĩnh vực công nghiệp và logistics, Quảng Ninh tập trung đẩy mạnh ứng dụng Internet vạn vật (IoT) để chuyển đổi các khu công nghiệp, cụm công nghiệp thành các khu công nghiệp thông minh. Công nghệ hiện đại cũng được áp dụng vào quản lý cảng biển và logistics nhằm giảm chi phí và tăng năng suất.

Mới đây, ngày 11/2, tại phường Móng Cái 1, tỉnh Quảng Ninh (Việt Nam) và Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) đã tổ chức Lễ khởi động xây dựng thí điểm cửa khẩu thông minh tại cặp cửa khẩu quốc tế Móng Cái - Đông Hưng. Hai bên đã thống nhất cùng nghiên cứu, từng bước triển khai mô hình hợp tác chia sẻ dữ liệu xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu dựa trên nền tảng số hiện đại, phù hợp với pháp luật của mỗi bên, bảo đảm chủ quyền quốc gia, an ninh, an toàn và bảo mật thông tin. Đồng thời thống nhất ứng dụng các thành tựu tiên tiến của khoa học - công nghệ hiện đại như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật và mạng 5G vào toàn bộ quá trình quản lý, điều hành hoạt động cửa khẩu...

Quảng Ninh cũng chú trọng triển khai các đề án khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong nuôi trồng thủy sản, chăn nuôi bò sữa và lâm nghiệp…

Để sớm đạt được mục tiêu chuyển đổi số, Quảng Ninh xác định con người là chủ thể của quá trình chuyển đổi. Phó Giám đốc Sở Khoa học - Công nghệ tỉnh Quảng Ninh Phan Đăng Chính cho hay: Tỉnh đã triển khai thỏa thuận hợp tác chiến lược với Tập đoàn FPT, đưa 77 sinh viên về hỗ trợ chuyển đổi số tại các địa phương. Tỉnh phát động phong trào “Bình dân học vụ số” lan tỏa sâu rộng, tạo nên một cuộc cách mạng về kỹ năng số trong toàn dân.

Tỉnh cũng thực hiện các chính sách thu hút nhân tài, sinh viên tốt nghiệp xuất sắc vào làm việc trong hệ thống chính trị và các đơn vị sự nghiệp. Trường Đại học Hạ Long được định hướng phát triển theo mô hình quản trị thông minh, trở thành hạt nhân đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi số của vùng.

Với lộ trình bài bản và sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, Quảng Ninh đang tự tin khẳng định vị thế là địa phương đi đầu cả nước về chuyển đổi số, tạo nền móng vững chắc cho một tỉnh kiểu mẫu giàu đẹp, văn minh, hiện đại.