Việc hoàn thiện đồng bộ hệ thống pháp luật, siết kỷ cương đi đôi với cải cách thủ tục và thúc đẩy đổi mới sáng tạo đã mở rộng không gian phát triển, tạo môi trường đầu tư - kinh doanh thông thoáng, minh bạch,đưa nền kinh tế tiến nhanh và bền vững hơn.

Tháo gỡ vướng mắc, khơi thông nguồn lực

Góp phần thực hiện có hiệu quả đột phá chiến lược về thể chế theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, nhiệm kỳ qua, Bộ Nội vụ đã kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc bất cập trong việc thực hiện cơ chế, chính sách thuộc lĩnh vực nội vụ, tạo sự thống nhất, thông suốt để thực hiện.

Từ năm 2021 - 2025, Đảng bộ Bộ Nội vụ đã lãnh đạo xây dựng 12 luật, pháp lệnh, 14 nghị quyết của Quốc hội, nhiều nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, nghị định, quyết định của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, kịp thời thể chế chủ trương của Đảng và thực tiễn đặt ra trên các lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ. Chỉ riêng năm 2025, Bộ Nội vụ đã tham mưu trình Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chấp hành Trung ương 19 văn bản, đề án; trình Quốc hội thông qua 6 luật, 6 nghị quyết; trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành 42 nghị quyết; trình Chính phủ ban hành 41 nghị định, 31 nghị quyết; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 75 quyết định; 1 chỉ thị. Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành 31 thông tư; 3 văn bản hợp nhất theo thẩm quyền.

Đặc biệt, Bộ tập trung xây dựng thể chế mang tính đột phá thực hiện cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp gắn với việc liên thông đội ngũ cán bộ, công chức của cả hệ thống chính trị; xây dựng chế độ công vụ và cơ cấu lại, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Bộ tham mưu hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo hướng gần dân, sát dân và phục vụ nhân dân tốt hơn, đáp ứng yêu cầu về chất lượng và tiến độ các nhiệm vụ được Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Đảng ủy Chính phủ giao.

Bên cạnh đó, Bộ Nội vụ rà soát toàn bộ các văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực Nội vụ đã ban hành còn hiệu lực và chưa có hiệu lực. Qua rà soát, có 43 nội dung tại các luật, nghị định, thông tư có quy định mâu thuẫn, chồng chéo, không rõ ràng, có cách hiểu khác nhau, không hợp lý, không khả thi, gây khó khăn trong áp dụng, hạn chế việc đổi mới sáng tạo, phát triển động lực tăng trưởng mới, khơi thông nguồn lực, tập trung vào các lĩnh vực việc làm, an toàn lao động, bảo hiểm xã hội, quản lý người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài, văn thư, lưu trữ... Trên cơ sở đó, Bộ Nội vụ đã khẩn trương sửa đổi, bổ sung, khắc phục các chồng chéo của văn bản quy phạm pháp luật theo thẩm quyền.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trương Hải Long cho biết, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế được đổi mới tư duy mạnh mẽ, thúc đẩy đột phá chiến lược, nâng cao công tác xây dựng, thi hành pháp luật thuộc lĩnh vực nội vụ; kịp thời tháo gỡ khó khăn, khắc phục những bất cập, mâu thuẫn, chồng chéo trong các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động của bộ máy mới, nhất là cấp cơ sở. Đồng thời, chú trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, triển khai cuộc cách mạng về sắp xếp tổ chức bộ máy Nhà nước theo hướng tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Xây dựng nền hành chính nhà nước phục vụ nhân dân, xây dựng nền quản trị quốc gia hiện đại, tạo động lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Đột phá xây dựng thể chế - điểm sáng nhiệm kỳ Chính phủ

Kết quả công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế của Bộ Nội vụ là tấm gương phản chiếu những nỗ lực của Chính phủ trong thực hiện một trong ba khâu đột phá chiến lược theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng. Xác định thể chế là “đột phá của đột phá”, Đảng bộ Chính phủ đã lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, pháp luật, bám sát thực tiễn, “đứng trên mảnh đất thực tiễn của Việt Nam”, bảo đảm tính hệ thống, nắm bắt mọi cơ hội, mở đường, khơi thông mọi nguồn lực. Chính phủ đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện, quy định kinh doanh, xóa bỏ cơ chế “xin - cho”, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh; chỉ đạo đẩy nhanh tiến độ xây dựng, hoàn thành công tác quy hoạch; xây dựng cơ chế, chính sách thí điểm, đặc thù cho một số địa phương.

Đảng bộ lãnh đạo tập trung xây dựng, trình Bộ Chính trị ban hành nhiều nghị quyết đột phá; trình Quốc hội xem xét, thông qua số lượng dự án luật, nghị quyết lớn nhất trong một nhiệm kỳ từ trước đến nay. Năm 2025, Chính phủ trình Quốc hội thông qua 99 dự án luật, nghị quyết. Chính phủ ban hành 377 nghị định và 6 nghị quyết để xử lý khó khăn, vướng mắc trong các quy định của pháp luật. Trong nhiệm kỳ này, Chính phủ đã chỉ đạo xây dựng, trình Quốc hội thông qua trên 178 luật, pháp lệnh, nghị quyết; ban hành theo thẩm quyền 936 nghị định.

Nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến hoàn thiện khung khổ pháp lý của nền kinh tế thị trường, tạo lập môi trường cạnh tranh bình đẳng, kiến tạo sự phát triển trên không gian số, thể chế hóa đầy đủ quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tổ chức, cá nhân… được nghiên cứu, bổ sung, sửa đổi như quy định về giao dịch, quản lý các tài sản kỹ thuật số; các mô hình kinh doanh mới ứng dụng công nghệ cao; mô hình kinh tế chia sẻ; đầu tư mạo hiểm... Chất lượng văn bản pháp luật được nâng lên. Cơ bản hoàn thành việc rà soát, loại bỏ những mâu thuẫn, chồng chéo, xung đột, thủ tục hành chính không còn phù hợp trong pháp luật đầu tư kinh doanh. Chất lượng môi trường đầu tư kinh doanh được cải thiện đáng kể.

Các loại thị trường tiếp tục được hình thành đồng bộ, phát triển nhanh, gắn với thị trường khu vực và thế giới. Quy định quản lý thị trường vàng được hoàn thiện, chính thức xóa bỏ cơ chế độc quyền Nhà nước về sản xuất vàng miếng. Một số loại thị trường mới đã và đang được hoàn thiện các điều kiện để hình thành và phát triển như thị trường tín chỉ carbon, tín dụng xanh, tài chính xanh...

Bên cạnh đó, Đảng bộ Chính phủ lãnh đạo, chỉ đạo đẩy mạnh phân cấp, phân quyền giữa các cơ quan trung ương và chính quyền địa phương và giữa các cấp chính quyền địa phương; nghiên cứu xây dựng và thực hiện thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù, phân cấp cho một số địa phương và từng bước mở rộng phạm vi áp dụng.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình chia sẻ, đột phá xây dựng thể chế là điểm sáng của Chính phủ trong nhiệm kỳ. Trong đó, điểm nhấn nổi bật là số lượng văn bản pháp quy được ban hành nhiều nhất từ trước đến nay. Không chỉ về mặt số lượng, mặt chất lượng cũng là một điều rất đáng lưu ý. Chúng ta đã sửa đổi những đạo luật then chốt như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đầu tư công…, và qua việc sửa đổi các luật này, tháo gỡ được những điểm nghẽn về mặt pháp luật đã tồn tại, cản trở sự phát triển.

“Công tác xây dựng pháp luật đã chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang kiến tạo, tháo gỡ điểm nghẽn, từ bỏ tư duy cái gì không quản được thì cấm. Từ chỗ đạo luật chỉ thiên về quản lý thì bây giờ các đạo luật chúng ta ban hành đã khơi thông các điểm nghẽn, kiến tạo, hỗ trợ cho phát triển, làm cho hệ thống pháp luật thực sự trở thành nguồn lực của sự tăng trưởng”, Phó Thủ tướng cho biết.

Việc phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền cũng được thực hiện triệt để theo tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm. Đã cắt giảm, đơn giản hóa gần 3.000 quy định kinh doanh, đưa Việt Nam vào nhóm các nước có môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, hấp dẫn hàng đầu khu vực.