Tỷ giá chạm đáy, rủi ro lạm phát gia tăng

Theo hãng tin AP, đồng rial của Iran ngày 29/4 giảm xuống mức thấp kỷ lục khoảng 1,8 triệu rial đổi 1 USD, trong khi lệnh ngừng bắn mong manh giữa Iran với Mỹ và Israel vẫn được duy trì. Đây là mức thấp chưa từng có, cho thấy những áp lực tài chính ngày càng lớn đối với quốc gia Trung Đông này.

Trước đó, trong giai đoạn chiến sự bùng phát từ cuối tháng 2, tỷ giá rial tương đối ổn định do hoạt động giao thương và nhập khẩu gần như đình trệ. Tuy nhiên, khi các hoạt động kinh tế dần nối lại, nhu cầu ngoại tệ tăng lên đã khiến đồng rial nhanh chóng mất giá chỉ trong vài ngày gần đây.

Các chuyên gia cảnh báo đà suy yếu của đồng nội tệ sẽ tiếp tục đẩy lạm phát leo thang, đặc biệt trong bối cảnh Iran phụ thuộc lớn vào hàng nhập khẩu như thực phẩm, dược phẩm, thiết bị điện tử và nguyên liệu sản xuất.

Phong tỏa kéo dài, nguồn thu dầu bị siết chặt

Dù chiến sự đã tạm lắng, các biện pháp phong tỏa do Mỹ áp đặt vẫn tiếp tục gây sức ép lớn lên nền kinh tế Iran. Việc ngăn chặn hoặc kiểm soát các lô hàng dầu - nguồn thu ngoại tệ chủ lực của Tehran - đã làm suy giảm đáng kể nguồn thu ngân sách cũng như dự trữ ngoại hối.

Đợt giảm giá mới của đồng rial cũng gợi lại cú sốc tỷ giá hồi đầu năm, khi đồng tiền này mất giá nhanh chóng và góp phần châm ngòi cho làn sóng biểu tình trên toàn quốc vào tháng 1, phản ánh sự bất mãn của người dân trước chi phí sinh hoạt tăng cao.

Trong nhiều thập kỷ, kinh tế Iran vốn đã chịu tác động từ các lệnh trừng phạt, lạm phát kéo dài và sự chênh lệch lớn giữa tỷ giá chính thức và thị trường tự do. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần càng làm trầm trọng thêm những điểm yếu mang tính cấu trúc này.

Mỹ thúc ép Iran về thỏa thuận hạt nhân

Trong khi đó, yếu tố địa chính trị tiếp tục phủ bóng lên triển vọng kinh tế của Iran. Theo hãng tin RIA Novosti, Tổng thống Donald Trump ngày 29/4 đã kêu gọi Tehran đẩy nhanh tiến trình đạt được một thỏa thuận liên quan đến chương trình hạt nhân.

Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cho rằng Iran “không thể tự xoay xở” và nên sớm đưa ra quyết định về một thỏa thuận phi hạt nhân, dù không cung cấp thêm bằng chứng cụ thể.

Trước đó một tuần, nhà lãnh đạo Mỹ tuyên bố sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, đồng thời tiếp tục duy trì phong tỏa các cảng của nước này. Quyết định gia hạn, theo ông Trump, được đưa ra sau đề nghị từ Thống chế Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif, nhằm tạo thêm thời gian cho Tehran đưa ra một đề xuất thống nhất.

Iran mở rộng hợp tác quốc phòng với châu Á

Ở chiều ngược lại, Iran cũng phát tín hiệu tăng cường hợp tác quốc phòng với các đối tác trong khu vực. Theo tờ The Straits Times, Thứ trưởng Quốc phòng Iran Reza Talaei-Nik cho biết Tehran sẵn sàng chia sẻ năng lực vũ khí phòng thủ với các “quốc gia độc lập”, đặc biệt là các thành viên của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO).

Phát biểu tại hội nghị bộ trưởng quốc phòng SCO tổ chức ở Bishkek, ông Talaei-Nik khẳng định Iran sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm đối phó với Mỹ, sau khi nước này trải qua giai đoạn xung đột với Washington và Tel Aviv từ cuối tháng 2 đến đầu tháng 4.

Trong thời gian này, Iran đã triển khai nhiều thiết bị bay không người lái và tên lửa nhằm vào các căn cứ của Mỹ trong khu vực cũng như các mục tiêu của Israel, đồng thời tăng cường phòng không để đối phó với các hoạt động do thám trên không.

Giới chức Iran gần đây cũng đẩy mạnh đối thoại quốc phòng với Nga và Belarus, trong bối cảnh các bên đều bày tỏ mong muốn duy trì và mở rộng hợp tác với Tehran.

Sự lao dốc của đồng rial cho thấy Iran đang đứng trước một giai đoạn đầy thách thức, khi các yếu tố kinh tế và địa chính trị đan xen chặt chẽ. Trong khi áp lực lạm phát và suy giảm nguồn thu vẫn hiện hữu, triển vọng ổn định còn phụ thuộc lớn vào các diễn biến ngoại giao, đặc biệt là khả năng đạt được một thỏa thuận với phương Tây trong thời gian tới.