Không gian phát triển của Đồng Nai không tách rời mà gắn kết hữu cơ, tương hỗ chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh, cùng tham gia cấu thành một chỉnh thể đô thị - công nghiệp - dịch vụ quy mô lớn, có khả năng dẫn dắt tăng trưởng của cả nước. Với nguồn lực đất đai lớn, nơi tập trung đầu mối của 5 phương thức giao thông, thành phố Đồng Nai với không gian mở rộng sau khi hợp nhất với tỉnh Bình Phước cũ, đang chuyển từ vùng “dự trữ” thành “động lực” phát triển của vùng Đông Nam Bộ.

Đất đai, nguồn “dự trữ chiến lược”

Để có 5.000 ha diện tích đất xây dựng Cảng hàng không quốc tế Long Thành, cùng các công trình khu tái định cư, các tuyến giao thông kết nối và công trình phụ trợ sân bay, có khoảng 2.000 ngàn ha đất từ các nông trường cao su. Đây là lợi thế hiếm có từ “nguồn dự trữ” đất cao su khi triển khai dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành tại thành phố Đồng Nai.

Theo các chuyên gia kinh tế, nếu không có “nguồn dự trữ chiến lược” từ đất cao su thì với một dự án trọng điểm quốc gia sử dụng hàng ngàn ha đất như sân bay Long Thành sẽ rất khó khăn trong giải phóng và bố trí mặt bằng khi thực hiện “đại dự án”.

Tại buổi làm việc với Ban Chính sách, chiến lược Trung ương và Thường trực Ban Chỉ đạo xây dựng Đề án “Các giải pháp chiến lược thúc đẩy tăng trưởng kinh tế “2 con số” trong kỷ nguyên mới-kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam mới đây, bà Trương Thị Hương Bình – Giám đốc Sở Tài chính thành phố Đồng Nai cho biết: Đồng Nai hiện có lợi thế hiếm có so với các địa phương khác của cả nước đó là sở hữu hơn 270.000 ha đất cao su, đây là lợi thế để đầu tư nhanh các dự án quy mô lớn.

“Đây là nguồn lực đất đai hiếm có, tạo điều kiện thuận lợi để chuyển đổi một phần quỹ đất sang phát triển các dự án công nghiệp, đô thị, năng lượng tái tạo, nông nghiệp công nghệ cao với quy mô lớn, tiến độ nhanh. Việc tận dụng quỹ đất cao su không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao hơn so với khai thác mủ truyền thống mà còn giúp thành phố tái cơ cấu không gian phát triển, gắn với quy hoạch công nghiệp – dịch vụ – đô thị mới”, bà Trương Thị Hương Bình cho hay.

Ngày 8/5 vừa qua, tại buổi làm việc giữa UBND thành phố Đồng Nai với Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam, ông Chu Tiến Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất thành phố Đồng Nai cho biết: Hiện nay thành phố đang thực hiện bồi thường, hỗ trợ đối với 33 khu đất, dự án với tổng diện tích gần 4.300 ha đất và cây cao su do các đơn vị thuộc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam quản lý, khai thác. Trong đó chủ yếu là dự án giao thông trọng điểm, các khu tái định cư và quỹ đất phục vụ đấu giá quyền sử dụng đất.

“Tập đoàn thống nhất cao và ủng hộ triển khai các dự án vì mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố Đồng Nai, đồng thời yêu cầu công ty thành viên Tổng Công ty Cao su Đồng Nai, Công ty TNHH MTV Cao su Phú Riềng và Công ty cổ phần Cao su Đồng Phú và các phòng chuyên môn của Tập đoàn khẩn trương hoàn tất hồ sơ, thủ tục và đẩy nhanh tiến độ thanh lý, cưa cắt cây cao su bàn giao mặt bằng cho địa phương”, ông Trần Như Hùng, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam cho biết.

Từ “dự trữ chiến lược” trở thành “động lực” phát triển

Dự kiến cuối năm 2026 khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành chính thức đưa vào khai thác, theo đánh giá khu vực này sẽ tạo động lực hình thành chuỗi dịch vụ giá trị gia tăng bao quanh sân bay như logistics hàng không, trung tâm phân phối, thương mại tự do, dịch vụ tài chính – ngân hàng, khách sạn, hội nghị và đô thị thông minh.

Hiện thành phố Đồng Nai đang triển khai nghiên cứu đề án đô thị sân bay Long Thành với quy mô 43.000 ha gắn với hành lang phát triển sông Đồng Nai với tuyến đại lộ ven sông Đồng Nai, nhằm tạo cực tăng trưởng quan trọng ở phía Nam thành phố.

“Khu vực này hình thành trung tâm dịch vụ hàng không, logistics, thương mại quốc tế, tài chính, hội nghị và các khu đô thị hiện đại, góp phần mở rộng không gian phát triển đô thị – công nghiệp – dịch vụ, gắn kết chặt chẽ với Thành phố Hồ Chí Minh”, UBND thành phố Đồng Nai cho biết.

Cùng đó, Đồng Nai cũng đang triển khai đề án Khu thương mại tự do gắn với cảng hàng không quốc tế Long Thành quy mô gần 7.500 ha, định hướng trở thành trung tâm logistics, phân phối quốc tế và dịch vụ thương mại – tài chính, hàng không.

Đây là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp hỗ trợ và tăng cường vai trò của Đồng Nai trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi khu thương mại tự do đi vào hoạt động, dự kiến sẽ có tác động tích cực đến kinh tế Thành phố Đồng Nai.

UBND thành phố Đồng Nai cho rằng, khu thương mại tự do sẽ hình thành các ngành kinh tế mũi nhọn mới, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng tích cực; sau khi hoạt động Khu thương mại tự do dự kiến đóng góp cho GRDP của Thành phố Đồng Nai khoảng 8-10,5%.

Thành phố Đồng Nai hiện nay có diện tích tự nhiên hơn 12.700 km2, là địa phương có quỹ đất lớn nhất các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam. Trên địa bàn thành phố hiện có 81 khu công nghiệp được quy hoạch, diện tích trên 39.000 ha. Trong đó có 58 khu công nghiệp đã được thành lập, 43 khu công nghiệp đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy 76%; hiện đã 51 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại Đồng Nai với tổng số vốn đầu tư trên 43 tỷ USD.

Giám đốc Sở Tài chính Thành phố Đồng Nai Trương Thị Hương Bình cho biết thời gian tới thành phố sẽ rà soát, bổ sung mới và điều chỉnh các khu công nghiệp hoạt động theo mô hình truyền thống sang mô hình khu công nghiệp sinh thái (EIP); khu công nghiệp chuyên ngành hàng không vũ trụ, ô tô, Halal; khu công nghệ cao, bán dẫn, AI…; khu công nghiệp hỗ trợ và nghiên cứu phát triển; khu công nghiệp chuyên đề cho các quốc gia có số dự án có quy mô vốn lớn đầu tư tại Đồng Nai như Singapore, Nhật, Đài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc.

Theo UBND thành phố Đồng Nai, cùng với phát triển công nghiệp, dịch vụ, thành phố còn có lợi thế lớn về phát triển nông nghiệp. Toàn thành phố có hơn 1 triệu ha đất nông nghiệp với nhiều loại cây trồng, vật nuôi thuộc nhóm dẫn đầu cả nước. Trong đó nổi bật là “thủ phủ điều” với hơn 176.000 ha, cây cao su với diện tích trên 270.000, hơn 22.000 ha sầu riêng, 20.000 ha chuối…

Nhiều sản phẩm nông nghiệp của thành phố đã xây dựng được thương hiệu, gắn với chỉ dẫn địa lý như bưởi Tân Triều, điều Bình Phước, chôm chôm Long Khánh…

Bên cạnh đó, Đồng Nai còn là thủ phủ chăn nuôi của cả nước với đàn lợn trên 4 triệu con, khoảng 36,5 triệu con gia cầm, tiếp tục đóng góp quan trọng vào GRDP và tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn tới.

“Với lợi thế về quy mô đất đai, sự đa dạng cây trồng, vật nuôi, cùng hạ tầng khoa học công nghệ và logistics ngày càng hoàn thiện, thành phố Đồng Nai có điều kiện thuận lợi để phát triển nông nghiệp công nghệ cao, hình thành các vùng chuyên canh quy mô lớn, gắn sản xuất với chế biến, bảo quản, tiêu thụ theo chuỗi giá trị, hướng tới nông nghiệp hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao trên thị trường trong nước và quốc tế”, UBND Thành phố Đồng Nai nhận định.

UBND Thành phố Đồng Nai cho rằng với vị trí địa lý trung tâm vùng Đông Nam Bộ và tiếp giáp Vương quốc Campuchia với đường biên giới dài 258,939 km, Đồng Nai còn giữ vai trò quan trọng về quốc phòng - an ninh, là địa bàn kết nối chiến lược giữa các vùng kinh tế trọng điểm, giữa khu vực Tây Nguyên với Đông Nam Bộ và các cửa ngõ giao thương quốc tế.

“Sự hiện diện của Cảng hàng không quốc tế Long Thành cùng hệ thống hạ tầng giao thông liên vùng đang từng bước hình thành, thành phố Đồng Nai đang trở thành đầu mối kết nối, trung chuyển và điều phối các dòng lưu chuyển kinh tế quy mô lớn của khu vực và cả nước”, UBND Thành phố Đồng Nai nhận định.