Thời gian phủ xanh chiến trường xưa nhưng không thể xóa nhòa trách nhiệm của những người đang sống. Từ chính quyền địa phương, lực lượng vũ trang, cựu chiến binh đến người dân vùng biên, tất cả đang đồng lòng viết tiếp hành trình tri ân trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, để từng người con đã ngã xuống vì Tổ quốc được trở về với quê hương, gia đình.

Khi cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc

Những ngày tháng 7, tại Thanh Thủy, câu chuyện tìm kiếm hài cốt liệt sĩ không còn là việc riêng của lực lượng làm nhiệm vụ. Từ cấp ủy, chính quyền địa phương đến các tổ chức đoàn thể đều coi đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng.

Những cuộc họp thôn được tổ chức để tuyên truyền, vận động người dân cung cấp thông tin về các trận địa cũ. Những cựu chiến binh từng trực tiếp chiến đấu được mời trở lại chiến trường xưa, cùng xác định từng điểm cao, từng hang đá, từng giao thông hào còn lưu trong ký ức. Mỗi thông tin, dù rất nhỏ, đều được lực lượng chức năng ghi nhận, đối chiếu và kiểm chứng.

Chủ tịch UBND xã Thanh Thủy Lê Mạnh Dũng cho biết, địa phương luôn xác định việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Vì vậy, xã chủ động phối hợp với các lực lượng, tuyên truyền, vận động nhân dân cung cấp thông tin, đồng thời tạo mọi điều kiện thuận lợi để chiến dịch đạt hiệu quả cao nhất.

Sự vào cuộc của cấp ủy, chính quyền địa phương đã nhanh chóng lan tỏa thành trách nhiệm chung của cả cộng đồng. Ở những thôn bản nơi từng là chiến trường ác liệt, người dân không chỉ góp những ký ức còn lưu giữ sau hàng chục năm, mà còn trở thành những "hoa tiêu" đặc biệt của lực lượng tìm kiếm.

Họ dẫn bộ đội men theo những lối mòn xuyên rừng, chỉ lại từng điểm cao, từng khe đá gắn với các trận đánh năm xưa; người mang nước, người gùi lương thực, người sẵn sàng gác lại công việc đồng áng để đồng hành cùng những chuyến đi tìm đồng đội.

Với người dân Thanh Thủy, đó không đơn thuần là sự hỗ trợ dành cho lực lượng làm nhiệm vụ, mà còn là cách họ bày tỏ lòng tri ân đối với những người đã ngã xuống vì sự bình yên của mảnh đất biên cương hôm nay.

Ông Đặng Văn Si, ở thôn Nặm Ngặt, xã Thanh Thủy chia sẻ: Trước đây bà con luôn thấp thỏm bởi bom mìn còn sót lại sau chiến tranh. Nay các lực lượng vừa rà phá bom mìn, vừa tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, người dân không chỉ yên tâm lao động, sản xuất mà còn sẵn sàng chung tay, bởi mỗi tấc đất được làm sạch, mỗi hài cốt được tìm thấy đều mang theo hy vọng về một cuộc trở về trọn vẹn của những người con đã hiến dâng tuổi xuân cho Tổ quốc.

Đến nay, hàng chục cựu chiến binh đã trực tiếp tham gia dẫn đường, hàng trăm lượt cán bộ, dân quân được huy động và nhiều thông tin có giá trị về liệt sĩ đã được cung cấp, góp phần quan trọng vào công tác xác minh, tìm kiếm.

Những bước chân không mỏi giữa đại ngàn

Nếu sự đồng lòng của chính quyền và nhân dân là điểm tựa thì những người lính làm nhiệm vụ chính là những người trực tiếp biến từng hy vọng thành hiện thực.

Khi màn sương còn phủ kín những dãy núi biên giới, cán bộ, chiến sĩ Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã bắt đầu hành trình của một ngày mới. Trên vai họ là lương thực, nước uống cùng những dụng cụ quen thuộc như máy khoan đá, xà beng, cuốc, xẻng... để vượt núi, băng rừng tìm đồng đội.

Địa hình hiểm trở khiến mỗi bước chân đều đầy gian nan. Có những điểm tìm kiếm phải mất nhiều giờ leo núi mới tiếp cận được. Những vách đá dựng đứng, những khe núi hẹp cùng bom mìn còn sót lại khiến công việc vốn đã khó khăn lại càng thêm nguy hiểm.

Không có máy móc cơ giới thay thế sức người. Từng tảng đá được cạy lên bằng xà beng, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng. Thời gian đã xóa nhòa nhiều dấu tích chiến tranh, nhưng chưa bao giờ làm vơi đi quyết tâm của những người lính.

Thượng tá Trần Quang Huy, Đội trưởng Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, chia sẻ rằng điều kiện rừng núi rất hiểm trở, việc tìm kiếm hoàn toàn thủ công nên vô cùng vất vả. Song, với cán bộ, chiến sĩ trong đội, đây là nhiệm vụ thiêng liêng, vì vậy dù khó khăn đến đâu cũng quyết tâm tìm bằng được đồng đội.

Có những ngày, cả đội trở về khi chưa tìm thấy dấu tích nào. Nhưng cũng có những khoảnh khắc khiến mọi người lặng đi khi dưới lớp đất đá xuất hiện một đoạn xương, một chiếc cúc áo hay một kỷ vật còn sót lại. Khi ấy, mọi thao tác đều được thực hiện bằng tất cả sự thành kính. Những phần hài cốt được nhẹ nhàng đưa vào tấm vải đỏ, chuyển về nơi quy tập trong niềm xúc động của tất cả những người có mặt.

Những nỗ lực bền bỉ ấy đang dần mang lại kết quả. Chỉ trong hơn hai tháng triển khai, từ tháng 5 đến đầu tháng 7/2026, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tuyên Quang đã tìm kiếm, quy tập được hơn 10 ngôi mộ liệt sĩ trên địa bàn xã Thanh Thủy. Mỗi hài cốt được cất bốc không chỉ là kết quả của sự kiên trì giữa núi rừng hiểm trở, mà còn là thành quả của sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng làm nhiệm vụ, chính quyền địa phương, cựu chiến binh và người dân trong hành trình đưa đồng đội trở về.

Những kết quả bước đầu của chiến dịch đã minh chứng cho sức mạnh của sự đồng lòng. Nhiều vị trí được khoanh vùng, nhiều hài cốt liệt sĩ đã được quy tập, mở thêm hy vọng cho hàng nghìn gia đình vẫn mòn mỏi chờ tin người thân.

Giữa đại ngàn Thanh Thủy, những bước chân ấy vẫn tiếp tục lặng lẽ đi qua từng sườn núi, từng vách đá. Họ đi không chỉ bằng trách nhiệm của người lính mà còn bằng tình đồng đội, bằng đạo lý "Uống nước nhớ nguồn" của dân tộc.

Mỗi hài cốt được tìm thấy là một cuộc đoàn tụ. Mỗi danh tính được xác định là thêm một ngôi mộ có tên, một nén hương được thắp lên sau nhiều thập kỷ chờ đợi. Và hơn hết, đó là minh chứng rằng, dù thời gian có trôi qua bao lâu, sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ vẫn luôn được Tổ quốc và nhân dân ghi nhớ bằng những hành động thiết thực, bằng sự chung sức của cả cộng đồng trên hành trình đưa đồng đội trở về…