Báo Al Jazeera (Qatar) mới đây dẫn báo cáo thường niên về tình hình thế giới của Tổ chức Bulletin of the Atomic Scientists (BAS), một tổ chức phi lợi nhuận do Albert Einstein và các nhà khoa học khác thành lập, cảnh báo rằng nhân loại đang tiến gần hơn bao giờ hết tới các rủi ro mang tính tồn vong, trong bối cảnh hợp tác quốc tế suy giảm và các mối đe dọa toàn cầu gia tăng.

BAS nổi tiếng với việc công bố Đồng hồ Ngày tận thế (Doomsday’s Clock) hàng năm, một biểu tượng trực quan phản ánh mức độ rủi ro đối với sự tồn vong của nhân loại. Thời điểm của đồng hồ được thiết lập dựa trên đánh giá và thảo luận của hội đồng các nhà khoa học và chuyên gia an ninh của tổ chức, căn cứ vào những mối đe dọa do con người tạo ra, bao gồm vũ khí hạt nhân, biến đổi khí hậu, công nghệ sinh học và các công nghệ mới nổi.

Năm 2026, Đồng hồ được đặt ở mức 85 giây trước khoảnh khắc nửa đêm, là đánh giá ảm đạm nhất về triển vọng của nhân loại kể từ năm 1947. BAS nhấn mạnh rằng Đồng hồ Ngày tận thế không phải là công cụ dự báo thời điểm xảy ra thảm họa, mà mang tính biểu tượng, thể hiện mức độ nguy hiểm tổng hợp mà thế giới đang đối mặt tại một thời điểm nhất định.

Bà Alexandra Bell, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành của BAS, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh thế giới đang đối mặt với những thiệt hại không thể đảo ngược, thông điệp của chiếc đồng hồ cho năm 2026 là rất rõ ràng: thay đổi chỉ đến khi cộng đồng quốc tế gây áp lực lên các nhà lãnh đạo để họ nhanh chóng hành động.

Trong một thông báo giải thích lý do chiếc đồng hồ tiến sát hơn đến mốc nửa đêm, BAS bày tỏ lo ngại rằng mối quan hệ giữa một số quốc gia đang chuyển sang trạng thái đối đầu. Báo cáo thường niên cho rằng những hiểu biết lẫn nhau được xây dựng trong hàng thập kỷ giữa các nước đang sụp đổ, trong khi một cuộc cạnh tranh quyền lực giữa các cường quốc đang diễn ra.

Tổ chức này đã lên tiếng về các cuộc xung đột trong năm 2025, bao gồm cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine, các cuộc đụng độ giữa Ấn Độ và Pakistan bùng phát vào tháng 5/2025, và các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran hồi tháng 6/2025. Về tình trạng khí hậu, BAS cho biết các phản ứng của cộng đồng quốc tế là quá yếu ớt hoặc làm tình hình tồi tệ hơn.

Báo cáo thể hiện sự thất vọng khi ba hội nghị thượng đỉnh về khí hậu gần đây của Liên hợp quốc đều không đặt trọng tâm vào việc loại bỏ dần nhiên liệu hóa thạch hoặc theo dõi lượng khí CO2 được thải ra. Tuy nhiên, BAS cũng ghi nhận rằng năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió và điện mặt trời, đã đạt mức tăng trưởng kỷ lục về cả công suất lắp đặt và sản lượng trong năm 2024. Theo tổ chức này, năng lượng tái tạo và năng lượng hạt nhân cộng lại đã lần đầu tiên chiếm hơn 40% tổng sản lượng điện toàn cầu.

Chiếc Đồng hồ Ngày tận thế được dùng để tượng trưng cho việc loài người đang tiến gần đến sự diệt vong như thế nào. Kể từ khi bắt đầu đếm ngược đến Ngày tận thế vào năm 1947, BAS đã thay đổi các ước tính của mình hàng năm, có lúc còn 17 phút nữa là đến nửa đêm và năm nay là 85 giây.

Mức độ rủi ro thấp nhất từng được ghi nhận vào năm 1991 khi Chiến tranh Lạnh chính thức kết thúc và Mỹ cùng Nga bắt đầu cắt giảm đáng kể kho vũ khí hạt nhân của mình. Chỉ bảy năm trước đó, vào năm 1984, đồng hồ đã chỉ ba phút trước nửa đêm, một kỷ lục vào thời điểm đó, phản ánh sự đứt gãy hoàn toàn trong quan hệ Mỹ - Xô.

Trong những năm gần đây, chiếc đồng hồ đã ngày càng tiến gần đến “Ngày tận thế”. Điều này phản ánh đánh giá của BAS về mức độ nghiêm trọng của hiện tượng biến đổi khí hậu, ngang hàng với chiến tranh hạt nhân và các vấn đề toàn cầu khác.

Phát biểu tại buổi lễ công bố đánh giá mới ngày 27/1, ông Daniel Holz, giáo sư vật lý, thiên văn học và vật lý thiên văn tại Đại học Chicago (Mỹ), kiêm chủ tịch BAS, cho biết những thách thức lớn nhất của thế giới đòi hỏi sự tin tưởng lẫn nhau và hợp tác quốc tế. Ông cho rằng một thế giới chia rẽ và tập trung vào sự khác biệt sẽ khiến toàn nhân loại dễ bị tổn thương hơn.