Không chỉ nâng cao giá trị nông sản, tạo việc làm và tăng thu nhập cho người dân, Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” còn góp phần bảo tồn văn hóa truyền thống, phát triển du lịch và mở rộng không gian tăng trưởng theo hướng xanh, hiện đại và bền vững.

Từ đặc sản địa phương đến thương hiệu hàng hóa

Những năm gần đây, Chương trình OCOP đã tạo chuyển biến mạnh mẽ trong phát triển kinh tế nông thôn của tỉnh Phú Thọ. Từ phương thức sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, nhiều hộ dân, hợp tác xã và doanh nghiệp đã từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa theo chuỗi giá trị, chú trọng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu sản phẩm.

Đến nay, toàn tỉnh có gần 600 sản phẩm được chứng nhận sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên còn hiệu lực; trong đó, có 9 sản phẩm 5 sao. Hàng trăm doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở sản xuất đã tham gia chương trình, góp phần hình thành các vùng sản xuất tập trung, tạo ra nhiều sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Nhiều sản phẩm OCOP đã trở thành thương hiệu tiêu biểu của Đất Tổ như bưởi Đoan Hùng, thịt chua Thanh Sơn, mì gạo Hùng Lô, chè xanh chất lượng cao, mật ong Tam Đảo hay các sản phẩm nấm công nghệ cao. Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mỗi sản phẩm còn là kết tinh của tri thức bản địa, văn hóa và lịch sử địa phương.

Tại xã Bình Nguyên, Công ty TNHH Nấm Phùng Gia là một trong những điển hình thành công từ chương trình OCOP. Sản phẩm nấm đùi gà của công ty được công nhận OCOP 4 sao và đang được tiêu thụ rộng rãi trên toàn quốc.

Theo ông Phùng Đức Cường, Phó Giám đốc Công ty TNHH Nấm Phùng Gia, doanh nghiệp đã đầu tư dây chuyền sản xuất theo công nghệ Hàn Quốc, áp dụng tiêu chuẩn nông nghiệp hữu cơ và không ngừng cải tiến mẫu mã sản phẩm. Hiện mỗi tháng công ty cung ứng khoảng 40 tấn nấm các loại, tạo việc làm ổn định cho gần 35 lao động địa phương với mức thu nhập từ 8-10 triệu đồng/người/tháng.

Tương tự, Hợp tác xã Nông nghiệp công nghệ cao Nam Dương, xã Vân Phú đã thành công trong việc phát triển sản phẩm Đông trùng hạ thảo đạt OCOP 3 sao. Từ mô hình thử nghiệm ban đầu, đơn vị đã đầu tư nhà xưởng hiện đại, hoàn thiện quy trình sản xuất khép kín và xây dựng hệ thống phân phối trên phạm vi cả nước.

Anh Phạm Văn Tuấn, Giám đốc Nông nghiệp công nghệ cao Nam Dương cho biết, chứng nhận OCOP giúp sản phẩm tạo dựng niềm tin với khách hàng, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh. Không chỉ các doanh nghiệp và hợp tác xã, chương trình OCOP còn tạo động lực thay đổi tư duy làm kinh tế của người dân.

Tại xã Võ Miếu, sản phẩm mì gạo Phê Thư sau khi đạt OCOP 3 sao đã từng bước mở rộng thị trường và nâng cao giá trị. Anh Hoàng Văn Phê, chủ cơ sở sản xuất chia sẻ, trước đây doanh nghiệp chỉ nghĩ làm ra sản phẩm để bán. Nay khi có thương hiệu OCOP, mọi công đoạn đều phải tuân thủ quy trình nghiêm ngặt để giữ uy tín với khách hàng.

Ông Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ cho biết, doanh thu của các chủ thể OCOP tăng bình quân trên 15%, đồng thời tạo việc làm ổn định cho hơn 5.000 lao động nông thôn. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chương trình trong việc nâng cao thu nhập, phát triển kinh tế nông thôn và thực hiện mục tiêu xây dựng nông thôn mới.

Mở rộng chuỗi giá trị, hướng tới phát triển bền vững

Trong những năm gần đây, nhiều sản phẩm OCOP đã trở thành những “Đại sứ văn hóa” của vùng Đất Tổ. Du khách đến Phú Thọ không chỉ tham quan các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh mà còn trải nghiệm quy trình sản xuất, thưởng thức đặc sản địa phương và mua sắm các sản phẩm OCOP làm quà tặng. Các sản phẩm như bưởi Đoan Hùng, thịt chua Thanh Sơn, chè xanh, mì gạo Hùng Lô hay mật ong Tam Đảo đang góp phần làm phong phú hệ sinh thái du lịch nông thôn. Nhiều địa phương đã hình thành các mô hình du lịch cộng đồng gắn với sản phẩm OCOP, tạo giá trị gia tăng cho cả ngành du lịch và sản xuất nông nghiệp.

Năm 2025, Phú Thọ đón khoảng 14,5 triệu lượt khách du lịch với doanh thu gần 14.800 tỷ đồng; trong đó, sản phẩm OCOP được xác định là một trong những yếu tố quan trọng góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và quảng bá hình ảnh địa phương.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số đang trở thành “cánh tay nối dài” giúp sản phẩm OCOP tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Hiện nhiều sản phẩm đã được tích hợp tem truy xuất nguồn gốc QR, tham gia các sàn thương mại điện tử và các nền tảng bán hàng trực tuyến.

Bà Lê Thị Nga, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Ong Tam Đảo (Honeco), xã Xuân Lãng cho biết, doanh nghiệp xác định chất lượng, công nghệ và minh bạch nguồn gốc là nền tảng để nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường trong nước và quốc tế. Hiện doanh nghiệp sở hữu 14 sản phẩm OCOP 4 sao và 4 sản phẩm đang đề xuất công nhận OCOP 5 sao. Năm 2025, Honeco cung ứng khoảng 130 tấn mật ong thành phẩm, trong đó khoảng 60 tấn được xuất khẩu sang các thị trường như Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore.

Từ những kết quả đạt được, năm 2026, Phú Thọ đặt mục tiêu phấn đấu phát triển mới, tiêu chuẩn hóa và nâng hạng từ 50-55 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên; ưu tiên nâng hạng các sản phẩm từ 3 sao lên 4 sao, 5 sao, đặc biệt tại các xã đặc biệt khó khăn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng an toàn khu.

Theo ông Nguyễn Văn Quân, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, tỉnh Phú Thọ xác định tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các cấp; phát huy trách nhiệm của các tổ chức đoàn thể trong tuyên truyền, vận động người dân và các thành phần kinh tế tham gia chương trình.

Cùng với đó là đẩy mạnh xúc tiến thương mại, quảng bá sản phẩm gắn với chuyển đổi số; hỗ trợ các chủ thể tham gia các sàn thương mại điện tử, diễn đàn kết nối cung - cầu, hội chợ, triển lãm và các hoạt động giao thương trong và ngoài nước.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hỗ trợ các chủ thể OCOP đổi mới tổ chức sản xuất, ứng dụng khoa học công nghệ, xây dựng thương hiệu, mã số mã vạch, tem truy xuất nguồn gốc, hoàn thiện hồ sơ chất lượng và an toàn thực phẩm nhằm nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường.

Đối với các sản phẩm đã được công nhận OCOP, tỉnh tập trung hỗ trợ nâng hạng sao, cải tiến bao bì, mẫu mã, mở rộng quy mô sản xuất và phát triển chuỗi liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ. Đối với các sản phẩm mới, ưu tiên phát triển các đặc sản, sản phẩm truyền thống, làng nghề có nguy cơ mai một, gắn với bảo tồn văn hóa và phát triển du lịch địa phương. Đặc biệt, tỉnh sẽ tiếp tục lồng ghép các nguồn lực từ chương trình mục tiêu quốc gia, khuyến nông, khuyến công, khoa học công nghệ, xúc tiến thương mại, phát triển du lịch và kinh tế tập thể để tạo nguồn lực hỗ trợ các chủ thể OCOP phát triển bền vững.

Tại Hội nghị báo cáo đề án phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị cho các sản phẩm nông sản chủ lực, đặc sản của tỉnh gắn với xây dựng các sản phẩm OCOP và du lịch nông nghiệp, nông thôn diễn ra vào tháng 3 vừa qua, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đinh Công Sứ nhấn mạnh, phát triển nông nghiệp tuần hoàn, tích hợp đa giá trị gắn với sản phẩm OCOP và du lịch nông thôn là yêu cầu tất yếu nhằm tái cấu trúc không gian kinh tế nông thôn, tối ưu hóa tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao thu nhập cho người dân và phát triển nông thôn theo hướng xanh, bền vững.