Cuộc gặp diễn ra sau nhiều tín hiệu trục trặc

Theo hãng tin AP, ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 4/2 cho biết Iran và Mỹ đã thống nhất tổ chức vòng đàm phán hạt nhân vào thứ Sáu (6/2) tại Oman, trong bối cảnh quan hệ hai nước tiếp tục căng thẳng sau sự trấn áp đẫm máu các cuộc biểu tình trên toàn Iran hồi tháng trước. Thông báo được đưa ra sau nhiều giờ xuất hiện dấu hiệu cho thấy kế hoạch đàm phán có nguy cơ đổ vỡ do bất đồng về hình thức và nội dung.

Trong khi Tehran phát tín hiệu muốn thu hẹp phạm vi thảo luận, Tổng thống Mỹ Donald Trump lại gửi thông điệp cứng rắn tới Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei ngay trước thềm đối thoại. Trả lời NBC News, ông Trump nói thẳng rằng ông Khamenei “nên thấy rất lo lắng”.

Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ từng nỗ lực đứng ra tổ chức đàm phán tại Istanbul với sự tham gia của các quốc gia trong khu vực, tập trung vào nhiều vấn đề từ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran đến các quan ngại an ninh khác. Tuy nhiên, một quan chức khu vực tiết lộ Iran muốn một cuộc gặp theo cách khác, chỉ xoay quanh hồ sơ hạt nhân và giới hạn thành phần tham dự ở Iran và Mỹ.

Oman tiếp tục vai trò trung gian

Oman, quốc gia lâu nay đóng vai trò cầu nối giữa Iran và phương Tây, từng đăng cai một loạt cuộc đàm phán tương tự năm ngoái. Tuy nhiên, các cuộc tiếp xúc khi đó đã đổ vỡ vào tháng 6 sau khi Israel phát động cuộc chiến kéo dài 12 ngày nhằm vào Iran, trong đó có các đợt không kích của Mỹ vào cơ sở hạt nhân Iran.

Một quan chức Nhà Trắng xác nhận cuộc đàm phán sắp tới sẽ diễn ra tại Oman, cho biết nhiều lãnh đạo Arab và Hồi giáo đã kêu gọi Washington không rút khỏi tiến trình đối thoại, dù phía Iran gây sức ép thu hẹp chương trình nghị sự. Dù vậy, Nhà Trắng vẫn tỏ ra hoài nghi về khả năng đạt kết quả, song chấp nhận điều chỉnh kế hoạch nhằm tôn trọng các đồng minh trong khu vực.

Cựu nhà ngoại giao Mỹ Alan Eyre, người từng tham gia các cuộc thương lượng hạt nhân với Tehran, cũng bày tỏ sự nghi ngờ khi ví việc chọn đàm phán gián tiếp như “một ca phẫu thuật khó mà bác sĩ lại gây mê cho chính mình”.

Washington muốn bàn xa hơn vấn đề hạt nhân

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết Washington kỳ vọng các cuộc thảo luận sẽ vượt ra ngoài khuôn khổ hạt nhân, bao gồm chương trình tên lửa đạn đạo, sự hậu thuẫn của Iran với các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực và cách chính quyền đối xử với người dân trong nước. Theo ông Rubio, tầng lớp lãnh đạo tôn giáo Iran không phản ánh nguyện vọng của người dân.

Căng thẳng Mỹ và Iran leo thang mạnh sau khi ông Trump ám chỉ khả năng sử dụng vũ lực nếu Tehran tiếp tục đàn áp biểu tình hoặc tiến hành các vụ xử tử hàng loạt. Tổ chức Nhân quyền có trụ sở tại Mỹ cho biết hơn 50.000 người đã bị bắt trong làn sóng biểu tình vừa qua.

Về phía Iran, Tổng thống cải cách Masoud Pezeshkian tuyên bố đã chỉ đạo ngoại trưởng theo đuổi các cuộc đàm phán công bằng và bình đẳng, được xem là tín hiệu rõ ràng nhất cho thấy Tehran sẵn sàng trở lại bàn đàm phán, với sự hậu thuẫn của Lãnh tụ tối cao Khamenei.

Đối thoại mong manh

Triển vọng đối thoại vẫn mong manh khi chỉ một ngày trước đó, chiến đấu cơ hải quân Mỹ đã bắn hạ một máy bay không người lái Iran tiếp cận tàu sân bay Mỹ, còn xuồng cao tốc của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tìm cách chặn một tàu treo cờ Mỹ tại eo biển Hormuz. Iran không chính thức thừa nhận các vụ việc này.

Trong khi đó, Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục kêu gọi giải quyết bất đồng bằng ngoại giao. Tổng thống Recep Tayyip Erdogan cảnh báo mọi sự can thiệp từ bên ngoài vào Iran đều tiềm ẩn rủi ro lớn cho toàn khu vực, nhấn mạnh đối thoại là con đường phù hợp nhất để xử lý hồ sơ hạt nhân và các vấn đề liên quan.

Vòng đàm phán tại Oman được kỳ vọng sẽ giúp hai bên thăm dò khả năng hạ nhiệt căng thẳng, dù khoảng cách lập trường vẫn còn rất lớn.