Nâng cao chất lượng phục vụ, lan tỏa văn hóa đọc

Những năm qua, hệ thống thư viện công cộng trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh với 2 Thư viện cấp tỉnh, 10 thư viện cấp huyện , trên 600 tủ sách cơ sở, 54 thư viện cấp xã, 05 thư viện cộng đồng (thuộc tỉnh bắc Giang cũ)từng bước được củng cố, phát triển, và hệ thống thư viện trường học đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu học tập suốt đời, nghiên cứu và giải trí của nhân dân.

Hoạt động thư viện đã có nhiều đổi mới theo hướng linh hoạt, đa dạng, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp sách, báo, các thư viện còn tổ chức nhiều hoạt động phong phú như trưng bày, giới thiệu sách, báo, tư liệu lịch sử, không gian đọc – Bắc Ninh ngàn năm văn hiến, giao lưu bạn đọc, nói chuyện chuyên đề, góp phần tạo dựng môi trường học tập, sinh hoạt văn hóa lành mạnh trong cộng đồng.

Phát biểu tại lễ khai mạc các hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam năm 2026, ông Nguyễn Đắc Hồng, Giám đốc Thư viện Bắc Ninh số 1 nhấn mạnh: “Sách là kho tàng tri thức vô giá, là người thầy thầm lặng giúp con người hoàn thiện nhân cách, nuôi dưỡng tâm hồn và khơi dậy khát vọng vươn lên “Hướng tới Chân - Thiện - Mỹ, góp phần xây dựng văn hóa con người Việt Nam trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”.

Theo ông Nguyễn Đắc Hồng, Giám đốc Thư viện Bắc Ninh số 1, trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc duy trì và phát triển thói quen đọc sách càng có ý nghĩa quan trọng, góp phần xây dựng nền tảng tri thức cho xã hội.

Để lan tỏa văn hóa đọc, tỉnh Bắc Ninh đã triển khai nhiều hoạt động thiết thực như tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4), Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc, Thi vẽ tranh theo sách, hội thi tuyên truyền giới thiệu sách… thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và nhân dân tham gia.

Đáng chú ý, công tác phục vụ bạn đọc tại Thư viện Bắc Ninh số 1 đạt nhiều kết quả nổi bật. Năm 2024, thư viện phục vụ 39.556 lượt bạn đọc, đạt 197,8% kế hoạch; năm 2025 tăng lên 40.552 lượt, tiếp tục vượt hơn 100% chỉ tiêu đề ra. Lượt sách luân chuyển đạt trên 129.000 lượt, tăng trưởng ổn định qua các năm; lượt truy cập thư viện điện tử đạt trên 95.000 lượt, cho thấy xu hướng tiếp cận tri thức số ngày càng gia tăng.

Cùng với đó, công tác bổ sung, phát triển tài nguyên thông tin được chú trọng. Riêng trong giai đoạn 2024 - 2025, thư viện đã bổ sung hàng nghìn đầu sách cho kho hạt nhân, kho luân chuyển và hỗ trợ thư viện cơ sở, trong đó có trên 12.000 bản sách từ Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.

Một điểm nổi bật trong hoạt động thư viện tại Thư viện Bắc Ninh số 1 hiện nay là tập trung thực hiện Nghị quyết số 80, gắn với việc đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực ủng hộ tài nguyên thông tin sách, báo, trang thiết bị thư viện, chuyển đổi số ngành thư viện từ các tổ chức, cá nhân để phát triển văn hóa đọc.

Ông Nguyễn Đắc Hồng cho hay: Ngay sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, Thư viện Bắc Ninh số 1 đã tham mưu cho Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch, Tỉnh uỷ, UBND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo thành lập thư viện cấp xã và duy trì, củng cố hoạt động hệ thống tủ sách cơ sở. Đến nay toàn tỉnh đã xây dựng được 35/99 thư viện xã, 5 thư viện cộng đồng, trên 600 tủ sách cơ sở. Với góc độ là người tham mưu công tác thư viện trên địa bàn tỉnh, chúng tôi cho rằng cần phải đẩy mạnh công tác xã hội hoá, huy động các nguồn lực từ các tổ chức, cá nhân ủng hộ về tài nguyên thông tin, trang thiết bị cho hệ thống thư viện cơ sở.

Trong giai đoạn từ năm 2018 đến nay, Thư viện Bắc Ninh đã huy động được hơn 25 nghìn bản sách từ các tổ chức, cá nhân, nhà hảo tâm để bổ sung cho hệ thống thư viện các cấp và thư viện trường học. Đây là nguồn lực quan trọng giúp nâng cao chất lượng phục vụ, đa dạng hóa nguồn tài nguyên thông tin.

Không chỉ dừng lại ở cấp tỉnh, mô hình thư viện cơ sở cũng có bước phát triển rõ nét. Tại các xã Hiệp Hòa, Xuân Cẩm, Lạng Giang, Lục Nam… thư viện xã được thành lập năm 2026 với diện tích khoảng 200 m² mỗi thư viện có từ 5.000 đến 12.000 đầu sách cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, đáp ứng nhu cầu học tập suốt đời của người dân. Đây là minh chứng cho việc đưa tri thức đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt tại khu vực nông thôn.

Bên cạnh đó, các hoạt động tuyên truyền, trưng bày, giới thiệu sách được tổ chức thường xuyên, quy mô ngày càng lớn. Nhiều sự kiện thu hút hàng nghìn lượt người tham gia, như các đợt trưng bày sách tại Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, hội báo Xuân, các dịp kỷ niệm ngày lễ lớn của đất nước, qua đó góp phần nâng cao nhận thức và hình thành thói quen đọc sách trong cộng đồng .

Đẩy mạnh chuyển đổi số, hướng tới hệ thống thư viện hiện đại

Trong xu thế phát triển của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số được xác định là nhiệm vụ trọng tâm của ngành thư viện Bắc Ninh. Việc ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng thư viện số, phát triển tài nguyên điện tử, sách nói, sách điện tử… đang được triển khai đồng bộ, tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức nhanh chóng, thuận tiện.

Đồng chí Nguyễn Đắc Hồng, Giám đốc Thư viện Bắc Ninh số 1, cho biết, việc phát triển thư viện số không chỉ là xu hướng tất yếu mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao hiệu quả phục vụ bạn đọc trong bối cảnh mới.

Thư viện Bắc Ninh đã tích cực số hóa tài liệu được trên 120.000 trang tài liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu điện tử và triển khai các nền tảng tra cứu trực tuyến. Năm 2025, thư viện ghi nhận hơn 95.000 lượt truy cập hệ thống điện tử, vượt xa chỉ tiêu kế hoạch, cho thấy hiệu quả rõ rệt của quá trình chuyển đổi số .

Cùng với đó, công tác tham mưu, xây dựng cơ chế chính sách phát triển hệ thống thư viện được quan tâm. Thư viện tỉnh đã chủ động phối hợp với các sở, ngành tham mưu ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, kế hoạch nhằm phát triển mạng lưới thư viện công cộng, đặc biệt là hướng dẫn thành lập, tổ chức hoạt động thư viện cấp xã sau khi sắp xếp đơn vị hành chính.

Việc kết nối hệ thống thư viện từ tỉnh đến cơ sở đang từng bước hình thành mạng lưới đồng bộ, hiện đại. Thư viện không chỉ là nơi cung cấp tài liệu mà còn trở thành không gian văn hóa, nơi diễn ra các hoạt động học tập, giao lưu và sáng tạo.

Các mô hình thư viện thân thiện, thư viện xanh, không gian đọc mở được xây dựng và nhân rộng, tạo môi trường học tập hấp dẫn, nhất là đối với học sinh, thanh thiếu niên. Nhiều hoạt động như kể chuyện theo sách, giao lưu tác giả, xếp sách nghệ thuật, nói chuyện chuyên đề… được tổ chức thường xuyên, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần.

Đáng chú ý, các hoạt động phát triển văn hóa đọc gắn với giáo dục kỹ năng sống, bồi dưỡng nhân cách cho thế hệ trẻ đạt nhiều kết quả tích cực. Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc năm 2025 thu hút hơn 144.000 bài dự thi từ học sinh toàn tỉnh, khẳng định sức lan tỏa mạnh mẽ của phong trào đọc sách.

Bên cạnh đó, việc triển khai các đề án phát triển thư viện cơ sở theo quy định của Luật Thư viện và các chương trình của Chính phủ đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho việc phát triển văn hóa đọc bền vững. Đề án thành lập thư viện cấp xã sau sáp nhập đơn vị hành chính được triển khai đồng bộ, góp phần hoàn thiện thiết chế văn hóa ở cơ sở .

Có thể thấy, với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành, hoạt động thư viện tại Bắc Ninh đang có bước chuyển mình mạnh mẽ, ngày càng phát huy hiệu quả đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội.

Thời gian tới, ngành thư viện Bắc Ninh tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng phục vụ, phát triển mạng lưới thư viện cơ sở, đồng thời tăng cường xã hội hóa nhằm huy động nguồn lực phát triển văn hóa đọc.

Việc xây dựng hệ thống thư viện hiện đại, thân thiện, gắn với nhu cầu học tập suốt đời của người dân sẽ là nền tảng quan trọng góp phần hình thành xã hội học tập, phát triển con người toàn diện, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ hội nhập và phát triển.