Giáo dục đại học Việt Nam đang đối mặt với những thay đổi nhanh, liên tục và khó dự đoán của thế giới. Kiến thức có thể nhanh chóng lỗi thời, trong khi yêu cầu về kỹ năng ngày càng biến đổi và cạnh tranh mang tính toàn cầu. Trong bối cảnh này, các chuyên gia cho rằng, những năng lực như tư duy độc lập, tư duy phản biện, khả năng thích nghi và học tập suốt đời trở thành yêu cầu thiết yếu. Giáo dục vì vậy cần được đổi mới, vừa giữ nền tảng cốt lõi, vừa tăng cường trải nghiệm thực tiễn cho người học.

Ông Trần Sĩ Chương, chuyên gia kinh tế, cố vấn chiến lược, nguyên Cố vấn Quốc hội Mỹ, thành viên Global Industry Council, cho rằng giá trị cốt lõi của sự học không nằm ở việc tích lũy thông tin mà ở năng lực tư duy. Người học cần biết đặt câu hỏi, nhìn đa chiều và thích nghi trước biến động. 

Theo ông Chương, đại học không còn là nơi truyền đạt kiến thức một chiều mà phải trở thành môi trường rèn luyện tư duy độc lập và khả năng tự học. Khi nhu cầu xã hội thay đổi, đại học buộc phải mở, linh hoạt và gắn với thực tiễn hơn, không chỉ đào tạo người đi làm mà còn hình thành những con người có khả năng thích nghi và dẫn dắt cuộc sống.

Cùng quan điểm, nhà ngoại giao giáo dục, bà Tôn Nữ Thị Ninh nhấn mạnh người học cần học để hiểu - hiểu bản thân, hiểu đất nước và hiểu thế giới - từ đó tạo ra giá trị và sự khác biệt.

Ở góc độ cơ sở đào tạo, PGS, TS Trần Thị Mỹ Diệu, Hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang, cho rằng cần xây dựng mô hình đại học vượt ra khỏi chức năng đào tạo thuần túy, hướng tới hệ sinh thái giáo dục có khả năng tạo tác động trong bối cảnh toàn cầu.

Theo bà, giáo dục đại học cần chuyển dịch theo các hướng, từ đơn ngành sang liên ngành; từ học trong lớp sang gắn với thực tiễn; từ tiếp nhận tri thức sang tạo ra tri thức; từ chuẩn bị cho một công việc cụ thể sang trang bị năng lực làm việc trong một thế giới chưa định hình.

Trên cơ sở đó, Van Lang Global School được xây dựng như một mô hình giáo dục hướng tới tương lai, kết hợp giữa chuẩn mực quốc tế và thực tiễn. Mô hình này là một cấu phần trong hệ sinh thái của Trường Đại học Văn Lang, tạo môi trường học tập tích hợp, giúp người học tiếp cận chuẩn mực toàn cầu và trải nghiệm học tập liên ngành, đa văn hóa.

Tiến sĩ Lương Thị Phương Nhi, Hiệu trưởng Van Lang Global School, cho biết trong bối cảnh thay đổi trở thành yếu tố thường xuyên, giáo dục đại học cần vượt khỏi vai trò truyền đạt kiến thức để trở thành nơi phát triển năng lực và bản lĩnh cho người học.

Theo bà, mô hình hướng tới việc giúp sinh viên không chỉ học để biết mà còn học để thích nghi, trưởng thành và đóng góp giá trị trong một thế giới không ngừng biến đổi, đồng thời giữ được bản sắc và nội lực cá nhân.

Một trong những định hướng quan trọng là mở rộng cơ hội để sinh viên tương tác với môi trường quốc tế thông qua chương trình học, giảng viên và các dự án hợp tác. Đồng thời, tăng cường gắn kết giữa giáo dục và doanh nghiệp, với sự tham gia của doanh nghiệp trong thiết kế và đánh giá chương trình đào tạo.

“Chúng tôi xây dựng đây như một sandbox của trải nghiệm thật - nơi sinh viên được thử, được sai và học cách làm tốt hơn. Năng lực không hình thành từ sự an toàn tuyệt đối mà từ quá trình thử nghiệm và trưởng thành qua thất bại có ý nghĩa”, PGS, TS Trần Thị Mỹ Diệu chia sẻ.