Bài 1: Kết nối lực lượng để tăng trưởng 2 con số

Không gian phát triển mới mang lại cho TP Hồ Chí Minh hệ sinh thái kinh tế đa dạng, trải rộng từ tài chính, thương mại, dịch vụ đến công nghiệp, logistics và cảng biển. Tuy nhiên, để đạt tốc độ tăng trưởng hai con số, Thành phố cần biến nguồn lực còn phân tán trong hàng trăm nghìn doanh nghiệp, hộ kinh doanh thành những chuỗi liên kết chặt chẽ, lấy năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng làm thước đo.

Nguồn lực còn phân tán

Theo Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh (HUBA), TP Hồ Chí Minh hiện có gần 297.000 doanh nghiệp đang hoạt động và hơn 661.000 hộ kinh doanh. Trong 7 tháng năm 2026, Thành phố ghi nhận hơn 34.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng 22,8% so với cùng kỳ; tổng vốn đăng ký mới đạt gần 226.000 tỷ đồng, tăng 38,6%.

Dù số lượng doanh nghiệp và hộ kinh doanh lớn, nguồn lực sản xuất, kinh doanh vẫn còn phân tán, phần lớn cơ sở có quy mô nhỏ và mức độ liên kết chưa cao. Trong bối cảnh không gian phát triển được mở rộng, TP Hồ Chí Minh có thêm điều kiện tổ chức lại các nguồn lực theo chuỗi, kết nối thế mạnh tài chính, thương mại, công nghệ của khu vực trung tâm với nền tảng công nghiệp của Bình Dương và lợi thế cảng biển, logistics của Bà Rịa - Vũng Tàu. Nếu hạ tầng, dữ liệu và cơ chế điều phối được triển khai đồng bộ, Thành phố có thể hình thành các cụm liên kết ngành với quy mô lớn hơn, qua đó nâng sức cạnh tranh trong khu vực.

Ông Nguyễn Văn Được, Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, Thành phố cần khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực trong xã hội, trong đó khu vực doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong mở rộng sản xuất, tạo việc làm và đóng góp ngân sách. Trong không gian phát triển mới, khu vực kinh tế tư nhân được kỳ vọng đẩy mạnh đầu tư, ứng dụng công nghệ, nâng năng suất và tăng kết nối giữa các lĩnh vực sản xuất, dịch vụ, logistics và cảng biển.

Về phía chính quyền, TP Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, rút ngắn thời gian xử lý thủ tục, tháo gỡ các điểm nghẽn về đất đai, hạ tầng và cơ chế thực thi. Việc tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng hoạt động và nâng hiệu quả sản xuất, kinh doanh được xem là một trong những nền tảng quan trọng để Thành phố duy trì đà tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Dưới góc độ chuyên gia kinh tế, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia, cho rằng tăng trưởng cao phải đi cùng chất lượng và hiệu quả. Kết quả phát triển không chỉ được đo bằng mức tăng tổng sản phẩm, thu nhập hay việc làm mà còn phải thể hiện qua năng suất, chất lượng sống, khả năng bao trùm, bảo vệ môi trường và sức chống chịu trước những biến động bên ngoài.

Theo ông Lực, mô hình tăng trưởng cần chuyển dần từ dựa nhiều vào vốn, tài nguyên và lao động sang dựa nhiều hơn vào năng suất các nhân tố tổng hợp. Khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục - đào tạo, hạ tầng, hiệu quả thị trường và chất lượng thực thi thể chế phải trở thành những trụ cột mới. Đây là con đường giúp thành phố tạo thêm giá trị mà không phụ thuộc quá nhiều vào việc gia tăng đầu vào.

Ngoài ra, về lâu dài, doanh nghiệp cần hướng nguồn lực vào những ngành có giá trị gia tăng cao như công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ tài chính, logistics, thương mại quốc tế, công nghiệp công nghệ cao, y tế và giáo dục chất lượng cao. Đối với doanh nghiệp lớn có thể đặt trung tâm nghiên cứu tại thành phố, tăng cường hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp khởi nghiệp. Trong khi đó, doanh nghiệp vừa và nhỏ có thể tham gia thông qua đặt hàng công nghệ, sử dụng chung nền tảng số, cơ sở nghiên cứu và hệ thống logistics.

Kết nối thành chuỗi cung ứng

Câu chuyện của Công ty Cổ phần Sản xuất Thương mại Dịch vụ Nguyễn Bính cho thấy, sản phẩm truyền thống vẫn có thể nâng sức cạnh tranh khi doanh nghiệp chủ động đổi mới công nghệ và phương thức quản trị. Bà Nguyễn Thị Bính, Giám đốc Công ty, chủ thương hiệu bún tươi Nguyễn Bính cho biết, doanh nghiệp nhỏ thường gặp hạn chế về mặt bằng, công nghệ, quản trị và thị trường. Để khắc phục, Công ty đã ứng dụng phần mềm quản lý, nâng cấp nhà máy, nghiên cứu công nghệ bảo quản và tìm nguồn nguyên liệu sạch. Việc chuẩn hóa quy trình sản xuất giúp thương hiệu từng bước tiếp cận các thị trường Mỹ, Đức, Úc, đồng thời tìm kiếm đối tác chuyển giao công nghệ, mở rộng dư địa tăng trưởng.

Theo bà Nguyễn Thị Bính, các doanh nghiệp nhỏ cần một hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, từ mặt bằng sản xuất, pháp lý, công nghệ, kiểm định chất lượng đến xây dựng thương hiệu và kết nối thị trường. Việc các đơn vị cùng ngành cùng phát triển vùng nguyên liệu, dùng chung hạ tầng, chia sẻ công nghệ và phối hợp tìm đầu ra có thể giúp giảm chi phí, nâng độ đồng đều của sản phẩm và tăng khả năng đáp ứng các đơn hàng lớn.

Bà Bính cho rằng, liên kết chuỗi cũng cần sự dẫn dắt của các doanh nghiệp lớn thông qua việc công bố nhu cầu mua hàng, hướng dẫn tiêu chuẩn, hỗ trợ kiểm định và ký kết đơn hàng dài hạn. Khi đầu ra được xác lập rõ ràng, các doanh nghiệp vệ tinh sẽ có thêm cơ sở để đầu tư, mở rộng sản xuất, đồng thời giúp đơn vị đầu chuỗi duy trì nguồn cung ổn định.

Ở góc độ hiệp hội, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP Hồ Chí Minh (HUBA), Chủ tịch Hội đồng Thành viên Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP Hồ Chí Minh cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số tạo thêm dư địa cho cộng đồng doanh nghiệp, nhưng những vướng mắc kéo dài về thủ tục, đất đai và khả năng tiếp cận chính sách cần được xử lý nhanh hơn. Theo ông, nếu doanh nghiệp phải dành nhiều thời gian hoàn thiện hồ sơ, chờ ý kiến từ nhiều sở, ngành, tiến độ dự án sẽ bị ảnh hưởng và cơ hội kinh doanh có thể bị thu hẹp.

Theo ông Hòa, quy trình giải quyết công việc cần xác định rõ thời hạn và trách nhiệm của từng cơ quan. Đơn vị chủ trì phải được trao đủ thẩm quyền để đưa ra quyết định trong thời gian quy định, hạn chế hồ sơ qua nhiều tầng nấc. Những điều chỉnh về phối hợp và kỷ luật thực thi không đòi hỏi nguồn lực quá lớn nhưng có thể rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án, sớm đưa vốn xã hội vào hoạt động sản xuất, kinh doanh. Các hiệp hội ngành nghề cần chia sẻ dữ liệu về nhu cầu nguyên liệu, năng lực cung ứng và tiêu chuẩn thị trường để kết nối đơn hàng, hình thành nhóm mua chung, kho dùng chung hoặc chương trình đổi mới công nghệ. Bản thân doanh nghiệp phải chuẩn hóa quản trị, minh bạch thông tin và chủ động tìm đối tác.

"Việc “hợp lực” chỉ có ý nghĩa khi được thể hiện bằng đơn hàng, dự án, chuỗi cung ứng và chương trình đổi mới sáng tạo cụ thể. Doanh nghiệp lớn cần mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ tham gia mạng lưới cung ứng; doanh nghiệp nhỏ phải nâng tiêu chuẩn để đủ sức bước vào mạng lưới đó. Khi chính quyền, hiệp hội và doanh nghiệp cùng xác định rõ phần việc, nguồn lực của hàng trăm nghìn chủ thể kinh doanh mới có thể chuyển thành sức cạnh tranh và động lực tăng trưởng bền vững cho TP Hồ Chí Minh", ông Hoà cho biết thêm.

Bài cuối: Khơi thông dòng vốn để tăng tốc