Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tham dự và phát biểu tại Diễn đàn.

Diễn đàn tập trung làm rõ những điểm nghẽn quan trọng về thể chế, công nghệ, nhân lực và quản trị đang hạn chế tăng trưởng năng suất của Việt Nam; thảo luận các giải pháp chuyển hóa khoa học, công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, chuyển đổi xanh và hạ tầng chất lượng thành những kết quả năng suất có thể đo lường; cách thức phối hợp và phân bổ nguồn lực giữa các chủ thể trong hệ sinh thái để những sáng kiến hiệu quả được triển khai nhanh và nhân rộng.

Diễn đàn góp phần củng cố mối liên kết giữa chính sách khoa học và công nghệ, nguồn nhân lực, doanh nghiệp và thị trường, qua đó mở ra những hướng đi mới cho mục tiêu bứt phá năng suất của Việt Nam. Bứt phá năng suất không chỉ là làm ra nhiều hơn mà phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ cùng một nguồn lực. Năng suất tạo ra hiệu quả, trong khi chất lượng tạo dựng niềm tin và khả năng tiếp cận thị trường. Cả hai yếu tố phải cùng được nâng lên để doanh nghiệp có thể cạnh tranh bằng giá trị và công nghệ...

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhận định, sau gần 40 năm đổi mới, tiềm lực của nền kinh tế Việt Nam đã có bước tiến vượt bậc. Tuy nhiên, cần thẳng thắn nhìn nhận mô hình tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào mở rộng nguồn lực hơn là hiệu quả sử dụng nguồn lực. Kinh nghiệm của khu vực cho thấy, không quốc gia nào vượt qua được "bẫy" thu nhập trung bình mà không trải qua một giai đoạn tăng tốc quyết liệt về năng suất. Khái niệm năng suất hôm nay cũng đã khác, không còn là làm nhanh hơn cách làm cũ, mà phải tạo ra giá trị mới bằng công nghệ, dữ liệu và phương thức quản trị mới; đồng thời phải đạt chuẩn về chất lượng, môi trường thì mới được thị trường chấp nhận. Nâng cao năng suất không phải là phong trào, cũng không phải là nhiệm vụ riêng của ngành khoa học và công nghệ, mà phải là nhiệm vụ trung tâm của cả hệ thống, trong giai đoạn 2026-2030.

Phó Thủ tướng nêu ba định hướng lớn trong nâng cao năng suất. Trước hết là chuyển từ thực hiện theo phong trào sang chuyển đổi sâu, thực chất và đo lường được; lấy chỉ tiêu năng suất làm thước đo trong hoạt động điều hành. Để đạt được mục tiêu đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng đạt trên 55% theo Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia cũng như yêu cầu năng suất lao động khu vực kinh tế tư nhân tăng bình quân 8,5 - 9,5%/năm trong Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, cần nghiên cứu, đưa các chỉ tiêu năng suất, chất lượng vào hệ thống chỉ tiêu điều hành của từng bộ, ngành, từng địa phương, từng tập đoàn, tổng công ty. Từ đó có cách thức đo lường, đánh giá và công bố để cải tiến năng suất liên tục.

Định hướng thứ hai là khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành nguồn lực tạo ra năng suất mới; chất lượng và tiêu chuẩn phải trở thành “tấm hộ chiếu” tiếp cận thị trường. Chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo phải đi vào dây chuyền sản xuất và quy trình quản trị, chú trọng đến năng lực hấp thụ, làm chủ công nghệ của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Hạ tầng chất lượng quốc gia cần được hiện đại hóa, số hóa và đi trước một bước để hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường lớn trên thế giới.

Thứ ba là phải huy động đồng bộ ba lực lượng: doanh nghiệp nhà nước, kinh tế tư nhân và khu vực công. Trên cơ sở yêu cầu của Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước, mỗi tập đoàn, tổng công ty cần xây dựng chương trình năng suất riêng, có mục tiêu định lượng và khả năng lan tỏa trong chuỗi cung ứng. Các chính sách hỗ trợ cần chuyển từ dàn trải sang có trọng tâm, trọng điểm; lấy mức tăng năng suất thực tế làm thước đo, không lấy số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ làm thành tích. Đặc biệt, khu vực công cũng phải nâng cao năng suất của chính mình. Sau khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, mỗi cơ quan phải phục vụ người dân, doanh nghiệp bằng quy trình gọn hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn, qua đó góp phần giảm chi phí của toàn nền kinh tế.

Phó Thủ tướng đề nghị các cơ quan, tổ chức liên quan nghiên cứu, triển khai một số nhiệm vụ trọng tâm. Bộ Khoa học và Công nghệ cần khẩn trương sơ kết việc thực hiện Kế hoạch tổng thể nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2021-2030; nghiên cứu, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch nâng cao năng suất quốc gia cho giai đoạn mới, hoàn thành trong quý III/2026. Kế hoạch mới phải làm rõ các giải pháp thực hiện những chỉ tiêu được đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW; bổ sung các nội dung còn thiếu như năng suất dựa trên trí tuệ nhân tạo và dữ liệu, năng suất xanh, năng suất khu vực công, tiêu chuẩn số và đo lường số.

Các đơn vị liên quan cần hoàn thành và đưa vào vận hành bộ chỉ tiêu đo lường năng suất ở cấp nền kinh tế, cấp ngành, địa phương và doanh nghiệp; xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về năng suất; công bố Báo cáo Năng suất Việt Nam hằng năm bằng tiếng Việt và tiếng Anh. Các bên liên quan cần hiện đại hóa hạ tầng chất lượng quốc gia; ưu tiên đầu tư năng lực đo lường, thử nghiệm và chứng nhận phục vụ các công nghệ chiến lược, dự án trọng điểm quốc gia; đẩy mạnh tiêu chuẩn số, chứng chỉ hiệu chuẩn số, mở rộng thừa nhận lẫn nhau về kết quả đánh giá sự phù hợp và chủ động tham gia xây dựng tiêu chuẩn quốc tế đối với các công nghệ mới.

Đối với nguồn nhân lực, Phó Thủ tướng đề nghị cần hình thành đội ngũ chuyên gia năng suất quốc gia đạt chuẩn khu vực; nghiên cứu đưa nội dung năng suất, chất lượng và đổi mới sáng tạo vào chương trình đào tạo đại học, giáo dục nghề nghiệp; đẩy mạnh đào tạo kỹ năng số cho người lao động. Các cơ quan, đơn vị cũng cần tăng cường hợp tác quốc tế, tiếp thu có chọn lọc kinh nghiệm của các nền kinh tế đã thành công trong chuyển đổi kép.

Nâng cao năng suất là một hành trình lâu dài, nhưng trong bối cảnh hiện nay cần tăng tốc ứng dụng khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo; tăng tốc đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng tốc chuyển đổi xanh và nâng cao chất lượng. Trên hết là tăng tốc nâng cao năng suất của mỗi doanh nghiệp, mỗi cơ quan và mỗi người dân, qua đó tạo bước chuyển mạnh mẽ về năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh, góp phần hiện thực hóa Tầm nhìn Việt Nam 2045.