Nhiều người lớn tuổi phải chống gậy, người được con cháu dìu đi…, ai cũng mang theo trong lòng một niềm hy vọng về việc sớm tìm được phần mộ của người thân.

Tại điểm thu mẫu ADN khu vực phường Điện Biên Phủ, chúng tôi không khỏi xúc động khi thấy nhiều người lưng đã còng, tóc bạc phơ, mắt đỏ hoe khắc khoải chờ đến lượt lấy mẫu AND. Họ đến từ nhiều xã, phường khác nhau nhưng cùng chung một niềm khắc khoải về người thân của mình đã đằng đẵng rời xa hàng chục năm mà không biết đang yên nghỉ nơi nào.

Ngay từ sáng sớm, cụ Lò Thị Piếng, 92 tuổi, ở bản Nà Lốm, xã Thanh Nưa đã hối hả giục các con đưa mình đến điểm đăng ký lấy mẫu ADN với mong muốn sớm tìm lại người em trai là liệt sĩ Lò Văn Núi, đã hy sinh trong kháng chiến nhưng đến nay vẫn chưa xác định được nơi an nghỉ. Dù tuổi đã cao, sức khỏe giảm sút, đi phải chống gây và thính lực, thị lực cũng yếu đi nhiều, nhưng mong muốn tìm được mộ em trai vẫn không bao giờ nguôi ngoai. Với cụ, đây là một cơ hội để gia đình thực hiện tâm nguyện đã đau đáu suốt hơn nửa thế kỷ qua.

“Tôi cũng nhiều tuổi rồi, không biết còn sống được bao lâu. Nên giờ chỉ mong lần đối chiếu ADN này sẽ giúp gia đình tìm được em trai, để người đã khuất có tên, có quê hương, còn tôi cũng được thanh thản", cụ Piếng nghẹn ngào chia sẻ.

Câu chuyện của cụ Piếng cũng là nỗi niềm chung của hàng nghìn gia đình liệt sĩ trên cả nước và ở Điện Biên nói riêng. Có những người cha, người mẹ đã qua đời mà vẫn chưa kịp biết con mình đang yên nghỉ ở đâu. Có những gia đình, hành trình đi tìm người thân đã được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Những giấy báo tử đã ngả màu, những bức ảnh cũ được gìn giữ như báu vật vẫn là ký ức duy nhất còn lại về người lính năm xưa.

Cầm di ảnh của em trai là liệt sĩ Vũ Đình Uông trên tay, ông Vũ Đình Sơn ở phường Điện Biên Phủ chia sẻ, em trai ông hy sinh ngày 06/10/1972 tại xã Mỹ Tịnh An, huyện Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho (cũ). Sau này ông đã có nhiều lần vào đây để thu thập thông tin về phần mộ của em trai và có được nhiều thông tin quý báu. Ông tin tưởng rằng liệt sĩ Vũ Đình Uông đang nằm trong số hơn 10 phần mộ chưa xác định danh tính ở nghĩa trang liệt sĩ xã Mỹ Tịnh An (cũ).

“Ngay khi Đảng, Nhà nước quan tâm, phát động chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, gia đình chúng tôi rất phấn khởi và mong chờ từng ngày để xác định được phần mộ của em trai tôi…” ông Sơn xúc động chia sẻ.

Đó cũng chính là ý nghĩa sâu sắc của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin, do Thủ tướng Chính phủ phát động trên phạm vi cả nước. Chiến dịch huy động sự tham gia của các bộ, ngành, lực lượng vũ trang và địa phương nhằm đẩy nhanh việc tìm kiếm, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ bằng nhiều giải pháp đồng bộ, trong đó ứng dụng công nghệ ADN được xem là bước đột phá quan trọng.

Theo Đại tá Đinh Thanh Sơn, Trưởng phòng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội, Công an tỉnh Điện Biên, trên địa bàn tỉnh đã khảo sát, thông tin đối với 436 thân nhân liệt sĩ chưa xác định được thông tin phần mộ. Để bảo đảm tiến độ và chất lượng công việc, trước đó, Ban giám đốc Công an tỉnh đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương phối hợp với chính quyền cơ sở, các ngành chức năng tiến hành rà soát, lập danh sách thân nhân liệt sĩ đủ điều kiện lấy mẫu; tổ chức tuyên truyền sâu rộng về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thu nhận mẫu sinh phẩm ADN, tạo sự đồng thuận, hưởng ứng tích cực từ các gia đình chính sách và nhân dân.

Khó khăn lớn nhất hiện nay là phần lớn thân nhân liệt sĩ đều đã cao tuổi, sức khỏe hạn chế, nhiều người sinh sống ngoài địa phương hoặc ngoài tỉnh. Vì thế, để tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người dân, Công an tỉnh đã phối hợp với chính quyền địa phương lựa chọn các điểm lấy mẫu thuận tiện về giao thông, bố trí thời gian hợp lý, tổ chức lực lượng hướng dẫn, phân luồng ngay từ đầu. Bố trí lực lượng, phương tiện hỗ trợ thân nhân liệt sĩ đến các điểm thu nhận lấy mẫu, quyết tâm phấn đấu hoàn thành công việc đạt hiệu quả cao nhất.

Mỗi mẫu sinh phẩm được lấy và lưu trữ hôm nay đều có thể trở thành "mảnh ghép" quan trọng để ngày mai một gia đình nhận được tin vui sau hàng chục năm chờ đợi. Trong bối cảnh nhiều hồ sơ, giấy tờ thất lạc theo thời gian, khoa học công nghệ đang trở thành chiếc chìa khóa giúp mở cánh cửa của quá khứ, trả lại tên tuổi cho những người lính đã nằm lại nơi chiến trường.

Theo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Điện Biên, tỉnh triển khai chiến dịch 500 ngày đêm từ ngày 6/6 và phấn đấu hoàn thành vào ngày 22/12/2026. Ban Chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh Điện Biên phấn đấu thực hiện lấy mẫu tại 4.594 phần mộ chưa xác định danh tính tại 7 nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh. Tính đến ngày 15/7, tỉnh Điện Biên đã khai quật 1.940 phần mộ tại 4 nghĩa trang liệt sĩ: Tuần Giáo, Tủa Chùa, Him Lam và Tông Khao. Lực lượng tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tỉnh Điện Biên đã lấy 1.822 mẫu bàn giao Viện Pháp y quân đội, 118 hài cốt không đủ điều kiện lấy mẫu. Hiện Ban chỉ đạo tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ tỉnh tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, đẩy nhanh tiến độ lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang liệt sĩ Độc Lập và thu nhận mẫu ADN của thân nhân liệt sĩ, phấn đấu hoàn thành mục tiêu chiến dịch 500 ngày đêm theo kế hoạch đề ra.

Song hành với công tác tìm kiếm là việc thu thập, xác minh thông tin về nơi an táng liệt sĩ. Đến nay, lực lượng chức năng của tỉnh Điện Biên đã tiếp nhận 12 nguồn tin, xác minh 7 nguồn chính xác. Từ những thông tin ấy, các đơn vị đã tìm kiếm, quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ trên đỉnh đèo Pha Đin.

Tin tưởng rằng, với sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành, lực lượng vũ trang và sự đồng hành của đồng bào các dân tộc, chiến dịch 500 ngày đêm sẽ được tỉnh Điện Biên thực hiện thắng lợi bằng tinh thần trách nhiệm, sự kiên trì và lòng tri ân sâu sắc.